Bài 17: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ, môi trường (NH2627 lớp 10) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Hãy chia sẻ những hiểu biết của em về chính sách kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường của Việt Nam hiện nay.

Em hãy đọc thông tin sau để trả lời câu hỏi:

Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) khẳng định Việt Nam xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, phát huy nội lực, đồng thời chủ động hội nhập và hợp tác quốc tế, gắn phát triển kinh tế với phát triển văn hoá, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường và đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước (Điều 50). Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật. Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để doanh nhân, doanh nghiệp và cá nhân, tổ chức khác đầu tư, sản xuất, kinh doanh, đồng thời bảo hộ tài sản hợp pháp và không thực hiện quốc hữu hoá trái pháp luật (Điều 51).

Hiến pháp cũng xác định đất đai, tài nguyên thiên nhiên và các tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lí (Điều 53); việc giao đất, sử dụng đất, thu hồi hoặc trưng dụng đất phải tuân theo quy định của pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch và bồi thường thoả đáng khi cần thiết vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc lợi ích quốc gia, công cộng (Điều 54). Ngân sách nhà nước và các nguồn tài chính công được quản lí thống nhất, sử dụng hiệu quả, công bằng, công khai, minh bạch; mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và phòng, chống tham nhũng trong hoạt động kinh tế - xã hội và quản lí nhà nước (Điều 55, Điều 56).

1/ Hãy nêu các nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế và cho biết những nội dung đó nhằm hướng tới mục tiêu gì trong việc phát triển đất nước.

2/ Nêu một ví dụ về việc thực hiện quy định của Hiến pháp về kinh tế mà em biết.

Em hãy đọc các thông tin sau để trả lời câu hỏi:

1. Về chính sách xã hội, Hiến pháp khẳng định Nhà nước và xã hội có trách nhiệm đầu tư y tế, thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân, ưu tiên chăm sóc sức khoẻ cho đồng bào dân tộc thiểu số và vùng khó khăn. Đồng thời, tập trung phát triển hệ thống an sinh xã hội, trợ giúp người yếu thế (người nghèo, người khuyết tật) và thực hiện chính sách ưu đãi người có công (Điều 58, Điều 59). Quy định này thể hiện bản chất nhân văn của Nhà nước ta, nhằm bảo đảm quyền được chăm sóc sức khoẻ và thụ hưởng phúc lợi công bằng cho mọi công dân, không để ai bị bỏ lại phía sau.

2. Về chính sách văn hoá, Hiến pháp khẳng định Nhà nước và xã hội chăm lo xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; phát triển văn học, nghệ thuật và thông tin đại chúng để đáp ứng nhu cầu tinh thần của nhân dân. Hiến pháp cũng nhấn mạnh việc xây dựng môi trường gia đình hạnh phúc và hình thành con người Việt Nam có sức khoẻ, văn hoá, giàu lòng yêu nước, có tinh thần đoàn kết, ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân (Điều 60). Đây là nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, giúp bảo tồn các giá trị truyền thống quý báu, đồng thời tạo động lực để xây dựng con người phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.

1/ Hãy trình bày khái quát các quy định của Hiến pháp về xã hội, văn hoá và cho biết ý nghĩa của việc thực hiện những quy định này.

2/ Nêu một số ví dụ về việc thực hiện quy định của Hiến pháp về xã hội và văn hoá trong thực tiễn.

Em hãy đọc thông tin sau để trả lời câu hỏi:

Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) khẳng định phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Nhà nước ưu tiên đầu tư và thu hút các nguồn đầu tư khác cho giáo dục; chăm lo giáo dục mầm non; bảo đảm giáo dục tiểu học là bắt buộc, Nhà nước không thu học phí; từng bước phổ cập giáo dục trung học; phát triển giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; thực hiện chính sách học bổng, học phí hợp lí. Nhà nước ưu tiên phát triển giáo dục ở miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; ưu tiên sử dụng, phát triển nhân tài (Điều 61).

1/ Hãy trình bày những nội dung cơ bản của Hiến pháp về giáo dục và giải thích vì sao giáo dục được xác định là quốc sách hàng đầu? Nếu giáo dục không được quan tâm đúng mức thì sẽ ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triễn của đất nước?

2/ Nêu ví dụ về việc thực hiện tốt quy định của Hiến pháp về giáo dục trong cuộc sống hằng ngày.

Em hãy đọc các thông tin sau để trả lời câu hỏi:

1. Khoa học và công nghệ có vai trò then chốt trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) khẳng định phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, giữ vị trí quyết định trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội. Nhà nước ưu tiên đầu tư, đồng thời khuyến khích tổ chức, cá nhân nghiên cứu, phát triển, chuyển giao và ứng dụng hiệu quả các thành tựu khoa học công nghệ; bảo đảm quyền nghiên cứu khoa học và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Bên cạnh đó, Nhà nước tạo điều kiện để mọi người tham gia và thụ hưởng lợi ích từ các hoạt động khoa học và công nghệ. Những quy định này thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước ta, coi khoa học và công nghệ là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và chất lượng cuộc sống của nhân dân, góp phần xây dựng đất nước phát triển nhanh và bền vững trong thời đại mới.

2. Nghị quyết số 57, 59, 66, 68, 70, 71, 72 của Bộ Chính trị Khoá XIII xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá then chốt để tạo động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước. Các nghị quyết nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ trong quản lí nhà nước, sản xuất kinh doanh, giáo dục, y tế và đời sống xã hội; xây dựng chính phủ số, kinh tế số, xã hội số; khuyến khích khởi nghiệp sáng tạo và làm chủ công nghệ mới.

Trên cơ sở chủ trương của Đảng, Chính phủ đã triển khai nhiều hoạt động như: xây dựng và vận hành các cơ sở dữ liệu quốc gia; áp dụng căn cước công dân gắn chip và định danh điện tử trong giải quyết thủ tục hành chính; mở rộng dịch vụ công trực tuyến; đưa nền tảng số vào dạy học, khám chữa bệnh từ xa, quản lí đô thị thông minh; tổ chức TECHFEST hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo,... Những hoạt động này góp phần nâng cao chất lượng đời sống người dân, tăng hiệu quả quản lí nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, hiện đại hoá đất nước.

1/ Hãy trình bày khái quát quy định của Hiến pháp về khoa học và công nghệ.

2/ Tại sao khoa học và công nghệ được đặt ở vị trí quốc sách hàng đầu và được Bộ Chính trị xác định là đột phá then chốt để phát triển nhanh và bền vững đất nước?

3/ Nêu ví dụ về việc thực hiện tốt quy định của Hiến pháp về khoa học, công nghệ trong cuộc sống hằng ngày.

Em hãy đọc các thông tin sau để trả lời câu hỏi:

1. Bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của đất nước, của nhân loại, là nhiệm vụ có tính xã hội sâu sắc, gắn liền với quá trình phát triển kinh tế – xã hội, hoà bình và tiến bộ xã hội trên phạm vi toàn cầu. Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) khẳng định: Nhà nước có chính sách bảo vệ môi trường; quản lí, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên; bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học; chủ động phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu. Nhà nước khuyến khích mọi hoạt động bảo vệ môi trường, phát triển, sử dụng năng lượng mới, năng lượng tái tạo. Tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường, làm suy kiệt tài nguyên thiên nhiên và suy giảm đa dạng sinh học phải bị xử lí nghiêm và có trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

2. Những năm qua, người dân ở xã D đã chủ động áp dụng tiến bộ khoa học - công nghệ vào sản xuất và sinh hoạt, như: lắp đặt hệ thống tưới nước tiết kiệm, phân loại rác thải tại nguồn và sử dụng điện mặt trời nhằm tiết kiệm năng lượng và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó, các hộ gia đình còn tích cực tham gia các hoạt động dọn dẹp vệ sinh đường làng, ngõ xóm, trồng cây xanh và nghiêm túc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường tại địa phương.

1/ Hãy trình bày những nội dung cơ bản của Hiến pháp về bảo vệ môi trường và giải thích vì sao bảo vệ môi trường được coi là nhiệm vụ quan trọng gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội.

2/ Công dân nên làm gì để thực hiện tốt quy định của Hiến pháp về môi trường trong cuộc sống hằng ngày?

3/ Nêu một ví dụ về hành vi vi phạm quy định của Hiến pháp về môi trường trong thực tế và cho biết hành vi vi phạm đó có thể dẫn đến những hậu quả gì?

1. Em hãy cho biết các nhận định sau đây đúng hay sai. Vì sao?

a. Nhà nước Việt Nam khuyến khích các hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ để phát triển đất nước và nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân.

b. Nhà nước Việt Nam chú trọng xây dựng cơ chế, môi trường thuận lợi để các thành phần kinh tế cùng phát triển, bảo đảm tăng trưởng ổn định và bền vững.

c. Nhà nước Việt Nam quan tâm và thực hiện nhiều chính sách để nâng cao đời sống tinh thần cho người dân.

d. Trong quá trình phát triển, Nhà nước Việt Nam có xu hướng ưu tiên tăng trưởng kinh tế, còn các lĩnh vực xã hội khác đôi khi chưa được chú trọng tương xứng.

e. Thực hiện quy định của Hiến pháp góp phần nâng cao tiến bộ và công bằng xã hội.

2. Em hãy lập bảng theo mẫu sau và điền vào các thông tin phù hợp:

3. Hãy nêu một số hành vi vi phạm quy định của Hiến pháp về kinh tế, văn hoá, xã hội, khoa học, công nghệ, giáo dục, môi trường mà em biết. Với mỗi hành vi, thực hiện:

- Xác định hành vi vi phạm quy định nào của Hiến pháp.

- Cho biết hậu quả của hành vi vi phạm.

- Đề xuất cách ứng xử phù hợp.

Em hãy cùng các bạn thiết kế một sản phẩm truyền thông (tờ rơi, video ngắn, kịch bản đóng vai, poster,...) nhằm tuyên truyền, phổ biến để những người xung quanh hiểu về tác hại của rác thải nhựa đối với môi trường và sức khoẻ con người, đồng thời nâng cao ý thức hạn chế sử dụng rác thải nhựa, tăng cường sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường và sản phẩm tái chế trong đời sống hằng ngày.