Giải bài tập - Sách áp dụng từ năm học 2026-2027 lớp 7

1. Khoanh vào chữ cái trước phương án nói đến truyền thống tốt đẹp của các vùng miền, địa phương.

A. Yêu nước, chống giặc ngoại xâm

B. Cần cù lao động

C. Trân trọng trang phục truyền thống của đồng bào các dân tộc

D. Thách cưới cao, tổ chức ma chay linh đình, kéo dài nhiều ngày

E. Yêu thích ẩm thực truyền thống của địa phương

1. Câu tục ngữ, thành ngữ nào dưới đây nói đến sự quan tâm, cảm thông và chia sẻ?

(Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn)

A. Thương người như thể thương thân

B. Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ

C. Chị ngã em nâng

D. Yêu nhau lắm, cắn nhau đau

E. Chia ngọt sẻ bùi

G. Nhường cơm sẻ áo

H. Yêu nên tốt, ghét nên xấu.

5. Em hãy viết về một người luôn quan tâm, cảm thông và chia sẻ với người khác. Bày tỏ suy nghĩ, cảm nhận của em về việc làm của người đó.

1. Bạn nào dưới đây đã học tập tự giác, tích cực?

(Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn)

A. T chỉ chăm học khi sắp đến kì thi.

B. H luôn nghĩ đến nhiều cách khác nhau để giải một bài toán.

C. Trong học tập, C luôn đặt câu hỏi “Vì sao?” và cố gắng tìm cách để trả lời câu hỏi đó nên bạn hiểu các vấn đề rất sâu sắc.

D. P chỉ làm các bài tập theo những điều thầy, cô giáo đã hướng dẫn.

E. M luôn đưa ra nhiều cách giúp đỡ các bạn học yếu trong lớp và những bạn đó đã tiến bộ rõ rệt trong học tập.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

A. Luôn chủ động thực hiện nhiệm vụ học tập mà không cần ai nhắc nhở là biểu hiện của học tập tự giác, tích cực.

B. Chỉ cần tự giác, tích cực học tập khi tới các kì kiểm tra.

C. Chỉ cần xây dựng kế hoạch học tập còn việc thực hiện thì tuỳ thuộc vào hoàn cảnh.

D. Tự giác, tích cực học tập giúp em rèn luyện tính tự lập, tự chủ và tích luỹ kiến thức cho bản thân.

1. Theo em, điều nào dưới đây không phải là ý nghĩa của việc giữ chữ tín?

(Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn)

A. Người giữ chữ tín sẽ có được niềm tin từ người khác.

B. Khi giữ chữ tín sẽ nhận được sự hợp tác tích cực từ người khác.

C. Việc giữ chữ tín sẽ xây dựng được tinh thần đoàn kết với mọi người.

D. Giữ chữ tín sẽ làm cuộc sống bị bó buộc theo khuôn mẫu.

5. Viết một đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của em về lời khuyên: “Hãy tiết kiệm lời hứa”.

1. Những việc làm nào dưới đây không góp phần bảo tồn di sản văn hoá?

(Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn)

A. Sưu tầm tranh ảnh về di sản văn hoá ở địa phương.

B. Mặc trang phục truyền thống dân tộc trong những ngày lễ hội.

C. Khắc tên mình lên di tích khi tới tham quan.

D. Biểu diễn các khúc dân ca trong những ngày lễ kỉ niệm của trường.

5. Em hãy đọc các trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

a) Thời gian gần đây, H thấy cơ thể mình có nhiều thay đổi. Có những ngày bạn mệt mỏi, chóng mặt, hay cáu gắt, không muốn gặp gỡ, nói chuyện với ai. Bạn thấy rất lo lắng không biết chuyện gì xảy ra với mình. H tìm hiểu và biết rằng những thay đổi về cơ thể ở tuổi này là một phần của sự phát triển. Những lúc như vậy, cần nghỉ ngơi, vận động nhẹ nhàng, dành thời gian cho những hoạt động giải trí lành mạnh như nghe nhạc, đọc sách, tập đàn,...

b) G là học sinh giỏi của lớp, L là một học sinh trung bình, lại thường quậy phá, trốn học. Kì thi gần tới, L cùng nhóm bạn xấu đã lập hội đe doạ, muốn G phải cho mình chép bài và chuyển đáp án cho cả nhóm. G cảm thấy rất căng thẳng. Bạn không thể tập trung học được, thường giật mình lúc ngủ, mỗi khi đến trường lại bị đổ mồ hôi tay và trán. Cuối cùng, G đã tìm đến phòng tư vấn tâm lí học đường của trường để được hỗ trợ giải toả tâm lí và tìm ra giải pháp phù hợp, an toàn nhất.

1/ Hãy nêu những biểu hiện của H và G khi bị căng thẳng.

2/ Các bạn trong tình huống trên đã ứng phó với tâm lí căng thẳng ra sao? Kết quả như thế nào?

