Bài 17: Quyền bất khả xâm phạm về thân thể; được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm (CD lớp 11) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy cùng các bạn trong nhóm sưu tầm thông tin và thiết kế sản phẩm tuyên truyền về quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm của công dân trong khu dân cư (xã, phường, thôn, xóm); trình bày kế hoạch trước lớp.

1. Hành vi nào dưới đây xâm phạm đến danh dự và nhân phẩm của người khác? Vì sao?

A. Chê bai người khác trước bạn bè.

B. Trách bạn không cho mình nhìn bài kiểm tra.

C. Nói xấu, xúc phạm người khác trước mặt nhiều người.

D. Phê phán người khác trong cuộc họp.

2. Công ty K kí hợp đồng thuê nhà của ông H làm văn phòng làm việc, trong đó thoả thuận tiền thuê mỗi quý được trả vào ngày mùng 5 tháng đầu tiên của quý. Đã quá hạn nhưng công ty K vẫn không trả tiền cho ông H, với lí do công ty đang khó khăn về tài chính. Đòi tiền không được, ông H khoá cửa nhà lại, nhốt 5 người của công ty đang ở trong phòng làm việc. 3 giờ sau, mọi người trong nhà mới được giải thoát, nhờ sự can thiệp của công an phường.

Câu hỏi: Theo em, ông H có vi phạm pháp luật không? Vi phạm như thế nào?

3. Trong quá trình kinh doanh mĩ phẩm, Q có bất đồng với H và thường xuyên nói xấu H trên mạng xã hội. H rất buồn, vì những thông tin không đúng sự thật về mình cứ bị lan truyền, chia sẻ cho nhiều người biết.

Câu hỏi: Hành vi của Q đã xâm phạm đến quyền gì của H? Giải thích vì sao.

4. Ông H và ông M có xích mích, nhiều lần lời qua tiếng lại. Từ chửi nhau dẫn đến xô xát, N là con trai ông H cầm khúc gỗ đánh P là con trai ông M khiến P bị gãy xương sườn, P phải điều trị tại bệnh viện, mất chi phí hơn 30 triệu đồng.

Câu hỏi: Hành vi của N đã xâm phạm quyền nào của công dân? Hành vi đó sẽ phải chịu hậu quả gì?

5. Tự liên hệ bản thân, trong cuộc sống em đã thực hiện quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm của công dân như thế nào.

Em hãy đọc thông tin, tình huống và trả lời câu hỏi

Thông tin

1. Hiến pháp năm 2013

Điều 20 (Trích)

2. Không ai bị bắt nếu không có quyết định của Toà án nhân dân, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát nhân dân, trừ trường hợp phạm tội quả tang. Việc bắt, giam, giữ người do luật định.

3. Mọi người có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác theo quy định của luật. Việc thử nghiệm y học, dược học, khoa học hay bất kì hình thức thử nghiệm nào khác trên cơ thể người phải có sự đồng ý của người được thử nghiệm.

2. Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 (Sửa đổi, bổ sung năm 2021)

Điều 10. Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể (Trích)

Việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, việc bắt, tạm giữ, tạm giam người phải theo quy định của Bộ luật này. Nghiêm cấm tra tấn, bức cung, dùng nhục hình hay bất kì hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, tính mạng, sức khoẻ của con người

Tình huống 1. C đang mở khoá xe máy định lấy trộm thì bị anh A và anh B là bảo vệ siêu thị bắt quả tang. Anh A bàn với anh B tạm nhốt C vào phòng kho dưới tầng hầm trong lúc chờ công an đến xử lí. Nhưng anh B cho rằng làm như thế là vi phạm pháp luật. Sau đó, anh B và anh A cùng giải C đến cơ quan công an cách siêu thị khoảng 2km để giao nộp C.

Tình huống 2. Do có mâu thuẫn từ việc thanh toán tiền thuê nhà giữa gia đình ông H và K, ông H đã khoá trái cửa phòng thuê và giam K trong suốt 4 giờ. K gọi điện báo công an đến thì ông H mới mở khoá phòng. Khi công an yêu cầu ông H lên phường làm việc thì ông nói không đi, vì cho rằng mình không làm gì sai phạm.

Câu hỏi:

a) Từ thông tin về quy định của Hiến pháp và Bộ luật Tố tụng Hình sự, theo em trong các tình huống trên quyền nào của công dân bị vi phạm? Vì sao?

b) Em còn biết những hành vi đúng, sai nào khác trong việc bắt và giam giữ người? Vì sao?

Em hãy đọc thông tin, tình huống và trả lời câu hỏi

Thông tin

1. Hiến pháp năm 2013

Điều 19

Mọi người có quyền sống. Tính mạng con người được pháp luật bảo hộ. Không ai bị tước đoạt tính mạng trái luật.

Điều 20 (Trích)

1. Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kì hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khoẻ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm.

2. Bộ luật Dân sự năm 2015

Điều 34. Quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín (Trích)

1. Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.

2. Cá nhân có quyền yêu cầu Toà án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình.

5. Cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín thì ngoài quyền yêu cầu bác bỏ thông tin đó còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại.

3. Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 (Sửa đổi, bổ sung năm 2021)

Điều 11. Bảo hộ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tài sản của cá nhân; danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân (Trích)

Mọi người có quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tài sản.

Tình huống 1. Anh S đến nhà anh Q đòi nợ 40 triệu đồng, do đã quá hạn 5 tháng theo thoả thuận mà Q chưa trả. Trong khi trao đổi, hai bên nảy sinh mâu thuẫn, tranh cãi. Do quá bực tức vì Q mãi không trả tiền, s đã dùng gậy đánh trọng thương làm anh Q phải vào bệnh viện để điều trị.

Tình huống 2. Do mâu thuẫn cá nhân, chị M đã đăng trên tài khoản Facebook của mình bịa đặt điều xấu về đời sống riêng tư của chị N làm cho nhiều người hiểu lầm, làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, uy tín của chị N. Chị N đã yêu cầu chị M gỡ bỏ thông tin và xin lỗi, cải chính công khai trên facebook, nhưng chị M không thực hiện.

Câu hỏi:

a) Từ thông tin 1 và 3, theo em trong tình huống 1 anh S đã xâm phạm quyền nào của anh Q?

b) Từ thông tin 2, em hãy cho biết trong tình huống 2 chị M đã xâm phạm đến quyền nào của chị N? Chị N có thể làm gì để bảo vệ quyền của mình?

Em hãy đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi

Thông tin

Bộ luật Hình sự năm 2015 (Sửa đổi, bổ sung năm 2017)

Điều 155. Tội làm nhục người khác (Trích)

1. Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm.

Điều 156. Tội vu khống (Trích)

1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm:

a) Bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác;

Điều 157. Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật (Trích)

1. Người nào bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 153 và Điều 377 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Trường hợp

Do mâu thuẫn với chị H, D đã viết bài đăng lên mạng xã hội bịa đặt, vu khống chị H có quan hệ không lành mạnh với anh S nhằm xúc phạm nhân phẩm, danh dự của chị H. Sau đó, bài viết đã được nhiều người bình luận, chia sẻ, làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của chị H. Hành vi của D đã bị Toà án tuyên phạt 40 triệu đồng và buộc phải xin lỗi, công khai cải chính thông tin trên mạng xã hội.

Câu hỏi:

a) Trong thông tin trên, theo em, hành vi vi phạm có thể gây ra những hậu quả gì? Trách nhiệm pháp lí nào được áp dụng đối với hành vi vi phạm?

b) Từ trường hợp trên, em hãy cho biết hậu quả nào đã xảy ra đối với hành vi của D khi vu khống, xâm phạm đến nhân phẩm và danh dự của chị H.

Em hãy đọc trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi

Trường hợp

Q và V là bạn học cùng lớp. Sang học kì II, V bắt đầu sao nhãng chuyện học hành, nhiều khi không làm bài cô giáo giao về nhà, V thường nhờ Q cho chép bài, nhưng Q không muốn và khuyên V nên tự học, tự làm. V không hài lòng với Q nên đã cố ý bịa đặt nói xấu Q với một số bạn trong lớp. Các bạn có các cách hành xử khác nhau, một số bạn coi hành vi, việc làm của V là xâm phạm danh dự, uy tín của Q nên đã khuyên V dừng ngay việc làm của mình; nhưng cũng có những bạn khác thì thờ ơ, cho là chuyện riêng của hai người.

Câu hỏi: Em nhận xét như thế nào về cách thể hiện trách nhiệm của các bạn trong trường hợp trên?

Em hãy cùng các bạn tham gia trò chơi “Ai nhanh hơn”: Nêu những hành vi vi phạm quyền bất khả xâm phạm về thân thể; quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm.