Bài 2: Cung, cầu trong kinh tế thị trường (CD lớp 11) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

1. Em hãy sưu tầm thông tin về tình hình cung, cầu một hàng hoá, dịch vụ thiết yếu trên thị trường và chia sẻ với các bạn cùng lớp.

2. Em viết bài phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến cung, cầu một hàng hoá, dịch vụ trên thị trường vào dịp Tết.

1. Em đồng tình hay không đồng tình với các nhận định dưới đây về cầu hàng hoá, dịch vụ? Vì sao?

A. Cầu là nhu cầu về hàng hoá, dịch vụ mà người tiêu dùng muốn mua.

B. Khi người tiêu dùng có khả năng mua và sẵn sàng mua một loại hàng hoá, dịch vụ tại các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định thì tạo thành cầu về hàng hoá dịch vụ đó.

C. Cầu là nhu cầu về hàng hoá, dịch vụ mà người tiêu dùng có khả năng mua.

D. Cầu là số lượng hàng hoá, dịch vụ đáp ứng những nhu cầu khác nhau của người tiêu dùng trong một thời gian nhất định.

2. Em hãy xác định nhân tố ảnh hưởng tới cầu về hàng hoá, dịch vụ trong những trường hợp sau đây:

a. Cứ vào dịp Tết, cầu về hoa đào, hoa mai và cây cảnh ở Việt Nam tăng cao.

b. Do tình hình dịch bệnh trên đàn gia súc, cầu về hải sản trên thị trường tăng lên.

c. Do mức sống được cải thiện dần, cầu về hàng tiêu dùng như ti vi, tủ lạnh, máy giặt,... đang tăng lên.

d. Mặc dù giá cả cổ phiếu có xu hướng tăng, nhiều nhà đầu tư vẫn quyết định mua thêm một số loại cổ phiếu.

3. Em hãy xác định hoạt động kinh tế nào dưới đây tạo thành cung hàng hoá trên thị trường. Vì sao?

A. Hằng tháng, xí nghiệp dệt ở thành phố N sản xuất được 2 triệu mét vải để đưa ra thị trường.

B. Quần áo của hãng thời trang X được bày bán ở các cửa hàng thời trang.

C. Các tỉnh khu vực Nam Trung Bộ chuẩn bị thu hoạch quả thanh long để xuất khẩu sang châu Âu.

D. Vườn nhà bạn H trồng nhiều loại cây ăn quả khác nhau. Mùa nào thức ấy, nhà H có nhiều loại trái cây để ăn và biếu họ hàng, bạn bè.

4. Gia đình H có nguồn thu nhập chính từ kinh doanh mặt hàng may mặc. Hiện nay, trên thị trường, cung về mặt hàng này lớn hơn cầu. Gia đình H dự định chuyển đổi sang kinh doanh mặt hàng mới chưa có nhiều người kinh doanh.

a) Theo em, trường hợp nêu trên đề cập đến vai trò gì của quan hệ cung - cầu trong nền kinh tế?

b) Lựa chọn của gia đình H có hợp lí không? Vì sao?

c) Gia đình H còn có thể lựa chọn phương án nào dưới đây? Giải thích vì sao.

A. Tạm ngừng kinh doanh mặt hàng này và chờ đợi thị trường hồi phục.

B. Tiếp tục đẩy mạnh đầu tư, mở rộng kinh doanh các sản phẩm may mặc.

C. Đẩy mạnh việc tuyên truyền và quảng bá sản phẩm may mặc của gia đình.

5. Em hãy xác định nhân tố ảnh hưởng tới cung về hàng hoá, dịch vụ trong những trường hợp sau đây:

a. Đón đầu mùa du lịch hè, các doanh nghiệp lữ hành đã tung ra thị trường nhiều dịch vụ du lịch hấp dẫn.

b. Do giá xăng dầu tăng cao mà cước phí dịch vụ không tăng theo tương ứng, cung dịch vụ taxi của thành phố giảm sút.

c. Từ khi công nghệ mới được áp dụng trong nhà máy sản xuất đường mía thay thế các lò sản xuất đường thủ công, cung về đường trên thị trường tăng mạnh.

d. Do nhiều hộ nông dân ở Tây Nguyên chuyển đổi vườn cà phê sang trồng hồ tiêu, cung hồ tiêu Việt Nam những năm tiếp theo tăng mạnh.

e. Cung xe ô tô lắp ráp trong nước tăng lên khi Nhà nước ban hành những chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tăng tỉ lệ nội địa hoá phụ tùng sản xuất ô tô.

Em hãy đọc trường hợp sau đây và trả lời câu hỏi:

Trường hợp. Giả định trong một năm, người tiêu dùng (với mức thu nhập xác định) tại một thành phố mua mặt hàng X với khối lượng và mức giá tương ứng như sau:

Biểu đồ:

Câu hỏi:

a) Em hãy cho biết giá cả ảnh hưởng như thế nào đến lượng hàng hoá được mua.

b) Nếu người tiêu dùng có nhu cầu về mặt hàng X nhưng không có khả năng chi trả thì có tạo thành cầu về mặt hàng này được không?

c) Nếu người tiêu dùng có khả năng chi trả nhưng không có nhu cầu sử dụng hàng hoá X thì có được gọi là cầu về mặt hàng này không?

Em hãy đọc trường hợp và trả lời câu hỏi

Trường hợp 1. Khi nền kinh tế tăng trưởng tốt, thu nhập bình quân của người dân tăng lên. Điều này làm cho cầu tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ thông thường của họ cũng tăng lên. Tuy nhiên, khi các hoạt động kinh tế gặp khó khăn do tác động của thiên tai và sự bất ổn của thị trường thế giới, nền kinh tế rơi vào suy thoái. Hệ quả là nhiều người mất việc làm, mức thu nhập trung bình giảm xuống. Trong bối cảnh đó, người tiêu dùng phải cân nhắc hơn trước khi mua các hàng hoá, dịch vụ.