3/ Khi đối mặt với căng thẳng, em thường làm gì?

2. Em tán thành hay không tán thành với những quan điểm, việc làm nào dưới đây? Vì sao?

A. Tự hào về truyền thống quê hương cũng chính là tự hào về nguồn gốc, dòng họ, tổ tiên của mình.

B. Nghề thủ công truyền thống không còn là niềm tự hào của quê hương vì không phù hợp với cuộc sống hiện đại.

C. Truyện dân gian và những làn điệu dân ca địa phương là một phần của truyền thống văn hoá quê hương.

D. L cùng các bạn trò chuyện, phỏng vấn các cựu chiến binh ở địa phương để tìm hiểu lịch sử, truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm của quê hương mình.

E. Ngày lễ tốt nghiệp, mẹ rất muốn H mặc trang phục truyền thống của người dân tộc Dao Đỏ nhưng bạn lại không thích vì cho rằng trang phục đó rất cũ kĩ, không hợp với thời hiện đại nữa.

G. Thấy chú thương binh chân thấp, chân cao đi qua, nhóm bạn cười cợt, trêu chọc chú.

H. Học sinh chỉ cần tập trung vào việc học tập, còn giữ gìn truyền thống quê hương là việc của người lớn.

2. Em hãy đánh dấu X vào ở bức tranh thể hiện sự quan tâm, cảm thông và chia sẻ.

Em hãy đưa ra lời khuyên cho bạn chưa biết quan tâm, cảm thông và chia sẻ

2. Em đồng tình hay không đồng tình với những ý kiến dưới đây? Vì sao?

A. Giữ chữ tín là coi trọng niềm tin của tất cả mọi người đối với mình.

B. Làm tốt công việc như đã cam kết chính là giữ chữ tín.

C. Chỉ người lớn mới cần giữ chữ tín, trẻ con chưa cần giữ chữ tín.

D. Người thất tín có thể được lợi trước mắt nhưng chịu thiệt hại lâu dài.

2. Những hành vi dưới đây thực hiện đúng hay vi phạm pháp luật về bảo vệ di sản văn hoá?

(Đánh dấu X vào ô phù hợp)

2. Em hãy nêu nguyên nhân và ảnh hưởng của tâm lí căng thẳng trong các trường hợp dưới đây:

a) N là học sinh mới chuyển vào lớp, bạn thấy khó hòa nhập với môi trường mới nên bạn thu mình và không tiếp xúc với ai.

b) Tuổi dậy thì, giọng nói của K trở nên ồm ồm. K cảm thấy ngượng ngùng, xấu hổ và thường ngại phát biểu, không muốn nói chuyện với ai.

c) Bố T bị mất việc làm, thu nhập của gia đình giảm sút. T cảm thấy rất căng thẳng, tự ti và xấu hổ về hoàn cảnh gia đình mình. Gần đây, bạn thường biếng ăn, mất ngủ, kết quả học tập sa sút.

d) A cảm thấy buồn bã, lo lắng vì chú mèo cưng của mình bị mất. A nhớ thương chú mèo đến mức không muốn ăn uống, thường mất ngủ và cũng không muốn đến trường. A luôn mong tìm lại chú mèo đã mất của mình.

3. Em hãy đọc thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

Nhân dịp kỉ niệm 255 năm ngày sinh và tưởng niệm 200 năm ngày mất của Đại thi hào Nguyễn Du, trường Trung học cơ sở T ở Nghi Xuân, Hà Tĩnh đã tổ chức các hoạt động giao lưu, nói chuyện chuyên đề kết hợp với chương trình văn nghệ đậm đà bản sắc dân tộc như: ngâm Kiều, hát ca trù do các nghệ nhân và học sinh cùng biểu diễn. Tại buổi giao lưu, các bạn học sinh được nghe kể về thân thế và sự nghiệp của Đại thi hào Nguyễn Du và giá trị đặc sắc của Truyện Kiều cùng những định hướng thiết thực cho thế hệ trẻ trong việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá của quê hương, dân tộc.

Câu hỏi:

1/ Thông tin trên nói về truyền thống nào của tỉnh Hà Tĩnh?

2/ Trường Trung học cơ sở T đã làm gì để giữ gìn và phát huy truyền thống đó?

3/ Hãy kể tên những truyền thống tốt đẹp của quê hương em.

3. Trong cuộc sống, em đã thể hiện sự quan tâm, cảm thông và chia sẻ như thế nào? Hãy viết lại vào bảng sau:

3. Em hãy xử lí các tình huống dưới đây:

a) A học rất giỏi và luôn sẵn sàng giúp đỡ các bạn trong học tập. Khi các bạn gặp khó khăn hay băn khoăn vấn đề gì, A giảng giải để giúp bạn hiểu bài. Trong giờ kiểm tra, A rất khó xử vì các bạn ngồi cạnh muốn chép bài.

