Bài 6: Lạm phát (CD lớp 11) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy cùng các bạn trong lớp sưu tầm những bài viết trên các phương tiện thông tin đại chúng về tình hình lạm phát ở Việt Nam hiện nay hoặc tìm hiểu về tình hình biến động giá cả ở địa phương để làm thành một tập san.

1. Em hãy cho biết những nhận định dưới đây là đúng hay sai. Vì sao?

A. Lạm phát là tình trạng mức giá chung của nền kinh tế giảm xuống trong một khoảng thời gian nhất định.

B. Lạm phát do chi phí đẩy xuất hiện khi người dân tăng chi tiêu, doanh nghiệp tăng đầu tư, Chính phủ tăng chi tiêu mua hàng hoá và dịch vụ,...

C. Lạm phát do cầu kéo xuất hiện khi giá nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, nhân công, thuế,... tăng.

D. Lạm phát do lượng tiền mặt trong lưu thông tăng vượt quá mức cần thiết xuất hiện khi ngân sách thâm hụt, Chính phủ tăng cường việc phát hành tiền giấy,...

Em hãy quan sát biểu đồ và trả lời câu hỏi.

CPI của Việt Nam giai đoạn 2004 - 2013

Biểu đồ:

a) Dựa trên tỉ lệ lạm phát của từng năm, em hãy sắp xếp các năm trong giai đoạn 2004 - 2013 thành hai nhóm: nhóm lạm phát vừa phải và nhóm lạm phát phi mã.

b) Em hãy tìm hiểu thông tin về siêu lạm phát trên thế giới và chia sẻ với các bạn trong lớp.

3. Em hãy đọc thông tin sau:

Năm 2008, nền kinh tế Việt Nam chịu tác động tiêu cực của khủng hoảng tài chính toàn cầu, tốc độ tăng trưởng kinh tế giảm, lạm phát tăng cao. Nhằm kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và tăng trưởng bền vững, trong đó kiềm chế lạm phát là ưu tiên hàng đầu, chính sách tiền tệ đã được điều hành theo xu hướng thắt chặt hơn thông qua các biện pháp:

(1) Tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc;

(2) Phát hành 20 300 tỉ đồng trái phiếu cho các ngân hàng thương mại nhằm hút bớt tiền trong lưu thông;

(3) Khống chế tốc độ tăng trưởng tín dụng ở mức 30% năm. Chính sách tiền tệ thắt chặt đã đưa mức lạm phát từ 19,89% năm 2008 xuống còn 6,52% năm 2009, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

(Theo Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính, mof.gov.vn)

Câu hỏi:

a) Theo em, các biện pháp Nhà nước đã thực hiện làm tăng hay giảm lượng tiền mặt trong lưu thông?

b) Việc thực hiện các biện pháp đó trong giai đoạn 2008 - 2009 để kiềm chế, kiểm soát lạm phát là hiệu quả hay không hiệu quả?

4. Em hãy cho biết hành vi nào dưới đây vi phạm chủ trương, chính sách của Nhà nước trong việc kiểm soát và kiềm chế lạm phát. Vì sao?

A. Chấp hành quyết định về giá, biện pháp bình ổn giá của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

B. Bịa đặt, loan tin, đưa tin không đúng sự thật về tình hình thị trường, giá cả hàng hoá, dịch vụ để kiếm lời.

C. Lợi dụng tình hình kinh tế không thuận lợi để định giá mua, giá bán hàng hoá, dịch vụ bất hợp lí.

D. Đầu cơ, găm hàng chờ lên giá để trục lợi.

Em hãy đọc thông tin và trả lời câu hỏi

Chỉ số giá tiêu dùng và tỉ lệ lạm phát

Hình 1:

Hình 2:

Thông tin 1. Trong giai đoạn 1981 - 1985, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam lần lượt là 70%, 95%, 50%, 65% và 92%. Năm 1985, Việt Nam tiến hành đổi tiền theo Quyết định số 01/HĐBT-TĐ ngày 13/9/1985. Sau cuộc đổi tiền, nền kinh tế rơi vào thời kì lạm phát tăng cao: CPI năm 1986 tăng lên tới 774,7%, năm 1987 là 323,1%, năm 1988 là 393%.

(Theo Cổng thông tin kinh tế Việt Nam, vnep.ciem.org.vn)

Thông tin 2. Năm 2021, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân năm của Việt Nam tăng 1,84% so với năm trước. CPI bình quân năm 2021 tăng do một số nguyên nhân chủ yếu sau:

(1) Giá xăng dầu trong nước tăng 31,74% so với năm trước, giá gas tăng 25,89%;

(2) Giá gạo tăng 5,79% so với năm trước;

(3) Giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 7,03% so với năm trước do giá xi măng, sắt, thép, cát tăng theo giá nguyên nhiên, vật liệu đầu vào;

(4) Giá dịch vụ giáo dục tăng 1,87% so với năm trước do ảnh hưởng từ đợt tăng học phí năm học mới 2020 - 2021 theo lộ trình của Nghị định số 86/2015/NĐ-CP ngày 02/10/2015 của Chính phủ.

(Theo Tổng cục Thống kê, www.gso.gov.vn)

Câu hỏi:

a) Từ thông tin 2, em hãy cho biết năm 2021, giá cả các mặt hàng thiết yếu đã thay đổi theo xu hướng nào.

b) Từ thông tin 1, 2, em hãy cho biết lạm phát là gì. Căn cứ vào tỉ lệ lạm phát, có những loại hình lạm phát nào?

Em hãy đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi

Thông tin. Theo Tổng cục Thống kê, bình quân 2 tháng đầu năm 2022, CPI tăng 1,68% so cùng kì năm trước. Yếu tố cơ bản khiến CPI tháng 2 tăng nhanh là do giá xăng dầu tăng làm cho chi phí sản xuất tăng lên; bên cạnh đó, việc triển khai Chương trình hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế năm 2022 - 2023 với quy mô 350 000 tỉ đồng cùng với các gói hỗ trợ của năm 2021 đang lan toả vào mọi lĩnh vực của nền kinh tế,... cũng làm tăng tổng cầu (dân cư tăng chi tiêu, doanh nghiệp tăng đầu tư, chính phủ tăng chi tiêu mua hàng hoá và dịch vụ,...).

(Theo Báo điện tử Nhân dân cuối tuần, nhandan.vn)

Trường hợp 1. Gia đình anh A là hộ chăn nuôi lợn thịt. Trước đây, việc nuôi lợn thịt mang lại thu nhập ổn định, nhưng trong vài năm trở lại đây, do giá thức ăn chăn nuôi tăng liên tục nên gia đình anh A đang đối mặt với thua lỗ. Hiện nay, gia đình anh phải giảm số lượng, nuôi cầm chừng.

Trường hợp 2. Do giá thép, xi măng, cát, đá, gạch xây dựng, gạch ốp lát và bê tông tăng nên các doanh nghiệp, nhà thầu xây dựng gặp khó khăn, nhiều đơn vị lâm vào cảnh thua lỗ. Bên cạnh đó, người dân khi xây dựng nhà ở cũng gặp khó khăn do vượt quá tính toán ban đầu, nhiều nhà dân đã không thể hoàn thành công trình nhà ở vì giá nguyên vật liệu leo thang.

Câu hỏi:

a) Từ thông tin trên, em hãy cho biết có những nguyên nhân nào dẫn đến lạm phát.

b) Từ trường hợp 1 và 2, em hãy cho biết lạm phát gây ra những hậu quả gì.

Em hãy đọc thông tin và trả lời câu hỏi

Thông tin. Luật Giá năm 2023

Điều 5. Nguyên tắc quản lí, điều tiết giá của Nhà nước

1. Quản lí, điều tiết giá theo cơ chế thị trường phù hợp với chính sách phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kì; bảo đảm công khai, minh bạch, tôn trọng quyền tự định giá, cạnh tranh về giá của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hoá, dịch vụ theo quy định của pháp luật.

2. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hoá, dịch vụ và Nhà nước.

3. Góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, phát triển bền vững; thúc đẩy xã hội hoá hoạt động cung cấp dịch vụ công; có chính sách về giá phù hợp với vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

Điều 7. Các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực giá, thẩm định giá (Trích)

2. Đối với tổ chức, cá nhân:

a) Loan tin, đưa tin không đúng sự thật, không chính xác về tình hình kinh tế - xã hội gây nhiễu loạn thông tin thị trường, giá hàng hoá, dịch vụ;

b) Gian lận về giá bằng cách cố ý thay đổi các nội dung đã cam kết trong các giao dịch mà không thông báo trước với khách hàng về thời gian, địa điểm, điều kiện mua, bán, phương thức vận chuyển, thanh toán, chất lượng, số lượng, tính năng, công dụng, hàng hoá, dịch vụ tại thời điểm giao hàng, cung ứng dịch vụ;

c) Lợi dụng tình trạng khẩn cấp, sự cố, thảm hoạ, thiên tai, dịch bệnh để tăng giá bán hàng hoá, dịch vụ không phù hợp với biến động của giá thành toàn bộ so với điều kiện bình thường nhằm trục lợi;

g) Mua chuộc, hối lộ; cấu kết, thoả thuận để làm sai lệch mức giá hàng hoá, dịch vụ hoặc giá trị tài sản thẩm định giá nhằm vụ lợi, trục lợi; thông đồng về giá, thẩm định giá.

Câu hỏi:

a) Từ thông tin trên, em hãy cho biết Nhà nước có vai trò gì trong việc kiềm chế và kiểm soát lạm phát.

b) Theo em, công dân có trách nhiệm như thế nào trong việc kiềm chế và kiểm soát lạm phát?

Em hãy liệt kê một số loại hàng hoá trên thị trường có giá cả biến động theo xu hướng tăng lên trong thời gian qua và chia sẻ với các bạn.