Trường hợp 2. Trong bối cảnh thị trường dầu mỏ thế giới biến động làm giá xăng dầu tăng lên, với mức thu nhập không đổi, nhiều người tiêu dùng ở thành phố đã phải cân nhắc khi sử dụng phương tiện giao thông. Thay vì sử dụng phương tiện ô tô, xe máy cá nhân hoặc taxi, nhiều người đã lựa chọn dùng phương tiện công cộng như xe buýt.

Trường hợp 3. Xu hướng tiêu dùng “sản phẩm xanh” đang dần trở thành phổ biến ở Việt Nam. Người tiêu dùng ngày càng chọn mua nhiều hơn các sản phẩm có yếu tố “xanh”, lựa chọn các phương thức tiêu dùng bền vững, thân thiện với môi trường. Đây là những thay đổi tích cực của xu hướng tiêu dùng, làm cho cộng đồng “người tiêu dùng xanh” ngày càng trở nên đông đảo.

Câu hỏi:

a) Em hãy xác định các nhân tố ảnh hưởng đến cầu hàng hoá, dịch vụ trong mỗi trường hợp nêu trên.

b) Ngoài các nhân tố trên, theo em còn có những nhân tố nào khác ảnh hưởng đến cầu về hàng hoá, dịch vụ trên thị trường?

Em hãy đọc trường hợp sau đây và trả lời câu hỏi

Trường hợp. Giả định trong một năm, người kinh doanh mặt hàng X của một thành phố bán mặt hàng đó với khối lượng và mức giá tương ứng như sau:

Biểu đồ:

Câu hỏi:

a) Em hãy cho biết giá cả ảnh hưởng như thế nào đến lượng hàng hoá bán ra.

b) Em có nhận xét gì về lượng hàng hoá X bán ra tại mức giá 10 triệu đồng/tấn? Tại mức giá đó có cung không? Vì sao?

c) Nếu người kinh doanh có hàng hoá X nhưng chưa muốn bán ra thị trường thì có tạo thành cung về mặt hàng này không?

Em hãy đọc trường hợp, thông tin và trả lời câu hỏi

Trường hợp 1. Trong bối cảnh khan hiếm nguồn nguyên liệu, giá cả các yếu tố sản xuất tăng cao, một số doanh nghiệp phải tăng chi phí để mua đủ nguyên liệu phục vụ sản xuất. Một số doanh nghiệp khác chấp nhận tình trạng sản xuất gián đoạn do không chuẩn bị đủ nguyên liệu đầu vào.

Trường hợp 2. Vào thời điểm gần Tết Trung thu, thị trường bánh trung thu trở nên sôi động. Nhu cầu đa dạng về chủng loại, mẫu mã bánh trung thu và xu thế tăng giá bán là những yếu tố thúc đẩy các nhà sản xuất tập trung nguồn lực cho sản phẩm này. Ngoài số doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo với dây chuyền sản xuất hiện đại, công suất lớn chuyển sang làm bánh trung thu theo thời vụ, nhiều cơ sở sản xuất theo kiểu thủ công, quy mô nhỏ hơn, như các hộ cá thể trong các làng nghề truyền thống cũng gia nhập thị trường.

Thông tin. Nhằm tạo môi trường thuận lợi thu hút doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông, lâm nghiệp, thuỷ sản tại khu vực nông thôn, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi và hỗ trợ gồm miễn, giảm tiền thuê đất và hỗ trợ tín dụng đầu tư. Theo đó, doanh nghiệp có dự án đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn được ngân sách địa phương hỗ trợ lãi suất vay thương mại để thực hiện dự án. Nhờ có những chính sách trên, nhiều doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư vốn vào sản xuất, chế biến, tiêu thụ nông, lâm nghiệp, thủy sản. 

(Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, mpi.gov.vn)

Câu hỏi:

a) Em hãy xác định các nhân tố ảnh hưởng đến cung hàng hoá, dịch vụ trong mỗi trường hợp và thông tin trên.

b) Theo em, còn những nhân tố nào khác có thể ảnh hưởng đến cung hàng hoá, dịch vụ trên thị trường?

Em hãy đọc trường hợp, quan sát đồ thị và trả lời câu hỏi

Trường hợp. Thị trường hàng hoá X ở một thành phố trong năm nay có những biến động tại một số thời điểm, làm cho giá cả biến động theo. Tại các mức giá khác nhau, lượng sản phẩm được mua bán như sau:

Đồ thị:

Câu hỏi:

a) Em có nhận xét gì về lượng cung, lượng cầu mặt hàng X tại các mức giá trong bảng số liệu?

b) Thị trường đạt trạng thái như thế nào tại mức giá 30 triệu đồng/tấn? Tại mức giá đó, mối tương quan giữa lượng cung và lượng cầu như thế nào?

c) Theo em, khi thị trường có trạng thái cung lớn hơn cầu, người sản xuất kinh doanh và người tiêu dùng sẽ đưa ra lựa chọn như thế nào?

d) Em có nhận xét gì về vai trò của quan hệ cung - cầu trong nền kinh tế?

Em hãy nêu ví dụ về sự thay đổi của nhu cầu tiêu dùng một số loại hàng hoá, dịch vụ vào những dịp lễ, tết ở Việt Nam. Theo em, các chủ thể sản xuất kinh doanh sẽ làm gì để đáp ứng sự thay đổi đó?