1/ Em có nhận xét gì về cách học của một số bạn muốn chép bài của A trong tình huống trên?

2/ Nếu là A, em sẽ làm gì?

b) Mỗi khi sang nhà T chơi, thấy T cặm cụi làm thêm những bài tập nâng cao, mở rộng kiến thức, H liền nói: “Cậu ngốc quá! Đây có phải là những bài tập thầy cô giao đâu mà phải làm. Chúng mình chỉ cần làm hết các bài trong sách giáo khoa là tốt lắm rồi!”.

1/ Em có nhận xét gì về lời nói của H?

2/ Nếu là T, em sẽ nói gì với H?

3. Trong các trường hợp dưới đây, bạn nào biết giữ chữ tín? Bạn nào chưa biết giữ chữ tín? Vì sao?

A. H hứa với bố mẹ sẽ chăm chỉ học tập. Cuối năm học, kết quả học tập của H đã tiến bộ. H được cô giáo khen khiến bố mẹ rất vui.

B. Q hứa vào ngày Chủ nhật sẽ sang nhà V để giúp bạn học Toán. Sáng Chủ nhật, mặc dù trời nắng to nhưng Q vẫn sang nhà bạn như đã hứa.

C. Để đàn lợn nhanh xuất chuồng, T đã cho lợn ăn thật nhiều cám tăng trọng.

D. P hứa với cô giáo sẽ khắc phục việc thường xuyên đi học muộn nhưng bạn vẫn tiếp tục tình trạng đó. Bạn đưa ra lí do là thức quá khuya để học bài.

3. Em đồng tình hay không đồng tình với những ý kiến dưới đây? Vì sao?

A. Chỉ cần bảo tồn và phát triển văn hoá vật thể vì điều đó mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho đất nước.

B. Trong thời hiện đại ngày nay, không cần thiết phải giữ gìn các dòng nhạc truyền thống.

C. Tham gia tích cực trong các buổi trao đổi, tìm hiểu về di sản văn hoá là góp phần vào việc bảo tồn di sản văn hoá.

D. Chỉ nên ca ngợi di tích lịch sử - văn hoá đã được Nhà nước xếp hạng.

3. Hãy viết lại những suy nghĩ, lời nói tiêu cực sau đây thành những suy nghĩ, lời nói tích cực:

a) Mình không thể chấp nhận được lỗi lầm đó.

b) Chẳng ai quan tâm đến mình.

c) Bạn bè không thích chơi với mình.

d) Mình làm gì cũng thất bại.

e) Mình học thế này thì sẽ thi trượt mất.

4. Em hãy xử lí các tình huống dưới đây:

a) Phát huy truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, trường của H tổ chức lễ dâng hương tại khu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Sau lễ dâng hương, các bạn tập trung để nghe cô tổng phụ trách kể về những tấm gương hi sinh anh dũng chống giặc ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc. Trong khi các bạn trật tự ngồi nghe thì H lại đùa nghịch, khiến các bạn xung quanh mất tập trung.

Nếu là bạn của H, em sẽ khuyên H điều gì?

b) Chào mừng ngày Quốc tế Phụ nữ 8 - 3, trường của T tổ chức cuộc thi nấu ăn giữa các chi đội. Khi cả lớp thảo luận sẽ chọn nấu món gì, T đề xuất chọn các món ăn truyền thống của quê hương xứ Huế như bún bò, bánh bèo, nem lụi,... nhưng một số bạn lại cho rằng những món ăn bình dân như vậy không phù hợp để đi thi mà nên chọn những món ăn nước ngoài sẽ mới mẻ và hợp thời hơn.

Nếu là T, em sẽ thuyết phục các bạn trong lớp như thế nào?

c) Trường của K xây dựng góc cộng đồng “Không gian văn hoá dân tộc Thái”. Là một học sinh dân tộc Thái, K rất tự hào và cùng các thầy cô vẽ trang trí những hoạ tiết đặc trưng và ủng hộ một số đồ dùng, trang phục truyền thống của người dân tộc Thái. Tuy nhiên, bạn T cùng lớp cho rằng có một không gian như vậy trong trường không phù hợp, làm mất đi vẻ hiện đại và tốn không gian.

Nếu là K, em sẽ khuyên điều gì?

d) N và các bạn không thích loại hình nghệ thuật tuồng, chèo của quê hương và cho là lạc hậu. N khuyên các bạn khác không nên mất thời gian tìm hiểu.

Em sẽ khuyên N và các bạn điều gì?

