Bài 15: Quyền và nghĩa vụ công dân về khiếu nại, tố cáo (CD lớp 11) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy cùng bạn lập kế hoạch tìm hiểu và thiết kế sản phẩm về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân về khiếu nại, tố cáo và trình bày sản phẩm trước lớp.

1. Trong các trường hợp dưới đây, chủ thể nào thực hiện đúng, chủ thể nào thực hiện chưa đúng quyền khiếu nại, tố cáo? Vì sao?

A. Bà T gửi đơn đến chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã N khiếu nại về quyết định xử phạt hành chính của chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã N đối với bà T.

B. Bạn M báo cáo với nhà trường về hành vi gian lận trong thi cử của bạn cùng lớp.

C. Ông V vận động người dân tổ dân phố nơi ông sinh sống không bị kích động, lôi kéo, dụ dỗ người khác đi khiếu nại đông người trái quy định pháp luật.

D. A cố tình vu khống, tố cáo đến cơ quan nơi chị L công tác những điều không đúng sự thật nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm của chị L.

2. Em hãy nêu những hành vi được làm và những hành vi vi phạm quyền khiếu nại, tố cáo trong các trường hợp dưới đây:

A. Cố tình khiếu nại, tố cáo sai sự thật.

B. Người khiếu nại quyết định rút khiếu nại.

C. Kích động, xúi giục, cường ép, dụ dỗ, mua chuộc, lôi kéo người khác tập trung đông người khiếu nại, gây rối trật tự công cộng.

D. Cưỡng ép, lôi kéo, kích động, dụ dỗ, mua chuộc người khác tố cáo sai sự thật.

3. Em hãy nhận xét sự giống nhau và khác nhau giữa khiếu nại và tố cáo.

4. Em hãy xử lí tình huống sau:

a. Do xây dựng nhà khi chưa xin phép xây dựng nên ông A bị chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã xử phạt vi phạm hành chính, trong đó phạt tiền ông A 500 000 đồng và buộc ông A phải tháo dỡ công trình xây dựng trái phép. Ông A liền khiếu nại quyết định của chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã đến Toà án nhân dân huyện yêu cầu Toà án huỷ quyết định nêu trên của chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã.

Câu hỏi: Em hãy nhận xét về hành vi khiếu nại của ông A. Theo quy định về quyền khiếu nại, ông A có quyền khởi kiện hành chính tại Toà án đối với quyết định xử phạt vi phạm hành chính của chủ tịch uỷ ban nhân dân xã không? Giải thích vì sao?

b. K công tác tại bộ phận quản lí cấp phép dự án xây dựng. Lãnh đạo huyện C nhận được một số phản ánh về việc anh K trả kết quả không đúng thời hạn, gây khó khăn, phiền hà cho tổ chức và công dân khi đến giao dịch các thủ tục cấp phép xây dựng. Sự việc tiếp diễn cho đến ngày lãnh đạo huyện C nhận được đơn thư tố cáo của ông B (giám đốc doanh nghiệp) rằng anh K gây phiền hà, sách nhiễu khi đến làm thủ tục cấp phép xây dựng công trình, hậu quả là chậm tiến độ đầu tư xây dựng công trình, gây thiệt hại đối với doanh nghiệp của ông B.

Câu hỏi: Em hãy nhận xét về hành vi của anh K. Theo quy định pháp luật về quyền tố cáo, doanh nghiệp của ông B sẽ thực hiện quyền như thế nào?

Em hãy đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi

Thông tin

Luật Khiếu nại năm 2011

Điều 2 (Trích)

1. Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ công chức theo thủ tục do pháp luật quy định đề nghị cơ quan, tổ chức cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước, hoặc quyết định kỉ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Điều 12. Quyền, nghĩa vụ của người khiếu nại (Trích)

1. Người khiếu nại có các quyền sau đây:

a) Tự mình khiếu nại.

Trường hợp người khiếu nại là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự thì người đại diện theo pháp luật của họ thực hiện việc khiếu nại; Trường hợp người khiếu nại ốm đau, già yếu, có nhược điểm về thể chất hoặc vì lí do khách quan khác mà không thể tự mình khiếu nại thì được uỷ quyền cho cha, mẹ, vợ, chồng, anh, chị, em ruột, con đã thành niên hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ để thực hiện việc khiếu nại;

d) Được biết, đọc, sao chụp, sao chép tài liệu, chứng cứ do người giải quyết khiếu nại thu thập để giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước;

e) Được yêu cầu người giải quyết khiếu nại áp dụng các biện pháp khẩn cấp để ngăn chặn hậu quả có thể xảy ra do việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại.

Trường hợp 1. Anh H chạy quá tốc độ cho phép bị cảnh sát giao thông yêu cầu dừng phương tiện và xuất trình giấy tờ. Anh H xuất trình các giấy tờ theo quy định pháp luật. Cảnh sát giao thông tiến hành lập biên bản và xử phạt đối với hành vi vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ. Anh H cho rằng mình không chạy quá tốc độ cho phép và quyết định xử phạt của cảnh sát giao thông là không chính xác, nên anh đã khiếu nại quyết định xử phạt này. Việc khiếu nại được cơ quan có thẩm quyền thụ lí và cung cấp camera ghi hình về thời điểm anh H chạy vượt quá tốc độ pháp luật cho phép và quyết định xử phạt là đúng.

Trường hợp 2. Mẹ chị N được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất có diện tích 100m2, nhưng diện tích đất thực tế không đúng 100m2 như giấy chứng nhận. Mẹ chị N muốn khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền để giải quyết, nhưng do mẹ chị hiện nay đã già yếu (75 tuổi) và hay ốm đau, chị N được mẹ uỷ quyền cho chị đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền để khiếu nại.

Trường hợp 3. Ông A không đồng ý với quyết định thu hồi lô hàng hoá do vi phạm về chất lượng của chi cục quản lí thị trường X. Ông A đã làm đơn khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền. Trong thời gian chờ đợi giải quyết, ông A đã yêu cầu áp dụng các biện pháp để tránh hư hỏng lô hàng hoá của mình.

Câu hỏi:

a) Từ thông tin, theo em trong các trường hợp trên, các quyền của người khiếu nại nào đã được thực hiện?

b) Em hiểu thế nào là quyền khiếu nại của công dân?

Em hãy đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi

Thông tin

Bộ luật Lao động năm 2019

Điều 125. Áp dụng hình thức kỉ luật sa thải (Trích)

4. Người lao động tự ý bỏ việc 5 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lí do chính đáng.

Trường hợp được coi là có lí do chính đáng bao gồm thiên tai, hoả hoạn, bản thân, nhân thân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền và trường hợp khác được quy định trong nội quy lao động.

Trường hợp 1. A đang làm việc tại công ty X, cuối tuần về thăm bố mẹ, chẳng may bị ốm phải điều trị tại bệnh viện 5 ngày mới khỏi bệnh. Trong thời gian bị ốm, A đã gọi điện báo cáo giám đốc. Khi đi làm việc, A bị giám đốc sa thải vì đã tự ý nghỉ việc 5 ngày. A khiếu nại quyết định sa thải tới giám đốc công ty X, được giám đốc nhận đơn và giải quyết vụ việc. Trong đơn A nói rõ nguyên nhân nghỉ việc là bất khả kháng do bị ốm, có xuất trình giấy xác nhận của bệnh viện. Sau đó, A được nhận đơn giải quyết khiếu nại của giám đốc công ty X và được đi làm trở lại.

Trường hợp 2. Công an xã P đưa anh Q đi kiểm tra chất ma tuý tại Trạm Y tế xã và cho kết quả dương tính với morphin. Anh Q không chấp nhận kết quả vì bản thân không bao giờ sử dụng ma tuý và chất gây nghiện trái pháp luật; nhưng anh Q vẫn bị công an xã lập biên bản và phạt 750 000 đồng. Sau đó, anh Q đi kiểm tra lại về chất ma tuý tại bệnh viện đa khoa huyện và cho kết quả âm tính với các chất gây nghiện. Anh Q khiếu nại đến trưởng công an xã P đối với quyết định xử phạt vi phạm của công an xã P và cung cấp kết quả âm tính của bệnh viện đa khoa huyện, trình bày không sử dụng ma tuý và cam đoan chịu trách nhiệm trước pháp luật đối với thông tin của mình.

Câu hỏi:

a) Từ thông tin, theo em trong trường hợp 1, A đã có trách nhiệm gì khi thực hiện khiếu nại đối với quyết định sa thải của giám đốc công ty X?

b) Trong trường hợp 2, Q đã làm những gì để chỉ ra quyết định xử phạt vi phạm của công an xã P là không đúng?

Đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi

Thông tin

Luật Tố cáo năm 2018

Điều 2. Giải thích từ ngữ (Trích)

1. Tố cáo là việc công dân theo thủ tục do pháp luật quy định báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.

Điều 9. Quyền và nghĩa vụ của người tố cáo (Trích)

c) Được thông báo về việc thụ lí hoặc không thụ lí tố cáo, chuyển tố cáo đến cơ quan tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết, gia hạn giải quyết tố cáo, đình chỉ, tạm đình chỉ việc giải quyết tố cáo, tiếp tục giải quyết tố cáo, kết luận nội dung tố cáo.

Trường hợp 1. Trần Văn X là cán bộ địa chính - xây dựng của phường H đã nhận của bà Q, giám đốc doanh nghiệp tư nhân M đóng trên địa bàn phường H số tiền 10 triệu đồng để không gây khó khăn cho việc cấp giấy chứng nhận cho bà, vì trước đó X đã có hành vi cố tình gây khó dễ khi làm thủ tục. Biết sự việc, bà Q đã làm đơn tố cáo gửi đến chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường H đối với hành vi của X. Đơn tố cáo của bà Q đã được chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường H thụ lí và được thông báo đến bà Q. Sau khi thực hiện quá trình xác minh, thu thập chứng cứ, chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường H đã ban hành quyết định giải quyết đơn thư tố cáo của bà Q và quyết định này đã được gửi đến bà Q theo đúng quy định.

Trường hợp 2. Gia đình ông H ở gần xưởng sản xuất của một doanh nghiệp hoạt động suốt ngày đêm nên thường xuyên xả bụi, khói, phát tán mùi hôi thối, ô nhiễm rất nghiêm trọng ra khu dân cư làm cho nhiều người không chịu được và mắc bệnh. Ông H làm đơn gửi đến Uỷ ban nhân dân xã và cảnh sát môi trường để yêu cầu xử lí hành vi vi phạm của doanh nghiệp.

Câu hỏi:

a) Từ thông tin, theo em trong trường hợp 1, bà Q có những quyền gì khi làm đơn tố cáo đối với hành vi của Trần Văn X?

b) Hành vi của ông H có phải thực hiện quyền tố cáo của công dân không?

Em hãy đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi:

Thông tin. Luật Tố cáo năm 2018

Điều 9. Quyền và nghĩa vụ của người tố cáo (Trích)

2. Người tố cáo có các nghĩa vụ sau đây

a) Cung cấp thông tin cá nhân theo quy định tại Điều 23 luật này;

b) Trình bày trung thực về nội dung tố cáo, cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến nội dung tố cáo mà mình có được;

c) Chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung tố cáo;

Trường hợp 1. Gia đình bà V lấn chiếm đất trống khu tập thể dành cho khu vui chơi của trẻ em để mở quán ăn gây ô nhiễm môi trường, mất vệ sinh, ảnh hưởng đến sinh hoạt của khu tập thể. Trước đây, khu đất trống là chỗ vui chơi của trẻ em ở khu tập thể đã được sử dụng trong nhiều năm. Các hộ gia đình trong khu tập thể rất bức xúc vì ảnh hưởng đến sinh hoạt và trẻ em không còn chỗ để vui chơi. Vì vậy, ông Q sống trong khu tập thể đã làm đơn tố cáo đến các cơ quan có thẩm quyền và cung cấp đầy đủ các hình ảnh vứt rác bừa bãi, gây ô nhiễm môi trường, hình ảnh lấn chiếm chỗ vui chơi của trẻ em trong khu tập thể. Khi lãnh đạo Uỷ ban nhân dân mời ông Q lên để làm việc, ông Q đã đến trụ sở Uỷ ban nhân dân cung cấp trực tiếp các thông tin, bức xúc của người dân tại khu tập thể.

Trường hợp 2. Trên địa bàn xã A trong thời gian vừa qua nhiều lần bị mất trộm, lãnh đạo xã A đã bố trí thêm người trực, lực lượng công an cũng thường xuyên đi tuần nhưng không bắt được kẻ trộm. Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã A nhận được đơn tố cáo về hành vi trộm cắp của H. H là thành phần ngỗ ngáo ở trong xã, nghiện ma tuý. Trong đơn tố cáo không ghi rõ họ tên, địa chỉ người tố cáo.

Câu hỏi:

a) Em nhận xét như thế nào về trách nhiệm của ông Q khi quyết định tố cáo bà V lấn chiếm đất khu tập thể trong trường hợp 1?

b) Việc làm đơn tố cáo không ghi rõ tên, địa chỉ người tố cáo trong trường hợp 2 là đúng hay sai? Vì sao?

Em hãy đọc tình huống và trả lời câu hỏi

Tình huống 1. Tại trụ sở tiếp dân của cơ quan thanh tra tỉnh G, có khoảng hơn 50 công dân xã X tụ tập khiếu nại về việc đền bù, giải phóng mặt bằng trong một dự án thực hiện tại xã X, do họ cho rằng các cơ quan nhà nước không thực hiện đúng chính sách, pháp luật của Nhà nước. Sau khi nghe cán bộ thanh tra tiếp dân giải thích chế độ chính sách, các quy định của pháp luật về vấn đề họ khiếu nại, không đồng ý với giải thích đó, hơn 50 người thậm chí đã có xô xát với cán bộ tiếp dân, gây mất ổn định trật tự trên địa bàn.

Tình huống 2. Anh A đứng đầu một nhóm người gửi đơn tố cáo nặc danh (không ghi rõ họ tên, địa chỉ) bịa đặt việc trưởng phòng H nhận hối lộ, sử dụng bằng cấp giả nhằm xúc phạm danh dự, hạ uy tín của trưởng phòng H cạnh tranh vị trí trong đợt bổ nhiệm tiếp theo. Nhưng trên thực tế trưởng phòng H không thực hiện hành vi trên, bằng cấp của anh H là thật. Việc tố cáo của anh A đã ảnh hưởng đến sự đoàn kết của tập thể, ảnh hưởng đến việc bổ nhiệm anh H của tổ chức và xúc phạm danh dự của anh H.

Câu hỏi: Theo em, hậu quả của các hành vi do chủ thể trong tinh huống 1 và 2 gây ra là gì?

Em hãy chia sẻ thông tin về một số vụ việc khiếu nại, tố cáo của công dân mà em biết.