Bài 19: Quốc hội, Chủ tịch nước và Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (NH2627 lớp 10) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Hãy chia sẻ những hiểu biết của em về Quốc hội, Chủ tịch nước và Chính phủ Việt Nam hiện nay.

Em hãy đọc các thông tin sau để trả lời câu hỏi:

1. Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025)

Điều 69

Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước.

2. Theo Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) Quốc hội có những chức năng, nhiệm vụ sau đây:

3. Sau 35 ngày làm việc với tinh thần đổi mới, trách nhiệm và quyết tâm cao, Kì họp thứ 9, Quốc hội khoá XV đã hoàn thành toàn bộ nội dung chương trình đề ra. Quốc hội đã xem xét thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; thông qua 34 luật và 13 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến đối với 6 dự án luật khác; xem xét, quyết định sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, việc rút ngắn nhiệm kì Quốc hội khoá XV và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kì 2021 - 2026, quyết định ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kì 2026 - 2031, thành lập Hội đồng Bầu cử quốc gia; xem xét, quyết định công tác tổ chức, nhân sự thuộc thẩm quyền. Bên cạnh đó, Quốc hội đã xem xét, quyết định các nội dung về tài chính, ngân sách nhà nước, chủ trương đầu tư các dự án quan trọng; tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn; xem xét báo cáo về tổng hợp kiến nghị của cử tri và nhân dân, báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri, cùng một số nội dung quan trọng khác.

1/ Hãy trình bày vai trò của Quốc hội trong hệ thống chính trị Việt Nam thể hiện qua các chức năng: lập hiến, lập pháp; quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao. Chức năng nào là quan trọng nhất? Vì sao?

2/ Quốc hội khoá XV đã thực hiện những chức năng, nhiệm vụ gì trong Kì họp thứ 9? Hãy nêu biểu hiện cụ thể của việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ đó trong thông tin trên.

Em hãy đọc các thông tin sau để trả lời câu hỏi:

1. Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025)

Điều 86

Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại.

2. Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, giữ vai trò thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân, giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh. Chủ tịch nước thực hiện các nhiệm vụ then chốt về đối nội và đối ngoại, thể hiện vị thế đại diện của Nhà nước. Cụ thể, Chủ tịch nước công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh; đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm hoặc bãi nhiệm các chức danh lãnh đạo cao nhất của Nhà nước; quyết định bổ nhiệm và miễn nhiệm Thẩm phán, đại sứ, cán bộ lãnh đạo trong các cơ quan trọng yếu theo quy định của pháp luật; phong hàm quân sự cấp tướng; tặng thưởng huân chương, huy chương và các danh hiệu vinh dự quốc gia. Những nhiệm vụ này không chỉ đảm bảo sự thống nhất trong quyền lực nhà nước mà còn khẳng định tính biểu tượng thiêng liêng của chủ quyền dân tộc, thể hiện vai trò quan trọng của Chủ tịch nước trong các hoạt động đối ngoại, bảo vệ đất nước và duy trì trật tự, an ninh quốc gia.

3. Nhân dịp kỉ niệm ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Trường Trung học phổ thông B tổ chức cuộc thi thiết kế video ngắn với chủ đề “Vị thế Việt Nam trong em" dành cho toàn thể học sinh. Trong quá trình tìm kiếm tư liệu cho bài dự thi, C và các bạn trong nhóm đặc biệt ấn tượng với các hoạt động đối ngoại của Chủ tịch nước nên đã lựa chọn xây dựng một đoạn video lồng ghép hình ảnh Chủ tịch nước đón tiếp các nguyên thủ quốc gia và tham dự các diễn đàn quốc tế lớn, kèm theo phần thuyết minh thể hiện sự trân trọng và niềm tự hào về hình ảnh, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Sau cuộc thi, nhóm tiếp tục chia sẻ video trên trang cá nhân nhằm lan toả những thông tin tích cực, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và khơi dậy tinh thần tự hào dân tộc trong cộng đồng.

1/ Hãy trình bày các chức năng, nhiệm vụ chính của Chủ tịch nước trong hệ thống chính trị Việt Nam. Chức năng nào thể hiện rõ vai trò người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại? Vì sao?

2/ Nêu một ví dụ về hoạt động của Chủ tịch nước và cho biết Chủ tịch nước đã thực hiện chức năng, nhiệm vụ gì thông qua hoạt động đó.

Em hãy đọc các thông tin sau để trả lời câu hỏi:

1. Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025)

Điều 94

Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội.

Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội và báo cáo công tác trước Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước.

2. Với vai trò là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, Chính phủ là cơ quan duy trì sự thống nhất và điều phối toàn bộ hoạt động quản lí quốc gia trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại trên phạm vi toàn lãnh thổ Việt Nam. Đồng thời, Chính phủ chịu trách nhiệm bảo đảm hiệu lực và sự vận hành của bộ máy hành chính từ Trung ương đến địa phương, góp phần duy trì ổn định và phát triển của đất nước.