4. Em hãy nhận xét hành vi của các bạn dưới đây:

A. Mặc dù rất yêu quý ông bà nhưng H ít khi gọi điện hỏi thăm vì cho rằng như thế là không cần thiết.

B. Thấy hoàn cảnh bác hàng xóm khó khăn, M xin mẹ rau và gạo mang sang biếu bác.

C. Thỉnh thoảng, K lại mượn V mấy thứ lặt vặt như cục tẩy, bút chì,... Thấy vậy, C ngạc nhiên hỏi: “Cậu cũng có những thứ đó, sao phải mượn của V làm gì?”. K đáp: “Nhà V ở cạnh nhà mình. V rất mặc cảm về hoàn cảnh khó khăn của bản thân, nên tớ làm như vậy để bạn ấy có nhờ gì tớ thì cũng sẽ thấy thoải mái hơn”.

D. Trên đường đi học về, thấy một bạn bị bắt nạt, T đã dừng lại can ngăn.

4. Em hãy đưa ra lời khuyên cho các bạn trong những tình huống dưới đây:

a) K được nhiều bạn trong lớp ngưỡng mộ vì bạn luôn chuẩn bị bài đầy đủ trước khi đến lớp. Có bạn hỏi “bí quyết” của K để có thể làm được như vậy, K trả lời: “Mình chỉ làm những bài tập dễ, còn những bài khó thì lấy sách hướng dẫn ra chép. Làm như vậy, mình không mất nhiều thời gian suy nghĩ mà lại hoàn thành đủ bài tập”.

1/ Em có tán thành với cách học của K không? Vì sao?

2/ Nếu là bạn cùng lớp, em sẽ khuyên K điều gì?

b) H là học sinh chăm chỉ nên thường được điểm cao trong các bài kiểm tra. Khi các bạn hỏi lí do khiến H chăm chỉ học tập như vậy thì H trả lời rằng mình học để lấy điểm cao cho bố mẹ vui lòng.

1/ Em hãy nhận xét về thái độ và động cơ học tập của H.

2/ Nếu là bạn cùng lớp, em sẽ khuyên H điều gì?

c) Vì sợ thua điểm M về môn Tiếng Anh nên T chỉ dành thời gian và cố gắng học thật tốt môn này còn các môn khác T thường bỏ qua.

1/ Em có nhận xét gì về cách học của T?

2/ Nếu là bạn cùng lớp, em sẽ khuyên T điều gì?

4. Em sẽ xử lí thế nào nếu ở trong các tình huống dưới đây?

a) Em đã hẹn đến nhà bạn chơi nhưng bà em đang bị mệt.

b) Em mượn bạn cuốn sách và hứa ba hôm sau sẽ trả. Tuy nhiên, đến ngày hẹn mà em vẫn chưa đọc xong cuốn sách đó.

4. Em hãy nhận xét các hành vi dưới đây:

A. Mỗi khi đi tham quan các di tích lịch sử, H thường khắc tên mình lên tượng đài, bức tượng, thân cây,... để đánh dấu những nơi mình đã tới.

B. T nhắc nhở các bạn trong xóm không nên chăn thả gia súc trong khu di tích lịch sử.

C. Cuối tuần, M thường rủ các bạn tới nhà bác K - một nghệ nhân hát chèo - để học hát.

D. N tích cực học ngoại ngữ để có thể giới thiệu về những danh lam thắng cảnh của quê hương mình với du khách nước ngoài.

4. Em đồng tình với những cách ứng phó với tâm lí căng thẳng nào dưới đây?

(Khoanh tròn vào chữ cái trước phương án em chọn)

A. Xem ti vi, xem phim liên tục.

B. Dành nhiều thời gian chơi điện tử.

C. Đi bộ, chạy bộ, đạp xe.

D. Đọc sách, nghe nhạc nhẹ nhàng.

E. Hút thuốc, uống rượu, bia.

G. Tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người đáng tin cậy, có kiến thức.

H. Không tham gia các hoạt động tập thể.

I. Đến nơi có không gian thoáng đãng, nhiều cây xanh.

5. Em hãy liệt kê những việc nên làm, những việc không nên làm để giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của quê hương vào bảng dưới đây:

5. Em hãy xác định một biểu hiện chưa tự giác, tích cực học tập của bản thân. Lập kế hoạch khắc phục điểm chưa tự giác, tích cực đó theo bảng sau:

5. Em hãy xử lí các tình huống dưới đây:

a) Q và H phát hiện mấy thanh niên lấy trộm cổ vật trong ngôi chùa của làng. Q rủ H đi báo công an nhưng H từ chối và nói: “Việc đó nguy hiểm lắm, nếu họ biết mình tố cáo sẽ trả thù chúng mình đấy!”.

Nếu là Q, em sẽ làm gì?

b) Khi vào chùa cùng bà, C thấy một số bạn gõ chuông, xoa tay lên các bức tượng Phật để cầu may.

Nếu là C, em sẽ làm gì?

c) Cuối tuần, lớp 7A được tham quan và học tập ở khu di tích lịch sử. Cả lớp rất hào hứng và được cô hướng dẫn viên giới thiệu rất tỉ mỉ về từng di tích, giúp các em hiểu thêm về lịch sử đánh giặc giữ nước của ông cha ta. Tuy nhiên, một số bạn không tập trung nghe cô nói mà tự ý tách đoàn để đi chụp ảnh, tìm cách viết tên mình lên khu di tích.

