Bài 16: Quyền và nghĩa vụ công dân về bảo vệ tổ quốc (CD lớp 11) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

1. Em hãy sưu tầm và viết bài về một tấm gương tích cực thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân về nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc tại địa phương em.

2. Em hãy cùng các bạn trong lớp tổ chức buổi toạ đàm với chủ đề “Học sinh thực hiện quyền và nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc”.

1. Theo em, hành vi nào sau đây là thực hiện quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ công dân về bảo vệ Tổ quốc?

A. Anh B là sinh viên đại học nhưng vẫn đăng kí thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định của pháp luật. 

B. Ông D là cán bộ xã nên đã can thiệp cho cháu mình được hoãn nghĩa vụ quân sự, dù không thuộc trường hợp pháp luật quy định.

C. Anh M luôn tích cực kết hợp cùng bộ đội biên phòng tham gia tuần tra biên giới.

D. Bà K đã giấu lệnh gọi nhập ngũ của con trai vì muốn con tiếp tục đi làm phụ giúp kinh tế cho gia đình.

E. Chị N là hội viên của Hội Phụ nữ xã X đã tích cực tham gia tuyên truyền Luật Nghĩa vụ quân sự cho mọi người ở địa phương.

2. Q cho rằng, việc bảo vệ Tổ quốc trong thời bình hiện nay là mỗi công dân chỉ cần tích cực tham gia thực hiện nghĩa vụ quân sự. Nhưng V là bạn của Q lại không đồng ý, với lí do việc thực hiện nghĩa vụ quân sự chỉ là một hoạt động tham gia bảo vệ Tổ quốc của công dân.

Câu hỏi: Em đồng tình với ý kiến của bạn nào? Vì sao?

3. Là học sinh lớp 11 nhưng P rất tích cực tham gia hoạt động tuyên truyền Luật Nghĩa vụ quân sự của địa phương, P cho rằng, thông qua hoạt động tuyên truyền thì bản thân sẽ hiểu rõ hơn quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, bố mẹ của P không cho con tham gia vì muốn con tập trung học tập.

Câu hỏi:

a) Em hãy nhận xét suy nghĩ, hành vi của P và bố mẹ của P.

b) Nếu là P, em sẽ giải thích như thế nào để bố mẹ hiểu và tôn trọng việc thực hiện quyền và nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc của mình?

4. Sau khi được địa phương đề nghị tham gia lực lượng dân quân tự vệ, anh A rất tích cực tham gia các hoạt động huấn luyện, bảo vệ môi trường tại địa phương. Vợ của anh A cũng tạo điều kiện cho chồng tham gia các hoạt động của lực lượng dân quân tự vệ, vì cho rằng đây là nhiệm vụ của mỗi người dân.

Câu hỏi: Em hãy nhận xét về thái độ, hành vi của vợ chồng anh A.

5. Tốt nghiệp trung học phổ thông, H có nguyện vọng tham gia nghĩa vụ công an nhân dân. Tuy nhiên, khi H chia sẻ nguyện vọng của mình với K là bạn thân thì K lại cho rằng H nên đi làm sẽ tốt hơn cho tương lai

Câu hỏi:

a) Em hãy nhận xét suy nghĩ, lời nói của H và K.

b) Nếu là H, em sẽ giải thích cho K thế nào để bạn thấy được nghĩa vụ của công dân trong tham gia bảo vệ Tổ quốc?

Em hãy đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi

Thông tin

1. Hiến pháp năm 2013

Điều 44

Công dân có nghĩa vụ trung thành với Tổ quốc.

Phản bội Tổ quốc là tội nặng nhất.

Điều 45

1. Bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý của công dân.

2. Công dân phải thực hiện nghĩa vụ quân sự và tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân.

Điều 64 (Trích)

Bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là sự nghiệp của toàn dân.

Cơ quan, tổ chức, công dân phải thực hiện đầy đủ nhiệm vụ quốc phòng và an ninh.

2. Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015

Điều 4. Nghĩa vụ quân sự (Trích)

1. Nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ vẻ vang của công dân phục vụ trong Quân đội nhân dân.

2. Công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, không phân biệt dân tộc, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ học vấn, nghề nghiệp, nơi cư trú phải thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định của Luật này.

Điều 30. Độ tuổi gọi nhập ngũ

Công dân đủ 18 tuổi được gọi nhập ngũ; độ tuổi gọi nhập ngũ từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi; công dân được đào tạo trình độ cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ thì độ tuổi gọi nhập ngũ đến hết 27 tuổi.

3. Luật Biên phòng Việt Nam năm 2020

Điều 7. Trách nhiệm và chế độ, chính sách của cơ quan, tổ chức, công dân tham gia, phối hợp, cộng tác, giúp đỡ lực lượng thực thi nhiệm vụ biên phòng (Trích)

1. Cơ quan, tổ chức, công dân có trách nhiệm tham gia, phối hợp, cộng tác, giúp đỡ lực lượng thực thi nhiệm vụ biên phòng thực hiện nhiệm vụ.

