Bài 7. Một số chế định của pháp luật dân sự về hợp đồng dân sự, nghĩa vụ dân sự, sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ (CD lớp 11) | Sách chuyên đề - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy chia sẻ những điều em biết về hợp đồng dân sự, nghĩa vụ dân sự và quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của pháp luật dân sự.

Em hãy đọc thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi
Thông tin. Bộ luật Dân sự năm 2015
Điều 385. Khái niệm hợp đồng
Hợp đồng là sự thoả thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.
Điều 398. Nội dung của hợp đồng
1. Các bên trong hợp đồng có quyền thoả thuận về nội dung trong hợp đồng.
2. Hợp đồng có thể có các nội dung sau đây:
a) Đối tượng của hợp đồng;
b) Số lượng, chất lượng;
c) Giá, phương thức thanh toán;
d) Thời hạn, địa điểm, phương thức thực hiện hợp đồng;
đ) Quyền, nghĩa vụ của các bên;
e) Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng;
g) Phương thức giải quyết tranh chấp.
Trường hợp 1. M nhờ N trông giúp một chiếc xe máy và N đồng ý. Do N không chú ý nên chiếc xe của M bị mất. M yêu cầu N phải bồi thường chiếc xe máy nhưng N không đồng ý vì cho rằng mình chỉ trông giúp, không phải người giữ xe, không thu tiền trông xe máy của M.
Trường hợp 2. H kí hợp đồng mua bán căn hộ chung cư cao cấp c với chủ đầu tư là công ty E. Hợp đồng được kí kết vào ngày 01/02/2022, các bên hoàn thiện thủ tục pháp lí đối với hợp đồng. H thanh toán toàn bộ giá trị căn hộ và nhận bàn giao căn hộ từ chủ đầu tư. Tuy nhiên, sau hai tháng vào ở, H phát hiện từng mảng tường bị bong, trần nhà bị lở. H gọi điện cho bộ phận chăm sóc khách hàng của công ty E để yêu cầu sửa chữa, bảo hành nhà theo quy định.
Trường hợp 3. Chị A có chiếc máy tính bị hỏng đem đến cửa hàng anh B để sửa chữa. Hai bên thoả thuận là anh B sẽ sửa chữa và giao hàng sau năm ngày với chi phí sửa chữa là 500 000 đồng. Sau năm ngày, anh B chưa sửa xong nên báo cho chị A hẹn thêm hai ngày nữa sẽ trả máy tính, tuy nhiên sau hai ngày anh B cũng không thực hiện được thoả thuận với chị A.
Câu hỏi:
a) Theo em, hợp đồng dân sự là gì và giao kết dựa trên nguyên tắc nào? Hợp đồng dân sự có những hình thức nào?
b) Các trường hợp trên có phải hợp đồng dân sự không? Nếu là hợp đồng dân sự thì thuộc loại hợp đồng nào?
c) Hãy kể tên một số hợp đồng dân sự mà em biết.

Em hãy đọc thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi
Thông tin. Bộ luật Dân sự năm 2015
Điều 274. Nghĩa vụ
Nghĩa vụ là việc mà theo đó, một hoặc nhiều chủ thể (sau đây gọi chung là bên có nghĩa vụ) phải chuyển giao vật, chuyển giao quyền, trả tiền hoặc giấy tờ có giá, thực hiện công việc hoặc không được thực hiện công việc nhất định vì lợi ích của một hoặc nhiều chủ thể khác (sau đây gọi chung là bên có quyền).
Điều 275. Căn cứ phát sinh nghĩa vụ
Nghĩa vụ phát sinh từ căn cứ sau đây:
1. Hợp đồng.
2. Hành vi pháp lí đơn phương.
3. Thực hiện công việc không có uỷ quyền.
4. Chiếm hữu, sử dụng tài sản hoặc được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật.
5. Gây thiệt hại do hành vi trái pháp luật.
6. Căn cứ khác do pháp luật quy định.
Điều 292. Biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ
Các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bao gồm:
1. Cầm cố tài sản.
2. Thế chấp tài sản.
3. Đặt cọc.
4. Kí cược.
5. Kí quỹ.
6. Bảo lưu quyền sở hữu.
7. Bảo lãnh.
8. Tín chấp.
9. Cầm giữ tài sản.
Trường hợp 1. Anh G chưa có gia đình, tham dự tiệc cưới nhà anh C. Do tửu lượng yếu, anh G chỉ uống vài lon bia rồi xin phép về nhưng bị anh C ép uống thêm và ra điều kiện nếu uống được sẽ gả em gái cho. Nghe anh C nói vậy, anh G uống thêm vài lon bia nữa rồi ra về. Trên đường về do quá say, không làm chủ tốc độ, anh G đã đâm xe vào chị P gây hư hỏng xe và chị P phải vào bệnh viện điều trị do bị chấn thương nhẹ.
Trường hợp 2. Công ty trách nhiệm hữu hạn X (bên A) kí kết hợp đồng mua bán 1 tấn gạo với công ty T (bên B). Theo thoả thuận bên A có trách nhiệm giao hàng cho bên B vào thời điểm ngày 10/3/2020. Đến ngày giao hàng, bên A không mang hàng đến, do điều kiện sản xuất công ty T phải mua hàng của công ty khác.
Trường hợp 3. Bên A giới thiệu và thu xếp cho bên B chuyển nhượng quyền sử dụng 1 lô đất tại khu đô thị mới. Bên B đặt cọc cho bên A số tiền 200 triệu đồng, nếu bên B không thực hiện việc chuyển nhượng lô đất trên thì bên B sẽ mất số tiền đặt cọc. Nếu bên A không giới thiệu và thu xếp được cho bên B chuyển nhượng lô đất thì bên A phải hoàn trả số tiền đặt cọc và phải nộp phạt thêm một khoản tiền bằng tiền đặt cọc. Sau đó, bên B không nhận chuyển nhượng lô đất đó.
Căn cứ vào thông tin, em hãy xác định:
a) Trường hợp 1, anh G sẽ phải thực hiện nghĩa vụ gì với chị P?
b) Trường hợp 2, các bên đã thoả thuận và phát sinh quyền và nghĩa vụ gì?
c) Trường hợp 3, biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ nào được áp dụng? Biện pháp này có ý nghĩa như thế nào để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ giữa các bên?

Em hãy đọc thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi sau
Thông tin
1. Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (Sửa đổi, bổ sung năm 2022)
Điều 18. Quyền tác giả
Quyền tác giả đối với tác phẩm quy định tại Luật này bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản.
Điều 19. Quyền nhân thân
Quyền nhân thân bao gồm:
1. Đặt tên cho tác phẩm;
Tác giả có quyền chuyển quyền sử dụng, quyền đặt tên cho tác phẩm cá nhân nhận chuyển giao tài sản quy định tại khoản 1 Điều 20 của Luật này.
2. Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng;
3. Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;
4. Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kì hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.
Điều 87. Quyền đăng kí nhãn hiệu
Tổ chức, cá nhân có quyền đăng kí nhãn hiệu dùng cho hàng hoá do mình sản xuất hoặc dịch vụ do mình cung cấp.
2. Luật Chuyển giao công nghệ năm 2017
Điều 4. Đối tượng công nghệ được chuyển giao
1. Công nghệ được chuyển giao là một hoặc các đối tượng sau đây:
a) Bí quyết kĩ thuật, bí quyết công nghệ;
b) Phương án, quy trình công nghệ; giải pháp, thông số, bản vẽ, sơ đồ kĩ thuật; công thức, phần mềm máy tính, thông tin dữ liệu;
c) Giải pháp hợp lí hoá sản xuất, đổi mới công nghệ;
d) Máy móc, thiết bị đi kèm một trong các đối tượng quy định tại các điểm a, b và c khoản này.
2. Trường hợp đối tượng công nghệ quy định tại khoản 1 Điều này được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ thì việc chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ được thực hiện theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Điều 5. Hình thức chuyển giao công nghệ
1. Chuyển giao công nghệ độc lập.
2. Phần chuyển giao công nghệ trong trường hợp sau đây:
a) Dự án đầu tư;
b) Góp vốn bằng công nghệ;
c) Nhượng quyền thương mại;
d) Chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ;
đ) Mua, bán máy móc, thiết bị quy định tại điểm d khoản 1 Điều 4 của Luật này.
Trường hợp 1. Anh E là chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm X không may bị tai nạn qua đời. Vì tác phẩm được rất nhiều độc giả yêu thích nên anh T đã viết tiếp theo cốt truyện của anh E. Những người thừa kế quyền tác giả của anh E không đồng ý vì cho rằng như thế là vi phạm quyền tác giả. Còn anh T cho rằng mình là tác giả đối với phần mới viết này, phần này độc lập với phần viết của anh E và cũng được độc giả rất yêu thích.
Trường hợp 2. Công ty trách nhiệm hữu hạn M trong quá trình hoạt động kinh doanh có sử dụng dấu hiệu “F” mà công ty cổ phần H là chủ thể đang trong thời hạn pháp luật bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp để gắn vào tên gọi, biến hiệu, giấy tờ giao dịch, phương tiện quảng cáo kinh doanh, có cùng kênh tiêu thụ dịch vụ du lịch, có dấu hiệu tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu “F” mà công ty cổ phần H đang được pháp luật bảo hộ.
Trường hợp 3. Hãng xe hơi Z chuyển giao công nghệ sản xuất ô tô cho công ty XY để mở rộng thị trường tại Việt Nam. Với việc chuyển giao công nghệ và hỗ trợ kĩ thuật từ hãng xe hơi Z, công ty XY được phép sản xuất và lắp ráp những chiếc ô tô hoàn chỉnh theo công nghệ của hãng xe hơi Z, sau đó bán cho người tiêu dùng.
Câu hỏi:
a) Trong trường hợp 1, anh E và anh T có quyền và nghĩa vụ gì khi là tác giả của tác phẩm?
b) Trong trường hợp 2, quyền nào bị xâm phạm?
c) Hãy kể tên một số quyền sở hữu trí tuệ mà em biết. Từ những trường hợp trên, em hãy nhận diện quyền sở hữu trí tuệ và những vi phạm về quyền sở hữu trí tuệ.
d) Từ thông tin và trường hợp 3, em hiểu gì về chuyển giao công nghệ?

1. Em đồng tình hay không đồng tình với những hành vi nào sau đây? Vì sao? 
A. Anh A hát bài hát của nhạc sĩ C, có xin phép và trả tiền bản quyền cho nhạc sĩ theo quy định của pháp luật hiện hành.
B. M cố tình không trả khoản tiền đã vay của H mặc dù hết thời hạn cam kết phải trả cho H.
C. Công ty Y đăng kí thương hiệu của công ty mình tại cơ quan có thẩm quyền để bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ.

2. Mỗi vi phạm pháp luật về quyền sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ dưới đây thuộc nhóm nào? Lấy ví dụ minh hoạ.
a. Vi phạm pháp luật về cạnh tranh không lành mạnh.
b. Vi phạm pháp luật về nhái nhãn hiệu nỗi tiếng.
c. Vi phạm pháp luật về tên thương mại, tên doanh nghiệp.
d. Xâm phạm quyền sở hữu đối với sáng chế.
e. Xâm phạm quyền sở hữu đối với giải pháp hữu ích.
g. Chiếm đoạt quyền tác giả đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học.
h. Công bố, phân phối tác phẩm mà không được phép của tác giả.
i. Sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kì hình thức nào gây phương hại đến danh dự, uy tín của tác giả.
k. Sử dụng tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, không trả tiền nhuận bút, thù lao, quyền lợi vật chất khác.
l. Mạo danh người biểu diễn, nhà sản xuất, bản ghi âm, ghi hình, tổ chức phát sóng.

3. L là một hoạ sĩ, G là một người khách đến xem tranh, rất thích một bức tranh trong xưởng vẽ của L. L và G đã thống nhất giá bán bức tranh là 2 triệu đồng, L sẽ hỗ trợ cho người giao tranh đến tận nhà cho G. Sau khi G trả đủ 2 triệu đồng cho L, ba ngày sau, L giao bức tranh cho G tại nhà G. Khi mở bức tranh ra xem, G thấy bức tranh bị nhoè mực. Hỏi ra mới biết H trên đường vận chuyển thì trời mưa nhưng H không dừng lại trú mưa. Vì vậy, G yêu cầu L bồi thường thiệt hại.
Câu hỏi: Theo em, các quan hệ dân sự phát sinh trong tình huống này là gì? L, G, H thực hiện những nghĩa vụ gì? Vì sao?

4. C là chủ sở hữu chiếc điện thoại vừa mới được bán trên thị trường. B không đủ tiền mua nhưng rất thích chiếc điện thoại này nên mượn của C chiếc điện thoại để dùng trong một ngày. Khi đang gọi điện thoại thì bạn gái của B là E đến chơi. B nói đây là điện thoại của mình và tặng cho E chiếc điện thoại này. Sau đó, B nói với C là bị móc trộm điện thoại trên đường và hứa khi nào đủ tiền sẽ mua đền cho C chiếc điện thoại khác. Trong một lần đi sinh nhật, C nhận thấy chiếc điện thoại của mình do E đang sử dụng vì có một số đặc điểm của chiếc điện thoại chỉ mình C biết. Hai bên cãi vã to tiếng. Trong cơn nóng giận, E vứt thẳng chiếc điện thoại vào tường, điện thoại bị vỡ và hỏng nặng, không sử dụng được, C đã phát hiện ra sự thật và yêu cầu B phải mua đền cho mình chiếc điện thoại.
Câu hỏi: Theo em, hành vi nào đáng bị phê phán trong tình huống trên? B có nghĩa vụ gì trong tình huống này và E có phải chịu trách nhiệm cùng với B không? Tại sao?

5. Xây dựng kế hoạch về một cuộc thi “Tìm hiểu quy định về sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ” theo gợi ý sau:
- Lập kế hoạch, dự kiến thời gian;
- Tổ chức đăng kí tham gia;
- Xây dựng chương trình, thể lệ cuộc thi, hình thức trình bày,...