1/ Em có nhận xét gì về việc làm của một số bạn trong tình huống trên?

2/ Nếu là học sinh lớp 7A, em sẽ làm gì?

d) Sáng Chủ nhật, lớp 7B được nhà trường phân công đi lao động quét dọn tại ngôi chùa cổ trong làng. Các bạn đều phấn khởi và tích cực tham gia buổi lao động đó, chỉ có L là tỏ ra bực tức vì Chủ nhật không được ở nhà để nghỉ ngơi sau một tuần học tập vất vả.

1/ Theo em, việc nhà trường tổ chức lao động ở ngôi chùa cổ có ý nghĩa gì?

2/ Nếu là thành viên của lớp, em sẽ nói gì với L?

6. Em hãy đưa ra lời khuyên cho mỗi nhân vật trong những tình huống dưới đây:

a) Lớp của H chuẩn bị tham gia biểu diễn văn nghệ chào mừng ngày Quốc khánh. Các bạn thảo luận sẽ chọn trang phục áo dài và biểu diễn tiết mục múa. Khi lớp trưởng phổ biến kế hoạch, H phản đối vì cho rằng thời hiện đại rồi thì nên chọn trang phục biểu diễn là váy.

b) M là học sinh tích cực tham gia các hoạt động xã hội. Tuy nhiên, mỗi khi đi tham quan các di tích lịch sử - văn hoá thì M lại thường hay chê bai những địa điểm đó.

c) Chú H đào móng để xây nhà thì phát hiện một cổ vật rất quý. Chú H có ý định cất giấu làm của riêng vì cho rằng nó được tìm thấy trong nhà mình tức là tài sản thuộc sở hữu của gia đình mình.

1. Em hãy xếp các biểu hiện căng thẳng tâm lí dưới đây thành 4 nhóm: thể chất, tinh thần, hành vi, cảm xúc.

Mệt mỏi, khóc lóc, la hét, đau đầu, mất ngủ, giảm tập trung, lơ đễnh, hay quên, cáu gắt, đập phá đồ đạc, bồn chồn, lo âu, nóng nảy, tim đập nhanh, chán ăn.

7. Em hãy lập và thực hiện kế hoạch bảo vệ một di sản ở địa phương em theo bảng sau:

Em hãy quan sát các hình ảnh dưới đây và trả lời câu hỏi:

a) Theo em, các hình ảnh trên nói về những truyền thống nào của quê hương?

b) Hãy chia sẻ hiểu biết của em về các truyền thống quê hương qua những bức ảnh trên.

Em cùng các bạn tham gia trò chơi “Tiếp sức”: Các thành viên của mỗi đội lần lượt nêu một câu thành ngữ, tục ngữ về quan tâm, cảm thông và chia sẻ. Đội nào nêu được nhiều câu đúng hơn sẽ thắng.

Em hãy cùng các bạn nghe/hát bài “Hổng dám đâu” và cho biết bạn nhỏ trong bài hát đã tự giác học tập như thế nào?

“Trên cành cao chim hót mời em chơi giữa vườn xuân

Bao bạn thân lấp ló gọi em tung tăng sân nhà

Đá bóng với đá cầu, nhảy dây, bắn bi, trốn tìm

Ôi hấp dẫn tuyệt vời nhưng mà em hổng dám đâu.

Hổng dám đâu, em còn phải học bài [...]

Hổng dám đâu.”

(Sáng tác: Nguyễn Văn Hiên)

Trong cuộc sống, có khi nào em cam kết hoặc người khác cam kết vối em một điều gì đó mà không thực hiện chưa? Lúc đó, em cảm thấy thế nào?

Em hãy tìm và hát những làn điệu mang đậm bản sắc văn hoá quê hương, dân tộc: quan họ, chèo, hát ru,... Theo em, những làn điệu trên có phải là di sản văn hoá của Việt Nam không? Vì sao?

Em hãy chia sẻ về một lần em bị căng thẳng. Khi đó, em đã làm gì?

Hãy kể lại một hành vi bạo lực học đường mà em đã gặp phải hoặc chứng kiến. Em có suy nghĩ và cảm nhận gì về hành vi đó?

Giả định em đang có 200 000 đồng, hãy đưa ra phương án chi tiêu của mình vối khoản tiền này và giải thích vì sao em lựa chọn như vậy.

 Theo em, học sinh dễ bị lôi kéo vào những tệ nạn xã hội nào nhất? Vì sao?

Hãy chia sẻ cảm xúc của em khi nghe/hát bài hát “Cho con”.

“Ba sẽ là cánh chim [...]
Ba mẹ là lá chắn
Che chở suốt đòi con
Khi con là con ba
Con của ba rất ngoan
Khi con là con mẹ
Con của mẹ rất hiền [...]
Ba mẹ là quê hương."

