Bài 11: Bình đẳng giới trong đời sống xã hội (CD lớp 11) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

2. Em hãy cùng bạn khảo sát và viết bài tuyên truyền việc thực hiện bình đẳng giới tại trường em đang học.

1. Em hãy cùng bạn lập kế hoạch tổ chức cuộc thi vẽ tranh cổ động về thực hiện pháp luật bình đẳng giới trong trường học theo các gợi ý sau:

- Lập kế hoạch (xác định mục đích cuộc thi, đối tượng dự thi; thời gian, hình thức tổ chức, thể lệ cuộc thi; nội dung thông điệp chủ đề; tiêu chí đánh giá;...).

- Thuyết trình, giới thiệu kế hoạch trước lớp.

1. Em đồng ý hay không đồng ý với nhận định nào dưới đây? Vì sao?

A. Bình đẳng giới được hiểu là mọi công dân không bị phân biệt đối xử trong việc hưởng quyền, thực hiện nghĩa vụ và chịu trách nhiệm pháp lí theo quy định của pháp luật.

B. Vợ, chồng và các thành viên trong gia đình tôn trọng nhau, không phân biệt đối xử trong các mối quan hệ ở phạm vi gia đình.

C. Nam và nữ có cơ hội như nhau, làm mọi công việc không phân biệt điều kiện làm việc.

D. Phụ nữ là đồng bào dân tộc ít người khi sinh con đúng chính sách dân số sẽ được hỗ trợ theo quy định của Chính phủ là bình đẳng giới trong lĩnh vực y tế.

E. Bình đẳng giới là luôn ưu tiên cho phụ nữ để họ phát huy được hết năng lực của mình trong các lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình.

2. Em hãy xác định trong các trường hợp dưới đây ai thực hiện đúng, ai thực hiện chưa đúng pháp luật về bình đẳng giới. Vì sao?

A. Hai vợ chồng anh T sống cùng với bố mẹ, anh T thường đưa ra các quyết định về mọi việc trong gia đình sau khi đã thống nhất với bố mẹ mình mà không quan tâm đến ý kiến của vợ mình.

B. Doanh nghiệp A đăng thông báo tuyển nhân viên, trong thông báo ghi rõ điều kiện để tuyển dụng nhân viên nam và điều kiện tuyển dụng nhân viên nữ.

C. Chị M được cơ quan cử đi học để nâng cao chuyên môn nhưng chị từ chối vì muốn ở nhà chăm sóc gia đình.

D. Bạn A không đồng ý người phụ trách Đội Xung kích của lớp là nữ vì cho rằng việc này con gái chân yếu tay mềm không làm được.

3. Em hãy nêu những việc làm thực hiện quy định của pháp luật về bình đẳng giới trong các lĩnh vực của đời sống xã hội (nêu rõ những việc nên làm, những việc không nên làm).

4. Em hãy xử lí các tình huống sau:

a. Em hãy đóng vai đưa ra cách ứng xử phù hợp với quy định của pháp luật trong những trường hợp sau:

- Biết tin chị gái của em ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân xã nhưng chồng của chị không đồng ý vì cho rằng phụ nữ không nên tham gia hoạt động chính trị.

- Cô giáo yêu cầu các bạn nam trong lớp hằng ngày phải đến trường sớm hơn các bạn nữ 15 phút để vệ sinh lớp học.

- Nghe thấy bạn thân của em nói với mọi người: Bình đẳng giới là yêu cầu nam giới làm những công việc của phụ nữ và ngược lại.

b. Bạn D rất thích nấu ăn nên thường xung phong nấu ăn cho gia đình. Điều thú vị là món ăn D nấu ai cũng đều khen ngon. D dự định sau này sẽ trở thành một đầu bếp chuyên nghiệp mang đến nhiều món ăn hấp dẫn, độc đáo cho mọi người ngay trên chính quê hương mình. Biết dự định này của con, bố mẹ D kịch liệt phản đối vì cho rằng nghề đầu bếp rất vất vả, hơn nữa không phù hợp với con trai.

Câu hỏi:

Theo em, bố mẹ của D có nhận thức đúng về bình đẳng giới không? Nếu là D, em sẽ thuyết phục bố mẹ như thế nào?

Em hãy đọc thông tin và trả lời câu hỏi

Thông tin 1

Luật Bình đẳng giới năm 2006

Điều 4. Mục tiêu bình đẳng giới

Mục tiêu bình đẳng giới là xoá bỏ phân biệt đối xử về giới, tạo cơ hội như nhau cho nam và nữ trong phát triển kinh tế - xã hội và phát triển nguồn nhân lực, tiến tới bình đẳng giới thực chất giữa nam, nữ và thiết lập, củng cố quan hệ hợp tác, hỗ trợ giữa nam, nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình.

Thông tin 2. Vấn đề bình đẳng giới đang được cả cộng đồng quốc tế đặc biệt quan tâm, bởi trên thực tế tình trạng bất bình đẳng giới đã và đang diễn ra phổ biến. Bất bình đẳng giới là một trong những nguyên nhân hạn chế quá trình phát triển kinh tế - xã hội và cũng là nguyên nhân làm tăng đói nghèo, cản trở việc chăm sóc sức khoẻ dân cư, hạn chế các cơ hội tăng thu nhập và gây nên hàng loạt tổn thất khác cho xã hội. Việt Nam đã và đang trải qua những bước chuyển biến trong đời sống chính trị, kinh tế và xã hội, phải đối mặt với những khó khăn và thách thức to lớn trong quá trình hội nhập, chúng ta cần sự tham gia của tất cả các giới ở mọi cấp độ và để điều đó xảy ra, tất cả các giới đều cần phải hiểu và gắn kết với nhau trong sự công nhận và tôn trọng lẫn nhau.

(Theo Lý Ngọc Nhân, Đánh giá tình trạng bất bình đẳng giới ở Việt Nam trong những năm gần đây (2009-2012) trường hợp tỉnh Trà Vinh, Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn, số 15, tháng 9/2014, tr.40-47)

Trường hợp. Cũng như nhiều làng nghề khác trên địa bàn huyện X, tại xã T, nhiều gia đình, cả hai vợ chồng cùng tham gia lao động sản xuất, không phân biệt nam nữ, không có ai ngồi chơi để một nửa còn lại phải một mình vất vả sớm hôm lo toan cơm áo gạo tiền. Vì có sự cảm thông và cùng nhau gánh vác các công việc nên trọng trách, áp lực trong cuộc sống được san sẻ, không đổ dồn lên vai của một người, điều này đã góp phần làm cho cuộc sống của các gia đình ở xã T luôn hạnh phúc và cân bằng, giảm bớt căng thẳng, mâu thuẫn thường nhật.

Câu hỏi:

a) Theo em, thực hiện mục tiêu bình đẳng giới trong thông tin 1 mang lại quyền gì cho cá nhân và xã hội?

b) Tình trạng bất bình đẳng giới trong thông tin 2 nếu được giải quyết sẽ mang lại lợi ích gì cho các quốc gia trên thế giới và Việt Nam?

c) Em hãy xác định biểu hiện và ý nghĩa của bình đẳng giới trong trường hợp trên.

Em hãy đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi

Thông tin 1.

Luật Bình đẳng giới năm 2006

Điều 11. Bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị

1. Nam, nữ bình đẳng trong tham gia quản lí nhà nước, tham gia hoạt động xã hội.

2. Nam, nữ bình đẳng trong tham gia xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của cộng đồng hoặc quy định, quy chế của cơ quan, tổ chức.

3. Nam, nữ bình đẳng trong việc tự ứng cử và được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân; tự ứng cử và được giới thiệu ứng cử vào cơ quan lãnh đạo của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp.

4. Nam, nữ bình đẳng về tiêu chuẩn chuyên môn, độ tuổi khi được đề bạt, bổ nhiệm vào cùng vị trí quản lí, lãnh đạo của cơ quan, tổ chức.

5. Các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị bao gồm:

a) Bảo đảm tỉ lệ thích đáng nữ đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân phù hợp với mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới;

b) Bảo đảm tỉ lệ nữ thích đáng trong bổ nhiệm các chức danh trong cơ quan nhà nước phù hợp với mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới.

