Bài 7: Ý tưởng, cơ hội kinh doanh và các năng lực cần thiết của người kinh doanh (CD lớp 11) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

1. Em hãy tìm hiểu cơ hội kinh doanh một sản phẩm, dịch vụ mà em cho rằng có thể mang lại lợi nhuận cho các chủ thể sản xuất kinh doanh.

2. Em hãy xây dựng một ý tưởng kinh doanh phù hợp với năng lực của bản thân và làm rõ tính vượt trội; tính mới mẻ, độc đáo; tính hữu dụng; tính khả thi và lợi thế cạnh tranh của sản phẩm, dịch vụ của mình so với các sản phẩm, dịch vụ đã có trên thị trường.

1. Em hãy lấy ví dụ về một ý tưởng kinh doanh và cơ hội kinh doanh trong một số lĩnh vực của nền kinh tế hiện nay.

2. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?

A. Một ý tưởng kinh doanh mới có tính khả thi thể hiện ở việc phân biệt sản phẩm, dịch vụ mới với các sản phẩm, dịch vụ hiện có.

B. Một ý tưởng kinh doanh tốt phải là một ý tưởng tạo ra sự khác biệt, chẳng hạn như sự tiện lợi, giá trị, tốc độ so với các dịch vụ hiện có.

C. Ý tưởng kinh doanh muốn thành công phải là ý tưởng mới hoàn toàn, chưa có người kinh doanh nào nghĩ ra ý tưởng đó.

D. Ý tưởng kinh doanh là xương sống của kế hoạch kinh doanh.

E. Ý tưởng kinh doanh chỉ là yếu tố phụ, vốn để kinh doanh mới là yếu tố quan trọng nhất quyết định sự thành bại của doanh nghiệp.

G. Không cần thiết phải có ý tưởng kinh doanh, chỉ cần sao chép ý tưởng của một sản phẩm, dịch vụ khác cũng có thể thành công.

3. Em hãy vẽ sơ đồ tư duy về các năng lực cần thiết của người kinh doanh và cho biết tầm quan trọng của mỗi năng lực đó.

4. Em hãy cho biết những biểu hiện dưới đây là sự thể hiện cho năng lực nào của người kinh doanh.

A. Sự khéo léo, chủ động trong giao tiếp, đàm phán; tự tin và biết kiểm soát cảm xúc; giải quyết hài hoà các mối quan hệ bên trong và bên ngoài liên quan đến công việc kinh doanh.

B. Biết lập kế hoạch kinh doanh, tổ chức nguồn lực, phối hợp công việc, giám sát cấp dưới, chuyển giao và chia sẻ quyền lực cho cấp dưới để đội ngũ nhân lực phát huy hết hiệu quả, tính sáng tạo trong kinh doanh.

C. Có ý chí bền bỉ cả về thể chất và tinh thần, duy trì thái độ lạc quan và dám chấp nhận rủi ro trong kinh doanh; biết tự đánh giá được điểm mạnh, điểm yếu, vai trò, giá trị, khả năng, điều kiện và các quan hệ xã hội của bản thân.

D. Biết tạo ra sự khác biệt trong ý tưởng kinh doanh, phân tích được cơ hội và thách thức trong công việc kinh doanh của bản thân.

E. Thực hiện trách nhiệm của người kinh doanh với tổ chức, cộng đồng và xã hội.

G. Có kiến thức, kĩ năng về ngành nghề/lĩnh vực kinh doanh.

H. Có chiến lược kinh doanh rõ ràng, biết xác định mục tiêu ngắn hạn, dài hạn.

I. Biết đánh giá cơ hội kinh doanh, lựa chọn và nắm bắt cơ hội kinh doanh.

Em hãy đọc trường hợp, quan sát sơ đồ và trả lời câu hỏi

Trường hợp. Cuộc cạnh tranh giữa các thương hiệu điện thoại lớn trên thế giới luôn là câu chuyện không có hồi kết. Trong thực tế, không có chiếc điện thoại nào thoát khỏi quy luật đào thải của thị trường. Sẽ luôn có những dòng điện thoại mới tốt hơn, nhiều tính năng ưu việt hơn được khách hàng lựa chọn và những sản phẩm cũ sẽ bị bỏ lại. Một mẫu điện thoại mới có thể là mốt trong vài tuần, vài tháng, được người tiêu dùng đua nhau mua về, nhưng có thể chính mẫu đó một thời gian sau đã không còn hợp thị hiếu. Ý tưởng kinh doanh mới là điều cần thiết để giúp các hãng có thể duy trì được lợi thế cạnh tranh, tăng doanh số, thu được lợi nhuận cao và giữ vững thị phần của mình trên thị trường.

Sơ đồ:

Câu hỏi:

a) Theo em, vì sao các hãng sản xuất điện thoại luôn cần phải có ý tưởng kinh doanh?

b) Em hãy khai thác nội dung trong sơ đồ để làm rõ các dấu hiệu nhận diện một ý tưởng kinh doanh.

Em hãy đọc thông tin và trả lời câu hỏi

Thông tin 1. Gauri Nanda, sinh viên của Học viện Công nghệ Massachusetts (Mỹ) rất ham ngủ và mỗi lần đồng hồ báo thức kêu, cô lại tắt chuông ngủ thêm vài lần. Vậy nên, khi phải thiết kế một sản phẩm theo yêu cầu của giáo viên, ý tưởng về một chiếc đồng hồ báo thức “biết chạy” đã xuất hiện trong đầu cô. Từ tình trạng của rất nhiều người vào mỗi buổi sáng, khi đồng hồ báo thức kêu, họ lại tắt chuông ngủ thêm vài lần. Với hai bánh xe được gắn vào, mỗi khi đến giờ báo thức mà chủ nhân nhấn nút tắt chuông, chiếc đồng hồ báo thức sẽ lăn từ trên tủ đầu giường xuống và chạy khắp phòng, buộc người ham ngủ phải choàng dậy đuổi theo để tắt chuông và ra khỏi giường đúng giờ. Khi tốt nghiệp, Nanda bắt đầu kinh doanh sản phẩm này và rất nhanh chóng được phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới. Với ý tưởng kinh doanh độc đáo của mình, Gauri Nanda đã được trao giải thưởng “Ig Nobel Kinh tế” vào năm 2005 (Ig Nobel là giải thưởng tôn vinh những người mà thành tựu của họ “không thể và sẽ không được lặp lại”).

(Phỏng theo Tạp chí The Tech, Cambridge, Massachusetts 02139, Volume 125, Number 45, ngày 10/7/2005)

Thông tin 2. Để nâng cao giá trị quả bơ và giúp người trồng ở địa phương tăng thu nhập, tận dụng nguồn nguyên liệu hạt bơ chưa được sử dụng, bốn học sinh Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Hoàng Việt (thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk) đã xây dựng dự án “Sản xuất và kinh doanh ống hút từ hạt bơ”. Dự án này xuất sắc vượt qua hơn 200 dự án khác của khối học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông trong cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” (SV-Startup-2020) do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức.

Các thành viên trong nhóm đã miệt mài thực hiện ý tưởng trong hơn 3 tháng để tạo ra sản phẩm ống hút được chiết xuất 100% từ các loại cây thực vật như lá rau ngót, lá cẩm, nghệ,... và thành phần chính là hạt bơ. Hạn sử dụng của sản phẩm là 12 tháng và có thể ăn được. Ống hút sẽ phân huỷ hoàn toàn sau 2 - 3 tháng trong môi trường tự nhiên, tốt cho đất và cây trồng. Sản phẩm có giá thành rẻ hơn so với các loại ống hút tương tự.

(Theo Nguyễn Công Lý, Ông hút từ hạt bơ, Báo điện tử nhandan.vn, ngày 26/01/2021)

Câu hỏi:

a) Em hãy cho biết, ý tưởng kinh doanh của các chủ thể được nhắc đến ở mỗi thông tin trên đến từ những nguồn nào. Theo em, nguồn tạo ý tưởng kinh doanh có vai trò như thế nào đối với quá trình kinh doanh của các chủ thể đó?

b) Ngoài những nguồn trên, theo em còn có những nguồn nào giúp tạo ý tưởng kinh doanh?

Em hãy quan sát sơ đồ, đọc trường hợp và trả lời câu hỏi

Sơ đồ:

Trường hợp. Ngành hàng thời trang là một trong những ngành có tính hấp dẫn, lợi nhuận khá cao nhưng sức cạnh tranh rất lớn. Mặc dù đã có rất nhiều người sản xuất và kinh doanh mặt hàng này, nhưng mỗi năm vẫn có hàng trăm, hàng nghìn người tìm kiếm cơ hội tiếp cận thị trường. Mỗi chủ thể đều tính toán và cân nhắc để tìm ra một hướng đi riêng cho mình, tìm kiếm cơ hội kinh doanh. Chẳng hạn, doanh nghiệp X tận dụng thời điểm và xu hướng thời trang những năm gần đây để đưa ra quyết định sản xuất những mẫu áo thun có kiểu dáng đơn giản, được giới trẻ yêu thích với mẫu mã đa dạng và giá thành phù hợp với khách hàng tiềm năng như học sinh, sinh viên, nhân viên văn phòng và những người trẻ tuổi.

Câu hỏi

a) Em hãy khai thác nội dung của sơ đồ để làm rõ các dấu hiệu nhận diện một cơ hội kinh doanh và cho biết thế nào là cơ hội kinh doanh.

b) Theo em, các chủ thể sản xuất kinh doanh trong trường hợp trên đã nhận diện cơ hội kinh doanh như thế nào?

Em hãy quan sát sơ đồ, đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi:

Sơ đồ:

Thông tin. Trong kinh doanh, việc xác định, đánh giá cơ hội kinh doanh là cơ sở để mỗi người đưa ra các quyết định kinh doanh phù hợp. Từ việc đánh giá đó, người kinh doanh nhận biết được điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của sản phẩm, dịch vụ định cung cấp cho thị trường. Một trong số các mô hình được nhiều cá nhân, doanh nghiệp sử dụng để đánh giá cơ hội kinh doanh và năng lực kinh doanh của bản thân đó là mô hình phân tích SWOT. Đây là mô hình được sử dụng để giúp cá nhân hay tổ chức xác định ưu điểm, nhược điểm, cơ hội và thách thức trong kinh doanh. Mô hình SWOT được trình bày dưới dạng ma trận gồm 2 cột, 2 hàng và chia thành 4 phần. Tương ứng với 4 phần này là 4 thành tố của mô hình, bao gồm: S - Strengths (Điểm mạnh); W - Weaknesses (Điểm yếu); O - Opportunities (Cơ hội); T - Threats (Thách thức). Người kinh doanh có thể xác định, đánh giá cơ hội kinh doanh của mình có khả thi hay không, thông qua việc phân tích mô hình như dưới đây

Mô hình:

Trường hợp. Với khát vọng làm giàu chính đáng, anh Hưng đã tìm kiếm ý tưởng kinh doanh trên mảnh đất của quê hương mình. Từ bài học thất bại và thành công của những người kinh doanh trước, anh Hưng cho rằng việc xây dựng ý tưởng kinh doanh có vai trò rất quan trọng. Nhận thấy quê mình rất phong phú về các loại thảo mộc và nhu cầu của thị trường về dòng sản phẩm này ngày càng tăng lên, anh đã xây dựng ý tưởng kinh doanh mĩ phẩm thiên nhiên. Sau khi đánh giá những thuận lợi và khó khăn, anh nhận thấy cơ hội kinh doanh này có tính khả thi. Nhờ xác định và đánh giá đúng cơ hội kinh doanh, nắm rõ lượng khách hàng tiềm năng, nên việc kinh doanh của anh Hưng đã đạt được những thành công ban đầu.

Câu hỏi:

a) Em hãy quan sát sơ đồ trên để làm rõ mối quan hệ giữa ý tưởng kinh doanh và cơ hội kinh doanh.

b) Em hãy mô tả việc xác định, đánh giá cơ hội kinh doanh được thể hiện qua thông tin trên. Theo em, việc xác định, đánh giá cơ hội kinh doanh có vai trò như thế nào?

c) Theo em, việc xây dựng ý tưởng kinh doanh, xác định và đánh giá cơ hội kinh doanh đã mang lại lợi ích gì cho anh Hưng trong trường hợp trên?

Em hãy đọc các trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi

Trường hợp 1. Chị Hạnh là chủ một doanh nghiệp chuyên sản xuất bánh truyền thống. Ngay từ khi bắt đầu lựa chọn công việc này, chị đã có quá trình rất dài tìm tòi, học hỏi kiến thức và kinh nghiệm làm bánh. Chị còn nghiên cứu về lịch sử các loại bánh của dân tộc để hiểu rõ các hương vị truyền thống kết hợp với hiện đại. Bên cạnh đó, chị Hạnh còn rất tự tin trong việc lãnh đạo, quản lí doanh nghiệp của mình. Chị luôn có kế hoạch kinh doanh, phối hợp công việc để thường xuyên giám sát và động viên cấp dưới kịp thời. Vì vậy, mặc dù số lượng các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng này ngày càng tăng, áp lực cạnh tranh lớn nhưng doanh nghiệp của chị vẫn giữ được lợi thế của mình.

Trường hợp 2. Anh Bắc kinh doanh mĩ phẩm, vốn là người khéo léo trong giao tiếp và thuyết phục khách hàng nên công việc kinh doanh của anh khá thuận lợi. Những năm gần đây, do sự phát triển của thương mại điện tử nên công việc kinh doanh trực tiếp tại cửa hàng của anh gặp khó khăn. Nhận thấy điều này, anh đã quyết định kết hợp kinh doanh trực tiếp và trực tuyến. Với sự khéo léo và khả năng thiết lập quan hệ của mình, anh Bắc đã hợp tác với một số thương hiệu mĩ phẩm có tiếng và công việc kinh doanh của anh ngày càng tốt hơn.

Câu hỏi:

a) Em hãy cho biết các chủ thể trong mỗi trường hợp trên có những năng lực kinh doanh nào.

b) Theo em, ngoài các năng lực trên, người kinh doanh cần có những năng lực nào nữa? Hãy nêu hiểu biết của em về những năng lực đó.

Em hãy chia sẻ với bạn một ý tưởng kinh doanh mà em thấy hấp dẫn.