(Sáng tác: Phạm Trọng Cầu)

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

1. Hằng năm, trong không khí tưng bừng của những ngày đầu xuân, các liền anh, liền chị quan họ vùng Kinh Bắc lại cùng nhau về thị trấn Lim, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh để trẩy hội. Đông đảo người dân và du khách thập phương cũng tham gia. Các liền chị mặc những chiếc áo tứ thân mớ ba mớ bảy sặc sỡ, duyên dáng, thiết tha câu hát quan họ trên thuyền rồng cùng các liền anh. Ngoài hát quan họ, hội Lim còn có thi đấu vật cổ truyền, chơi cờ tướng, têm trầu cánh phượng, hát giao duyên,...

(Theo Đến hội Lim nghe quan họ, báo Nhân Dân, số ra ngày 28 - 2 - 2018)

2. Nhân kỉ niệm 60 năm ngày Bến Tre Đồng khởi và 100 năm ngày sinh Anh hùng - Nữ tướng Nguyễn Thị Định, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cùng Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre (nay là tinh Vĩnh Long) tổ chức họp mặt “Đội quân tóc dài”. Buổi họp mặt là dịp để các mẹ, các dì giao lưu và ôn lại truyền thống đấu tranh bất khuất của lực lượng nữ trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. “Đội quân tóc dài”, Bộ đội Thu Hà, thanh niên xung phong và đông đảo phụ nữ Nam Bộ đã đóng góp không nhỏ cho sự nghiệp giành độc lập và thống nhất đất nước. Đây là buổi sinh hoạt mang ý nghĩa giáo dục cho các thế hệ sau phát huy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, cần cù, sáng tạo, tự lực, tự cường của cha ông.

(Theo Thu Huyền, Lễ kỉ niệm 60 năm ngày Bến Tre Đồng khởi, báo Đồng Khởi, số ra ngày 16 - 1 - 2020)

a) Những thông tin trên giới thiệu truyền thống nào của tỉnh Bắc Ninh và Vĩnh Long? Em có suy nghĩ gì về những truyền thống đó?

b) Hãy kể tên những truyền thống ở quê hương em và chia sẻ cảm nhận của em về những truyền thống đó.

c) Truyền thống của quê hương có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi người?

Em hãy đọc câu chuyện, quan sát các bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:

CHIẾC BĂNG GẠC CHO TRÁI TIM TAN VỠ

- Mẹ, mẹ đang làm gì thế ạ?

- Cô bé Su-ri chỉ mỏi 6 tuổi hỏi mẹ.

- Mẹ đang nấu món thịt hầm cho cô Xmit hàng xóm.

- Vì sao ạ?

- Su-ri thắc mắc.

- Vì cô Xmit đang rất buồn, con ạ! Con gái cô ấy vừa qua đòi và trái tim cô ấy đang tan nát. Chúng ta sẽ chăm sóc cô ấy một thời gian - bà mẹ dịu dàng trả lời... Cô Xmit sẽ không bao giờ còn có thể nói chuyện, ôm hôn con gái cô ấy hoặc làm bất cứ điều gì thú vị như mẹ và con có thể ỉàm cùng nhau. Con là một cô bé thông minh, Su-ri. Có thể con sẽ nghĩ ra cách nào đó để giúp đõ cô ấy.

... Vài phút sau, Su-ri đã ở trước cửa nhà cô Xmit, rụt rè bấm chuông. Mất một lúc lâu cô Xmit mối ra mở cửa:

- Chào Su-ri, cháu cần gì?...

- Mẹ cháu nói con gái của cô vừa qua đời và cô đang rất buồn vì trái tim cô bị thương - Su-ri e dè xoè tay ra. Trong lòng bàn tay của cô bé là một chiếc băng gạc cá nhân.

- Cái này để băng cho trái tim của cô ạ!

- Như để chắc chắn, Su-ri nói thêm - Cháu đã dùng vài lần và nó rất tốt.

Cô Xmit kinh ngạc, cố gắng không bật khóc. Cô xúc động quỳ xuống ôm chặt Su-ri, nghẹn ngào qua làn nước mắt: "Cảm ơn, cháu yêu quý, nó sẽ giúp cô rất nhiều!".

(Theo Hạt giống tâm hồn, Tuyển chọn những câu chuyện hay nhất, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2006)

a) Nêu các biểu hiện của sự quan tâm, cảm thông và chia sẻ trong câu chuyện "Chiếc băng gạc cho trái tim tan vỡ" và những bức tranh trên.

b) Trong các bức tranh trên, hành vi nào chưa thể hiện sự quan tâm, cảm thông và chia sẻ? Em cỏ suy nghĩ gì về hành vi đó?

c) Em hãy kể thêm một số biểu hiện khác của sự quan tâm, cảm thông và chia sẻ.

Em hãy đọc câu chuyện, quan sát các bức tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:

BÁC HỒ TỰ HỌC NGOẠI NGỮ

Bác Hồ là tấm gương sáng về tinh thần tự học, đặc biệt là học ngoại ngữ trong suốt hành trình tìm đường cứu nước. Nhờ tích cực, tự giác học, Bác có thể nói được một số tiếng nước ngoài như tiếng Pháp, tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Trung Quốc,... Kết quả đó chính là nhờ vào sự rèn luyện không ngừng bằng việc tự học với một tinh thần cầu tiến, lòng quyết tâm cao và phương pháp đúng.

Hồi làm phụ bếp trên tàu Đô đốc La-tút-sơ Tê-rê-vin chạy tuyến đường từ Sài Gòn sang Pháp, mỗi ngày Bác phải làm việc từ 4 giờ sáng đến 9 giờ tối mới xong. Dù mệt, Bác vẫn cố tự học thêm hai giờ nữa, trong khi những người bạn khác thì đi ngủ hoặc đánh bài. Khi học, những từ nào không hiểu, Bác nhờ những thuỷ thủ người Pháp giảng lại cho. Bác còn nghĩ ra cách học độc đáo là mỗi một ngày viết mười từ tiếng Pháp vào cánh tay để vừa làm việc, vừa nhẩm học. Khi làm việc ở Luân Đôn, Người thường mang sách, bút ra vườn hoa học vào buổi sáng sớm và buổi chiều mỗi ngày. Ngày cuối tuần được nghỉ, Bác đến học tiếng Anh với một giáo sư người Ý. Và tới bất kì nước nào, Bác đều tự học tiếng nước ấy.

Sau này, mặc dù tuổi đã cao, khi đọc sách, báo tiếng nước ngoài, gặp từ nào không hiểu hay một danh từ khoa học, Bác đều tra từ điển hoặc nhờ người thạo tiếng nước đó giải thích, rồi ghi lại vào sổ để nhớ.

Bác Hồ của chúng ta đã tự học ngoại ngữ như thế đấy!

(Theo Vũ Kỳ, Kể chuyện đạo đức Bác Hồ, NXB Giáo dục, 1998)

a) Bác Hồ đã tự học ngoại ngữ như thế nào?

b) Em hãy nêu những biểu hiện của việc học tập tự giác, tích cực và chưa tự giác, tích cực qua các bức tranh trên.

c) Em hãy kể thêm những biểu hiện khác của học tập tự giác, tích cực và chưa tự giác, tích cực mà em biết.

Em hãy đọc câu chuyện dưới đây và trả lời câu hỏi:

CẬU BÉ ĐÁNH GIÀY

Vào một ngày, trong lúc đứng đợi ở ga tàu để đi công tác, vị đạo diễn thấy một cậu bé đánh giày đi đến hỏi: "Ông có muốn đánh giày không?"

Đạo diễn cúi đầu nhìn đôi giày mỏi đánh, bèn lắc đầu.

Vừa bước đi được mấy bước, đột nhiên ông thấy cậu bé mặt đỏ bừng chạy đến phía trước, khẩn cầu: "Thưa ông, cả ngày hôm nay cháu không có gì vào bụng, ông có thể cho cháu vay ít tiền được không? Cháu sẽ cố gắng đánh giày, đảm bảo sau một tuần là có thể trả lại tiền cho ông!".

Vị đạo diễn nhìn bộ dạng cậu bé, trong tâm có chút thương cảm, liền móc túi đưa cho cậu mấy đồng. Cậu bé cảm kích nói: "Cháu cảm ơn ông nhiều ạ!". Đạo diễn lắc đầu, những đứa trẻ như thế này, ông đã gặp nhiều rồi.

Nửa tháng sau, khi dường như đã hoàn toàn quên đi câu chuyện đó, vị đạo diễn lại có dịp đi qua nhà ga nọ. Ông bỗng nhìn thấy một cậu bé gầy gò, từ xa chạy tới, người ướt đẫm mồ hôi, vừa thở hổn hển vừa nói: "Cháu đã ở đây đợi ông rất lâu rồi, hôm nay mới gặp được ông để trả lại tiền".

Vị đạo diễn nhìn những đồng tiền vẫn còn ướt do mồ hôi trên tay cậu bé, trong lòng cảm thấy ấm áp lạ thường. Nhìn lại cậu bé một lần nữa, ông chợt phát hiện thấy cậu chính là người mà mình luôn muốn tìm cho vai diễn mới.

Nhiều năm sau, cậu bé đánh giày năm nào đã trở thành chủ tịch của một công ty văn hoá điện ảnh.

(Theo Lời van xin của cậu bé đánh giày và chuyện không ngờ sau 15 ngày, báo Dân sinh, ngày 11-12-2016)

a) Việc cậu bé cố gắng tìm cách trả lại tiền cho vị đạo diễn đã thể hiện điều gì?

b) Theo em, thế nào là chữ tín?