2. Công dân ở khu vực biên giới có trách nhiệm tham gia xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân và các phong trào bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ, biên giới quốc gia, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vực biên giới, cửa khẩu.

4. Luật Công an nhân dân năm 2018

Điều 8. Nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân (Trích)

1. Công dân thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân là thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc trong lực lượng vũ trang nhân dân. Hằng năm, Công an nhân dân được tuyển chọn công dân trong độ tuổi gọi nhập ngũ vào phục vụ trong Công an nhân dân với thời hạn là 24 tháng.

Trường hợp 1. Sau khi tìm hiểu các quy định của Luật Nghĩa vụ quân sự, V nhận thấy mình có đầy đủ các điều kiện nên đã quyết định đi khám nghĩa vụ quân sự. Khi có kết quả trúng tuyển, V đã xin phép bố mẹ cho bảo lưu kết quả học tập để tham gia nghĩa vụ quân sự.

Trường hợp 2. Là trưởng thôn, ông D luôn tích cực tuyên truyền đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội đến người dân. Ông cho rằng, thông qua việc tuyên truyền, góp phần nâng cao ý thức của người dân về bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, ngăn chặn, đấu tranh chống các hành vi vi phạm pháp luật.

Trường hợp 3. Gia đình anh A sống ở vùng biên giới, anh rất tích cực hỗ trợ, kết hợp cùng các cán bộ, chiến sĩ bộ đội biên phòng tuần tra biên giới nhằm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh quốc gia.

Câu hỏi:

a) Em hãy xác định các quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ công dân về bảo vệ Tổ quốc trong các thông tin trên.

b) Căn cứ vào thông tin, em hãy nhận xét việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của từng chủ thể về bảo vệ Tổ quốc trong các trường hợp trên.

Em hãy đọc thông tin, tình huống và trả lời câu hỏi

Thông tin

1. Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015

Điều 10. Các hành vi bị nghiêm cấm (Trích)

1. Trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự.

2. Chống đối, cản trở việc thực hiện nghĩa vụ quân sự.

3. Gian dối trong khám sức khoẻ nghĩa vụ quân sự.

4. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái quy định về nghĩa vụ quân sự.

Điều 59. Xử lí vi phạm (Trích)

1. Tổ chức, cá nhân có hành vi trốn tránh, chống đối, cản trở việc thực hiện nghĩa vụ quân sự thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lí kỉ luật, xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

2. Bộ luật Hình sự năm 2015 (Sửa đổi, bổ sung năm 2017)

Điều 332. Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự (Trích)

1. Người nào không chấp hành đúng quy định của pháp luật về đăng kí nghĩa vụ quân sự, không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ, lệnh gọi tập trung huấn luyện, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Điều 334. Tội làm trái quy định về việc thực hiện nghĩa vụ quân sự (Trích)

1. Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái quy định về đăng kí nghĩa vụ quân sự, gọi nhập ngũ, gọi tập trung huấn luyện, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Điều 335. Tội cản trở việc thực hiện nghĩa vụ quân sự

1. Người nào cố ý cản trở việc đăng kí nghĩa vụ quân sự, gọi nhập ngũ, gọi tập trung huấn luyện, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

2. Phạm tội trong trường hợp lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc trong thời chiến, thì bị phạt tù từ 2 năm đến 5 năm.

Tình huống 1. Sau khi khám sức khoẻ để thực hiện nghĩa vụ quân sự, anh T đã đủ điều kiện và được lệnh gọi nhập ngũ. Nhưng đến ngày quy định, anh T đã bỏ trốn khỏi địa phương, không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ. 

Tình huống 2. Ban chỉ huy quân sự xã A thực hiện đăng kí nghĩa vụ quân sự theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, do sơ suất trong việc lập danh sách, nên ông P là cán bộ của Ban chỉ huy quân sự của xã A đã bỏ sót trường hợp của công dân Q. Sau đó, công dân Q đã đến thực hiện đăng kí nghĩa vụ quân sự.

Tình huống 3. Sau khi khám tuyển nghĩa vụ quân sự, M đã nhận được giấy gọi nhập ngũ. M rất vui và muốn tham gia nhưng bố mẹ lại muốn M đi học nghề để sau này có công việc ổn định.

Câu hỏi:

a) Căn cứ vào các thông tin, em hãy xác định nội dung hành vi vi phạm quyền và nghĩa công dân về bảo vệ Tổ quốc của anh T, ông P và bố mẹ M trong các tình huống trên.

b) Theo em, hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ công dân về bảo vệ Tổ quốc của anh T, ông P và bố mẹ M có thể dẫn tới những hậu quả gì?

Em hãy chia sẻ suy nghĩ của mình về khẩu hiệu “Bảo vệ Tổ quốc là sự nghiệp của toàn dân”.