Thông tin 2. Việt Nam đã có một khung pháp lí khá đầy đủ để đảm bảo quyền của phụ nữ trên các lĩnh vực, đặc biệt là trong tổ chức Quốc hội. Nhờ đó, phụ nữ đã dần được khẳng định vị thế, vai trò của mình trong lĩnh vực này thông qua số lượng và chất lượng tham gia vào việc ra các quyết sách quan trọng đối với sự phát triển bền vững của xã hội. Có thể nhận thấy trong Quốc hội, tỉ lệ nữ là đại biểu Quốc hội tăng dần qua từng nhiệm kì. Nếu Quốc hội khoá I (1946 - 1960) chỉ có 10 đại biểu là nữ, chiếm 3% thì đến Quốc hội khoá XIV (2016 - 2021) số đại biểu nữ được nâng lên 133 người, chiếm 26,8% và đã có nữ Chủ tịch Quốc hội đầu tiên.

(Theo Phan Khuyên, Pháp luật về bình đẳng giới trong tổ chức Quốc hội nước ta, Tạp chí Công Thương, số 22, tháng 9/2021, tr.6-12)

Trường hợp. Được biết Hội Phụ nữ xã thành lập đội công tác nhằm tuyên truyền, tư vấn cho cộng đồng về chăm sóc sức khoẻ sinh sản, kế hoạch hoá gia đình, anh M đã đăng kí tham gia. Thấy nhiều chị em băn khoăn cho rằng công việc này không phù hợp với nam giới, anh M đã giải thích: Tôi có chuyên môn về lĩnh vực này, hơn nữa nam và nữ bình đẳng khi tham gia các hoạt động xã hội.

Câu hỏi:

a) Dựa vào quy định của pháp luật trong thông tin 1, em hãy xác định biểu hiện của bình đẳng giới trong thông tin 2 và trường hợp trên.

b) Theo em, biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới được thể hiện như thế nào trong thông tin 2?

c) Hãy nêu thêm những quy định của pháp luật về bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị mà em biết.

Em hãy đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi:

Thông tin. Luật Bình đẳng giới năm 2006

Điều 12. Bình đẳng giới trong lĩnh vực kinh tế (Trích)

1. Nam, nữ bình đẳng trong việc thành lập doanh nghiệp, tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh, quản lí doanh nghiệp, bình đẳng trong việc tiếp cận thông tin, nguồn vốn, thị trường và nguồn lao động.

Điều 13. Bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động (Trích)1. Nam, nữ bình đẳng về tiêu chuẩn, độ tuổi khi tuyển dụng, được đối xử bình đẳng tại nơi làm việc về việc làm, tiền công, tiền thưởng, bảo hiểm xã hội, điều kiện lao động và các điều kiện làm việc khác.

2. Nam, nữ bình đẳng về tiêu chuẩn, độ tuổi khi được đề bạt, bổ nhiệm giữ các chức danh trong các ngành, nghề có tiêu chuẩn chức danh.

Trường hợp 1. Doanh nghiệp tư nhân A và doanh nghiệp tư nhân B đều kinh doanh lắp đặt hệ thống điện và có trụ sở tại tỉnh X. Sau khi được tư vấn pháp luật về việc mở rộng quy mô, phạm vi hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp A và doanh nghiệp B đã lập hồ sơ mở chi nhánh tại tỉnh Y và được chấp nhận. Khi biết chi nhánh kinh doanh mới mở của doanh nghiệp B có mức thuế phải đóng thấp hơn chi nhánh kinh doanh của doanh nghiệp A, ông T tìm hiểu thì được biết do chi nhánh của doanh nghiệp B sử dụng nhiều lao động nữ nên được ưu đãi về thuế.

Trường hợp 2. Chị H đang làm việc tại công ty xuất nhập khẩu X. Chị luôn hoàn thành tốt mọi công việc được giao, có chuyên môn tốt và được đồng nghiệp quý mến. Nhưng khi khuyết trưởng phòng nhân sự, giám đốc công ty đã không bổ nhiệm chị làm trưởng phòng nhân sự mà lại bổ nhiệm anh Q với lí do chị H là nữ, tuổi còn trẻ.

Câu hỏi:

a) Em hãy xác định nội dung của bình đẳng giới trong lĩnh vực kinh tế, lao động ở thông tin trên.

b) Nếu là cán bộ thuế, em sẽ giải thích như thế nào để ông T hiểu về trường hợp chi nhánh của doanh nghiệp tư nhân B sử dụng nhiều lao động nữ sẽ được ưu đãi về thuế?

c) Em hãy sử dụng quy định của pháp luật về bình đẳng giới trong lao động để nhận xét hành vi của giám đốc công ty xuất nhập khẩu X.

Em hãy đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi:

Thông tin

Luật Bình đẳng giới năm 2006

Điều 14. Bình đẳng giới trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo (Trích)

1. Nam, nữ bình đẳng về độ tuổi đi học, đào tạo, bồi dưỡng.

2. Nam, nữ bình đẳng trong việc lựa chọn ngành, nghề học tập, đào tạo.

3. Nam, nữ bình đẳng trong việc tiếp cận và hưởng thụ các chính sách về giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ.

Điều 15. Bình đẳng giới trong lĩnh vực khoa học và công nghệ

1. Nam, nữ bình đẳng trong việc tiếp cận, ứng dụng khoa học và công nghệ.

2. Nam, nữ bình đẳng trong việc tiếp cận các khoá đào tạo về khoa học và công nghệ, phổ biến kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ và phát minh, sáng chế.

Điều 16. Bình đẳng giới trong lĩnh vực văn hoá, thông tin, thể dục, thể thao

1. Nam, nữ bình đẳng trong tham gia các hoạt động văn hoá, thông tin, thể dục, thể thao.

2. Nam, nữ bình đẳng trong hưởng thụ văn hoá, tiếp cận và sử dụng các nguồn thông tin.

Điều 17. Bình đẳng giới trong lĩnh vực y tế (Trích)

1. Nam, nữ bình đẳng trong tham gia các hoạt động giáo dục, truyền thông về chăm sóc sức khoẻ, sức khoẻ sinh sản và sử dụng các dịch vụ y tế.

Trường hợp 1. Sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, em trai V muốn theo học ngành sư phạm mầm non. V khuyên em trai không nên học ngành này vì rất khó xin việc, do phần lớn các trường chỉ nhận giáo viên mầm non là nữ.

Trường hợp 2. Chị T được cơ quan cử tham gia khoá đào tạo về chuyển đổi số trong lĩnh vực khoa học môi trường tại nước ngoài. Chị T muốn đi nhưng chồng chị không đồng ý vì cho rằng lĩnh vực này nhiều thách thức, tính cạnh tranh cao nên không phù hợp với nữ.

Trường hợp 3. Bạn N rất thích bóng đá, N dự định tham gia câu lạc bộ bóng đá của huyện để phát triển năng khiếu của mình. Bố mẹ của N phản đối với lí do bóng đá chỉ dành riêng cho con trai.

Trường hợp 4. Hưởng ứng ngày Dân số Thế giới 11/7, Trung tâm Y tế huyện M dự định tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao có nội dung tuyên truyền về “Tăng cường chăm sóc sức khoẻ sinh sản vì chất lượng cuộc sống”. Khi lập kế hoạch, ban tổ chức đã quyết định mời cả nam và nữ tham gia vào tất cả các hoạt động tuyên truyền.

Câu hỏi:

a) Căn cứ vào các quy định của pháp luật trong thông tin, em hãy xác định nội dung của bình đẳng giới trong các trường hợp trên.

b) Em hãy nêu thêm ví dụ về bình đẳng giới trong các lĩnh vực của đời sống.

Em hãy đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi

Thông tin

Luật Bình đẳng giới năm 2006

Điều 18. Bình đẳng giới trong gia đình (Trích)

1. Vợ, chồng bình đẳng với nhau trong quan hệ dân sự và các quan hệ khác liên quan đến hôn nhân và gia đình.

3. Vợ, chồng bình đẳng với nhau trong việc bàn bạc, quyết định lựa chọn và sử dụng biện pháp kế hoạch hoá gia đình phù hợp; sử dụng thời gian nghỉ chăm sóc con ốm theo quy định của pháp luật.

5. Các thành viên nam, nữ trong gia đình có trách nhiệm chia sẻ công việc gia đình.

Trường hợp. Sau khi lấy chồng, chị M không tham gia quyết định chuyện lớn trong nhà. Hằng ngày, ngoài công việc ở cơ quan, chị M chu toàn việc chăm sóc chồng con và gia đình hai bên. Chồng chị M bận rộn công việc xã hội nên không làm việc nhà và ít quan tâm đến các con. Khi được tham gia dự án thúc đẩy bình đẳng giới, vợ chồng chị M mới hiểu mỗi công việc trong gia đình không mặc định việc nào là của ai, tất cả các thành viên trong gia đình cần giúp đỡ nhau khi sống chung trong một mái nhà. Mỗi người đều cần và phải có trách nhiệm với công việc trong gia đình. Đàn ông có thể vào bếp, phụ nữ có thể lo việc xã hội. Vì vậy, cuộc sống của gia đình chị M ngày càng hạnh phúc, hoà thuận và yêu thương nhau.

Câu hỏi: Em hãy sử dụng các quy định của pháp luật trong thông tin để nhận xét suy nghĩ và hành động của các nhân vật trong trường hợp trên.

Em hãy đọc thông tin, tình huống và trả lời câu hỏi

Thông tin. Theo Uỷ ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội, năm 2021 công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bình đẳng giới tiếp tục được các bộ, ngành, địa phương quan tâm triển khai với hình thức phù hợp, giúp nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về bình đẳng giới; tư tưởng trọng nam hơn nữ, định kiến giới, phân biệt đối xử trong xã hội có nhiều thay đổi. Các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhằm tăng tỉ lệ nữ tham gia đại biểu Quốc hội khoá XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kì 2021 - 2026 được triển khai rộng khắp, góp phần tăng tỉ lệ nữ đại biểu dân cử so với các nhiệm kì trước. Việc lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật đã được Bộ Tư pháp thực hiện nghiêm túc, trách nhiệm, đúng quy trình. Trong quá trình xây dựng và triển khai thi hành các Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025, Chính phủ quan tâm và lồng ghép vấn đề bình đẳng giới, quan tâm tới nhóm yếu thế như phụ nữ, trẻ em, điều này góp phần rút ngắn khoảng cách về giới trong các lĩnh vực của đời sống xã hội

(Theo Hồ Hương, Cần có những giải pháp mạnh mẽ hơn trong thực hiện pháp luật về bình đẳng giới, quochoi.vn, ngày 28/9/2021)

Tình huống 1. Công ty A có một dự án quan trọng cần người có nhiều kinh nghiệm để phụ trách, có hai ứng cử viên là chị H đang nuôi con nhỏ và anh G vừa mới lập gia đình. Một số người bầu chọn anh G vì cho rằng chị H vướng bận con nhỏ sẽ ảnh hưởng đến chất lượng công việc. Một số người lựa chọn chị H vì lí do anh G mới lập gia đình sẽ không toàn tâm, toàn ý với công việc. Có người nói với giám đốc công ty A: Nếu căn cứ vào những lí do trên để chọn chị H hay anh G thì đều vi phạm pháp luật bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động.

Tình huống 2. Phần lớn các bạn học sinh trong lớp của Dương đều thích và học tốt các môn tự nhiên. Dương là một trong số rất ít học sinh thích học các môn xã hội, Dương mê văn học và mơ ước trở thành thầy giáo dạy môn Ngữ văn. Bố của Dương làm việc trong ngành xây dựng nên đã định hướng và sắp xếp cho con theo học ngành xây dựng. Các bạn trong lớp đều khuyên Dương nên nghe lời bố, không nên theo đuổi nghề giáo viên (nhất là giáo viên dạy Ngữ văn) vì nghề này chỉ phù hợp với nữ, con trai nên chọn các ngành kinh tế hoặc kĩ thuật vừa dễ kiếm việc làm vừa thể hiện được bản lĩnh của phái mạnh. Dương nói với các bạn: sắp tới lớp mình tổ chức buổi sinh hoạt theo chủ đề “Thanh niên, học sinh với việc thực hiện pháp luật bình đẳng giới” mình và các bạn sẽ cùng nhau tranh luận về vấn đề này.

Câu hỏi:

a) Vận dụng thông tin 1 trong phần bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị (mục 2a), em hãy nhận xét về việc thực hiện quy định của pháp luật về bình đẳng giới trong thông tin trên. Theo em, tại sao việc bảo đảm tỉ lệ nữ tham gia đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp khoá XV không bị coi là bất bình đẳng giới?

b) Hãy sử dụng những quy định của pháp luật để nhận xét ý kiến của các nhân vật trong hai tình huống trên. Theo em, giám đốc công ty A và bạn Dương nên làm như thế nào để thực hiện đúng quy định của pháp luật về bình đẳng giới?

c) Hãy chia sẻ với các bạn về một việc em đã thực hiện tốt quy định của pháp luật về bình đẳng giới.

Hãy kể tên một số văn bản quy phạm pháp luật đề cập đến bình đẳng giới mà em biết.