Em hãy đọc thông tin, quan sát các hình ảnh dưới đây và trả lời câu hỏi: 

Trong tiến trình phát triển, nhân loại đã tạo ra nhiều sản phẩm vật chất và tinh thần có giá trị lớn lao về mặt lịch sử, văn hoá, khoa học. Những sản phẩm đó được lưu truyền từ đời này qua đời khác, trỏ thành các di sản văn hoá đặc sắc của mỗi dân tộc trong vườn hoa đa sắc màu của văn hoá nhân loại.

Việt Nam là đất nước có kho tàng di sản văn hoá đa dạng. Có những di sản văn hoá vật thể, thể hiện qua những sản phẩm vật chất như các di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia,... Có những di sản văn hoá phi vật thể, thể hiện qua những sản phẩm tinh thần, không ngừng được tái tạo và lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác như một số tín ngưõng, loại hình nghệ thuật dân tộc,...

a) Trong những hình ảnh trên, hình ảnh nào là di sản văn hoá? Hình ảnh nào không phải là di sản văn hoá? Hình ảnh nào là di sản văn hoá vật thể? Hình ảnh nào là di sản văn hoá phi vật thể?

b) Theo em, di sản văn hoá là gì?

c) Kể thêm những di sản văn hoá khác ở Việt Nam mà em biết.

Em hãy quan sát các tranh dưới đây và trả lời câu hỏi:

a) Em hãy nêu những tình huống gây căng thẳng cho các bạn trong mỗi bức tranh trên.

b) Theo em, ngoài các tình huống đã nêu, còn có những tình huống nào khác gây tâm lí căng thẳng cho học sinh?

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

Bạo lực học đường là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của người học xảy ra trong cơ sở giáo dục hoặc lớp độc lập (khoản 5, Điều 2 Nghị định số 80/2017/NĐ-CP).

1. Bố mẹ C thường xuyên vắng nhà vì công việc bận rộn. Do thiếu sự quan tâm, dạy dỗ của gia đình nên C kết bạn với các đối tượng xấu và nhiều lần tụ tập gây gổ đánh nhau. Một lần, C cho rằng bạn học cùng lớp nói xấu mình nên đã rủ bạn chặn đường đánh khiến bạn đó bị thương. Sau đó, C đã bị nhà trường kỉ luật.

2. Do xảy ra mâu thuẫn trên mạng xã hội nên H bị một số bạn cùng lớp cô lập, nói xấu, ghép ảnh chế giễu. Sự việc kéo dài khiến H cảm thấy rất tự ti và ngại  tiếp xúc với mọi người xung quanh. Thấy con gái có những dấu hiệu bất thường về tâm lí, bố mẹ đã đưa H tới gặp bác sĩ tâm lí để được hỗ trợ. Qua tìm hiểu và  đánh giá, bác sĩ phát hiện H có dấu hiệu bị trầm cảm, khủng hoảng tâm lí, nếu không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. 

3. Q và bạn nữ đứng nói chuyện thì N trông thấy và buông lời trêu chọc. Nghĩ N cố tình làm mình xấu mặt, Q đã đánh N để lấy lại thể diện. Sau đó, Q và N phải chịu kỉ luật của nhà trường

a) Bạo lực học đường là gì? Hãy nêu các biểu hiện của bạo lực học đường trong các trường hợp trên. Theo em, còn có những biểu hiện nào khác của bạo lực học đường?

b) Hãy nêu những nguyên nhân của bạo lực học đường trong các trường hợp trên. Theo em, bạo lực học đường còn do những nguyên nhân nào khác?

c) Trong các trường hợp trên, các bạn c, H, Q, N đã phải chịu những hậu quả gì? Em hãy liệt kê những tác hại của bạo lực học đường theo gợi ý dưới đây: 

Em hãy đọc trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

Năm lớp 7, Thuý được mẹ cho một khoản tiền nhỏ để dự phòng khi cần. Thuý tự nhủ phải giữ tiền cẩn thận và chỉ chi tiêu khi thật cần thiết. Thuý còn thu gom vỏ chai trong nhà bán lấy tiền, làm phụ giúp thêm bố mẹ ngoài giờ học nên thỉnh thoảng cũng được bố mẹ thưởng tiền. Nhờ biết quản lí tiền, Thuý ít khi phải xin thêm tiền từ bố mẹ. Thuý đã dành dụm đủ tiền để mua đồ dùng học tập, tặng em trai một bộ vợt cầu lông và đóng góp một phần nhỏ để ủng hộ đồng bào bị lũ lụt.

a) Em có nhận xét gì về việc quản lí tiền của Thuý?

b) Theo em, việc quản lí tiền hiệu quả cỏ ý nghĩa gì trong cuộc sống?

Em hãy quan sát các tranh, đọc những trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi: