Bài 2: Các chủ thể của nền kinh tế (NH2627 lớp 10) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy giới thiệu sản phẩm truyền thông cổ động cho hoạt động “tiêu dùng xanh” (đã thực hiện ở bài học trước) và cho biết với những hành vi “tiêu dùng xanh”, người tiêu dùng đã đóng góp gì cho sự phát triển của nền kinh tế.

Em hãy quan sát tranh và đọc thông tin để trả lời câu hỏi:

Anh Q là chủ một doanh nghiệp chuyên sản xuất đồ nội thất, luôn quan tâm đến việc đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của khách hàng. Anh dày công nghiên cứu, tạo ra nhiều sản phẩm có chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường được người tiêu dùng trong và ngoài nước ưa chuộng. Bên cạnh đó, anh cũng luôn quan tâm đến việc nâng cao hiệu quả kinh doanh, cải tiến kĩ thuật, phương thức quản lí, thực hiện kinh doanh có đạo đức và trách nhiệm xã hội. Doanh nghiệp của anh góp phần giải quyết việc làm, tạo thu nhập cho nhiều lao động ở địa phương, đóng thuế cho ngân sách nhà nước và tham gia tích cực vào hoạt động từ thiện,...

Các nhân vật trong các bức tranh và anh Q tham gia vào nền kinh tế với vai trò là chủ thể gì? Họ có đóng góp gì cho đời sống xã hội?

Em hãy quan sát tranh và độc thông tin sau để trả lời câu hỏi:

Trước những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, người tiêu dùng ngày càng nâng cao ý thức về tiêu dùng xanh, tiêu dùng bền vững, chuyển dịch mạnh mẽ sang sử dụng những sản phẩm hữu cơ, chất lượng cao, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, an toàn cho sức khoẻ, thân thiện với môi trường. Nhiều người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho các sản phẩm xanh. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp phải thay đổi tư duy, cách làm để sản phẩm và dịch vụ của mình đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng như: Cung cấp sản phẩm hữu cơ tốt cho sức khoẻ (thực phẩm organic, sản phẩm không hoá chất độc hại,...); Ưu tiên sử dụng bao bì tái chế, phân huỷ sinh học (túi giấy, hộp nhựa sinh học) và nguyên liệu tự nhiên; Cung cấp những sản phẩm sử dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng; Cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về sản phẩm đến người tiêu dùng,... Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng điều chỉnh hoạt động sản xuất theo xu hướng “tiêu dùng xanh”, bền vững như sử dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu tái chế thân thiện với môi trường,...

1/ Các nhân vật trong tranh tham gia nền kinh tế với vai trò là chủ thể tiêu dùng. Hãy giải thích vì sao.

2/ Thông tin trên cho thấy chủ thể tiêu dùng có vai trog gì đối với sự phát triển của nền kinh tế?

Em hãy quan sát tranh và đọc các thông tin sau để trả lời câu hỏi:

1. Nhà phân phối hàng hóa là trung gian mua hàng hóa với số lượng lớn từ nhà sản xuất, lưu kho và bán lại cho các đại lí, cửa hàng bán lẻ hoặc người tiêu sùng.

2. Môi giới việc làm là trung gian giữa người có nhu cầu kiếm việc làm và người có nhu cầu thuê mướn lao động thông qua việc cung cấp các thông tin về việc làm và người lao động để được hưởng phí môi giới, giúp cho việc tìm kiếm việc làm và người lao động thuận lợi, nhanh chóng hơn.

Em hãy xác định chủ thể trung gian trong các hình trên và giải thích vai trò của họ trong quá trình lưu thông hàng hóa.

Em hãy đọc thông tin sau để trả lời câu hỏi:

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, Nhà nước đóng vai trò định hướng, dẫn dắt và ổn định vĩ mô nền kinh tế thông qua các chiến lược, quy hoạch và chính sách vĩ mô: trực tiếp đầu tư vào một số lĩnh vực để dẫn dắt nền kinh tế phát triển theo mục tiêu; sử dụng các chính sách, công cụ như thuế, chi tiêu nhà nước, tiền tệ,... để kiềm chế lạm phát, ổn định tỉ giá, lãi suất; xử lí các tác động tiêu cực của thị trường như độc quyền, ô nhiễm môi trường,... bằng các công cụ thuế, pháp luật,...

Nhà nước cũng đóng vai trò kiến tạo thể chế, tạo lập môi trường kinh doanh cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng thông qua hệ thống pháp luật đồng bộ, phù hợp với pháp luật và thông lệ quốc tế, chính sách và cơ chế hành chính tinh gọn, hiệu quả,... để các chủ thể kinh tế giảm thiểu rủi ro, tranh chấp, thúc đẩy nền kinh tế phát triển.

Nhà nước sử dụng các nguồn lực của Nhà nước, cung cấp các hàng hoá công cộng, đầu tư vào các lĩnh vực hạ tầng thiết yếu như giao thông, năng lượng, y tế, giáo dục,... đồng thời thực hiện công bằng xã hội, điều tiết thu nhập, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, giải quyết các vấn đề xã hội phát sinh trong quá trình phát triển.

Em hãy phân tích và chỉ ra các vai trò của chủ thể Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

1. Em hãy đọc các trường hợp sau để trả lời câu hỏi:

a. Đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng muốn sử dụng sản phẩm sạch, đạt chuẩn an toàn, có thương hiệu uy tín, nhiều đơn vị sản xuất đã làm ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP và liên kết với nhiều siêu thị, hội chợ để cung ứng hàng nông sản sạch.

1/ Em hiểu thế nào là tiêu dùng an toàn?

2/ Để thực hiện tiêu dùng an toàn, vai trò của người tiêu dùng, người sản xuất, chủ thể trung gian được thể hiện như thế nào?

b. Thúc đẩy kinh tế số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước công nghiệp phát triển vào năm 2045. Để thực hiện mục tiêu này, Nhà nước đã ban hành Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (theo Quyết định số 411/QĐ-TTg ngày 31 – 3 – 2022 của Thủ tướng Chính phủ). Theo đó, các giải pháp trọng tâm gồm: Hoàn thiện thể chế tạo lập môi trường pháp lí cho phát triển kinh tế số như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, xây dựng khung pháp lí về an toàn, an ninh mạng; xây dựng kết cấu hạ tầng kĩ thuật số hiện đại phủ khắp các tỉnh thành trong cả nước, nhanh chóng phổ cập điện thoại thông minh, internet cáp quang băng thông rộng, tốc độ cao tới người dân,...

Nhà nước đã thể hiện vai trò chủ thể của nền kinh tế đối với việc phát triển kinh tế số ở Việt Nam như thế nào?

2. Nhận xét việc thực hiện trách nhiệm công dân của các chủ thể kinh tế khi tham gia các hoạt động kinh tế trong những trường hợp sau:

a. Sinh ra và lớn lên trong gia đình có hoàn cảnh khó khăn nên anh V phải tìm việc làm sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông. Sau vài năm vất vả làm thuê, tích lũy được một số tiền nhỏ, anh quyết định mua phông bạt, bàn ghế làm dịch vụ cho thuê, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho bản thân và gia đình. Được sự tư vấn của cán bộ xã, anh vay vốn từ ngân hàng, đầu tư một chuỗi hoạt động kinh doanh sự kiện trọn gói, mỗi năm thu về hàng trăm triệu đồng, tạo việc làm cho gần chục nhân công là các thanh niên trong xã. Anh còn tích cực tham gia các hoạt động hỗ trợ, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn.

1/ Anh V đã tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh để tạo việc làm, thu nhập cho bản thân và thể hiện trách nhiệm công dân khi tham gia hoạt động kinh tế như thế nào?

2/ Em có suy nghĩ gì từ việc lập nghiệp của anh V?

b. Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” kêu gọi các tổ chức, cá nhân ưu tiên mua sắm, sử dụng hàng Việt Nam thay vì sử dụng hàng nhập khẩu có chất lượng, giá cả, công dụng tương đương; tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng và đóng góp cho ngân sách nhà nước. 

1/ Em hãy nêu ý nghĩa của cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” đối với sự phát triển bền vững nền kinh tế Việt Nam.

2/ Em đã cùng gia đình hưởng ứng cuộc vận động này như thế nào?

3. Em hãy thảo luận nhóm để thực hiện các yêu cầu sau:

a. Giải thích vì sao chủ thể sản xuất không chỉ đáp ứng nhu cầu hiện tại mà còn hướng tới nhu cầu trong tương lai. Lấy ví dụ minh hoạ.

b. Giải thích vì sao chủ thể tiêu dùng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của xã hội. Lấy ví dụ minh hoạ.

c. Giải thích mối quan hệ phụ thuộc giữa chủ thể sản xuất và chủ thể trung gian. Lấy ví dụ minh hoạ.

Là một chủ thể tiêu dùng, em hãy viết bài chia sẻ việc bản thân đã thể hiện các vai trò của chủ thể tiêu dùng trong nền kinh tế.