Bài 20: Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân (NH2627 lớp 10) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Hãy chia sẻ hiểu biết của em về vai trò của Toà án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân.

Em hãy đọc các thông tin sau để trả lời câu hỏi:

1. Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025)

Điều 102

1. Toà án nhân dân là cơ quan xét xử của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp.

2. Toà án nhân dân gồm Toà án nhân dân tối cao và các Toà án khác do luật định.

3. Toà án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lí, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

2. Toà án nhân dân thực hiện quyền tư pháp bao gồm quyền xét xử, giải quyết về các tranh chấp, vi phạm pháp luật, về những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền, nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của luật; bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử. Khi thực hiện quyền tư pháp, Toà án nhân dân có nhiệm vụ, quyền hạn như: Xét xử, giải quyết vụ án hình sự, vụ án hành chính, vụ việc dân sự (gồm vụ án dân sự và việc dân sự), vụ việc phá sản và vụ án, vụ việc khác theo quy định của pháp luật; Giải quyết, xét xử vi phạm hành chính theo quy định của luật; Bảo vệ quyền con người, quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của luật; Phát hiện, kiến nghị về tính hợp hiến, hợp pháp của văn bản quy phạm pháp luật trong xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc theo quy định của luật; Giải thích việc áp dụng pháp luật trong xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc; Tổng kết thực tiễn xét xử, bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử; phát triển án lệ; Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn về thi hành án theo quy định của luật;... (Điều 3 Luật Tổ chức Toà án nhân dân năm 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2025).

1/ Hãy trình bày chức năng, nhiệm vụ của Toà án nhân dân.

2/ Nêu ví dụ để minh hoạ cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Toà án nhân dân trong thực tế và làm rõ biểu hiện cụ thể của các chức năng, nhiệm vụ trong ví dụ.

Em hãy đọc các thông tin sau để trả lời câu hỏi:

1. Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025)

Điều 107 (trích)

1. Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp

3.  Viện kiểm sát nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất.

2. Chức năng thực hành quyền công tố là hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hình sự để thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với người phạm tội. Khi thực hành quyền công tố, Viện kiểm sát có các nhiệm vụ, quyền hạn như: tiếp nhận, kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của cơ quan điều tra và các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; yêu cầu khởi tố hoặc tự ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can; phê chuẩn hoặc không phê chuẩn các quyết định quan trọng của cơ quan điều tra; quyết định việc truy tố, buộc tội bị cáo tại phiên toà; kháng nghị bản án, quyết định của Toà án trong trường hợp Viện kiểm sát nhân dân phát hiện oan, sai, bỏ lọt tội phạm, người phạm tội;...

3. Chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt động kiểm tra, giám sát tính hợp pháp của Viện kiểm sát nhân dân đối với các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp, bao gồm từ giai đoạn tiếp nhận tố giác, tin báo tội phạm đến giai đoạn điều tra, xét xử và thi hành án. Khi thực hiện chức năng này, Viện kiểm sát nhân dân có nhiệm vụ, quyền hạn như: yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động tư pháp theo đúng quy định của pháp luật; yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp hồ sơ, tài liệu để Viện kiểm sát nhân dân kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định trong hoạt động tư pháp; xác minh, thu thập tài liệu để làm rõ vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp; xử lí vi phạm; xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi cản trở hoạt động tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân; yêu cầu, kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền khắc phục, xử línghiêm minh vi phạm pháp luật trong hoạt động tư pháp; kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp; giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền;...

1/ Hãy trình bày chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân.

2/ Nêu ví dụ để minh hoạ cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân trong thực tế và làm rõ biểu hiện cụ thể của các chức năng, nhiệm vụ trong ví dụ.

1. Em hãy cho biết các nhận định về chức năng, nhiệm vụ của Toà án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân sau đây đúng hay sai. Vi sao?

a. Toà án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lí, bảo vệ quyền con người và quyền công dân.

b. Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố nhằm đảm bảo mọi hành vi phạm tội, người phạm tội phải được phát hiện, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử kịp thời, nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không làm oan người vô tội, không để lọt tội phạm và người phạm tội.

c. Toà án nhân dân có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.

d. Thông qua hoạt động của mình, Toà án nhân dân góp phần giáo dục công dân trung thành với Tổ quốc, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật.

e. Viện kiểm sát nhân dân thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp nhằm bảo đảm mọi vi phạm pháp luật trong hoạt động tư pháp phải được phát hiện, xử lí kịp thời, nghiêm minh.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với hành vi nào sau đây đối với Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân? Vì sao?

a. Ông H che giấu, không cung cấp thông tin về vụ án dù được Viện kiểm sát nhân dân yêu cầu.

b. Trường Trung học phổ thông C tổ chức các phiên toà giả định về những vụ án liên quan đến bạo lực học đường để học sinh theo dõi.

c. Khi nhận được giấy triệu tập của Toà án để làm nhân chứng, chị A né tránh, không đến theo yêu cầu.

d. Không đồng tình với một số quan điểm của kiểm sát viên tại phiên toà nên ông N đã gửi thư góp ý dù vụ án đó không liên quan gì đến mình.

3. Em hãy đọc các thông tin sau để thực hiện yêu cầu:

a. Đầu năm 2025, ông N kí hợp đồng mua một căn hộ thuộc dự án của Công ty Bất động sản A tại thành phố H, trong đó hai bên thoả thuận thời điểm bàn giao nhà là cuối năm 2025. Tuy nhiên, khi đến hạn, Công ty A không thực hiện việc bàn giao căn hộ theo cam kết. Sau nhiều lần yêu cầu nhưng không được giải quyết, ông N đã nộp đơn khởi kiện Công ty A tại Toà án nhân dân thành phố H, yêu cầu buộc công ty thực hiện nghĩa vụ giao nhà và bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng.

Sau khi tiếp nhận đơn khởi kiện và thụ lí vụ án theo đúng trình tự, thủ tục tố tụng dân sự, Toà án nhân dân thành phố H đã tiến hành hoà giải, thu thập chứng cứ và mở phiên toà xét xử công khai vụ án dân sự giữa ông N và Công ty A. Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ và quy định của pháp luật, Hội đồng xét xử xác định nguyên nhân tranh chấp xuất phát từ việc bên bán vi phạm nghĩa vụ đã cam kết trong hợp đồng. Trong quá trình xét xử, Hội đồng xét xử đã phân tích và áp dụng các quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 để làm rõ các nội dung liên quan đến “thời điểm bàn giao” và “trách nhiệm do chậm thực hiện nghĩa vụ”. Kết thúc quá trình xét xử, Toà án đã ra bản án tuyên ông N thắng kiện, buộc Công ty A phải bàn giao căn hộ, thanh toán khoản lãi do chậm bàn giao và bồi thường các thiệt hại phát sinh theo quy định của pháp luật.

Em hãy xác định chức năng, nhiệm vụ mà Toà án nhân dân thành phố H đã thực hiện trong thông tin trên và nêu biểu hiện cụ thể của chức năng, nhiệm vụ đó trong thông tin.

b. Ngày 08 - 9 - 2025, Toà án nhân dân tỉnh B mở phiên toà sơ thẩm xét xử công khai vụ án hình sự đối với bị cáo T và 5 đồng phạm về các tội "Mua bán trái phép chất ma tuý", “Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng” và “Mua bán trái phép vũ khí quân dụng" theo quy định của Bộ luật Hình sự, trên cơ sở cáo trạng truy tố của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh B.

Tại phiên toà, kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử đã tham gia xét hỏi, tranh luận, làm rõ hành vi phạm tội, động cơ, mục đích phạm tội của các bị cáo và các tình tiết của vụ án. Phần lớn các bị cáo thành khẩn khai nhận hành vi phạm tội. Riêng bị cáo T, trong giai đoạn điều tra và truy tố còn quanh co, chưa thừa nhận đầy đủ hành vi phạm tội; tuy nhiên, qua quá trình xét hỏi, tranh luận công khai tại phiên toà và trên cơ sở chứng cứ đã được thẩm tra, bị cáo đã thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình.

Em hãy xác định chức năng, nhiệm vụ mà Viện kiểm sát nhân dân tỉnh B đã thực hiện trong thông tin trên và nêu biểu hiện cụ thể của chức năng, nhiệm vụ đó trong thông tin.

Em hãy cùng các bạn tìm hiểu về một phiên toà trong thực tế và chia sẻ lại với cả lớp những nội dung sau:

- Các thành phần tham gia phiên toà.

- Trình tự cơ bản của phiên toà.

- Chức năng, nhiệm vụ của Toà án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân trong từng giai đoạn của phiên toà.