Trong tư cách là cơ quan chấp hành của Quốc hội, Chính phủ có nhiệm vụ tổ chức thực hiện Hiến pháp, luật, pháp lệnh và các nghị quyết của Quốc hội; đề xuất dự án luật, các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch ngân sách, chương trình và chính sách quan trọng của quốc gia; báo cáo công tác, giải trình và chịu sự giám sát của Quốc hội về các quyết định và hoạt động hành chính. Các nhiệm vụ và quyền hạn này giúp cụ thể hoá các quyết sách lập pháp thành hành động thực tiễn, bảo đảm sự vận hành hiệu quả, thống nhất của nền hành chính quốc gia và phục vụ lợi ích chung của nhân dân.

1/ Hãy phân tích vai trò của Chính phủ trong hệ thống chính trị Việt Nam thể hiện qua các chức năng: tổ chức thi hành pháp luật, quản lí các lĩnh vực đời sống xã hội và bảo đảm quyền, lợi ích của Nhà nước và nhân dân.

2/ Vì sao nói Chính phủ có vai trò trung tâm trong tổ chức và điều hành hoạt động hành chính nhà nước?

1. Em hãy sắp xếp các việc làm dưới đây vào đúng cột chức năng, nhiệm vụ của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ trong bảng sau.

a. Thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân theo Hiến pháp, luật và nghị quyết.

b. Công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh.

c. Tổ chức thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết, pháp lệnh.

d. Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ.

e. Quyết định tặng thưởng huân chương, huy chương, các giải thưởng nhà nước, danh hiệu vinh dự nhà nước.

g. Quyết định dự toán ngân sách nhà nước và phân bổ ngân sách trung ương.

h. Thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân, giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh.

i. Sửa đổi Hiến pháp, làm luật và sửa đổi luật.

k. Tiếp nhận đại sứ đặc mệnh toàn quyền của nước ngoài.

l. Hướng dẫn, kiểm tra Hội đồng nhân dân các cấp thực hiện Hiến pháp và pháp luật.

2. Các nhận định sau đây đúng hay sai? Vì sao?

a. Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân và là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

b. Quốc hội có hai chức năng là: lập hiến, lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

c. Chủ tịch nước có nhiệm vụ ban hành luật.

d. Chủ tịch nước thay mặt Nhà nước về đối ngoại.

e. Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp.

g. Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội.

3. Việc làm nào sau đây thể hiện ý thức, trách nhiệm công dân của học sinh trong việc tôn trọng, xây dựng và bảo vệ Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ? Giải thích vì sao.

a. Chủ động tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật để hiểu đúng vị trí, chức năng của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ.

b. Lên án, phê phán các hành vi gây ảnh hưởng tiêu cực đến Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ.

c. Thực hiện nghiêm túc quy định của nhà trường, pháp luật của Nhà nước.

d. Không chia sẻ, bình luận các thông tin sai lệch, xuyên tạc về các cơ quan nhà nước; biết kiểm chứng thông tin từ nguồn chính thống.

e. Báo cho thầy cô, nhà trường hoặc người có trách nhiệm khi phát hiện hành vi sai trái gây ảnh hưởng tiêu cực đến Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ.

g. Nghiêm chỉnh chấp hành các quy định của pháp luật khi tham gia giao thông.

h. Giữ thái độ tôn trọng khi thảo luận các nội dung liên quan đến Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ.

4. Em hãy đọc thông tin sau để thực hiện yêu cầu:

Từ ngày 27 - 29/09/2024, 306 học sinh được lựa chọn từ các tỉnh thành trên cả nước đã vào vai đại biểu tham gia phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em” lần thứ II, năm 2024 do Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phối hợp với Văn phòng Quốc hội tổ chức. Trong chương trình, các học sinh đã được đóng vai thành đại biểu Quốc hội và các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Quốc hội và Chính phủ để thực hiện phiên chất vấn và trả lời chất vấn xoay quanh hai vấn đề "Phòng, chống bạo lực học đường" và "Phòng, chống tác hại của thuốc lá, chất kích thích, nhất là trong môi trường học đường". Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn, các học sinh đều rất nghiêm túc và tự tin khi nhập vai, đối đáp trôi chảy, thể hiện sự quan tâm nghiêm túc và hiểu biết về tổ chức, hoạt động của Quốc hội, Chính phủ và quy định của pháp luật về các vấn đề liên quan đến nội dung chất vấn. Những ý kiến của các học sinh tham gia phiên họp đã phản ánh mong muốn, nguyện vọng chung của trẻ em trên toàn quốc và sẽ được Quốc hội, Chính phủ và các ban, bộ, ngành, đoàn thể nghiên cứu trong quá trình soạn thảo, ban hành chính sách, pháp luật để giải quyết các vấn đề có liên quan tới trẻ em.

Yêu cầu:

- Hãy chỉ ra những việc làm mà các bạn học sinh trong thông tin trên đã thực hiện để góp phần ủng hộ, xây dựng Quốc hội và Chính phủ.

- Hãy nêu những việc học sinh nên làm trong cuộc sống hằng ngày để góp phần ủng hộ, xây dựng Quốc hội và Chính phủ.

Em hãy tìm hiểu và ghi lại tên, thời gian diễn ra một kì họp Quốc hội gần đây nhất. Hãy nêu tên một bộ luật hoặc nghị quyết quan trọng đã được Quốc hội biểu quyết thông qua trong kì họp đó. Cho biết kết quả này đã mang lại lợi ích thiết thực gì cho đời sống nhân dân và sự phát triển đất nước.