Bài 4. Một số vấn đề của pháp luật lao động về hợp đồng lao động (CD lớp 11) | Sách chuyên đề - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Giả định có người được tuyển dụng vào làm việc tại một công ty, theo em họ cần giao kết hợp đồng lao động với ai? Họ cần biết những gì khi kí kết hợp đồng lao động?

Em hãy đọc thông tin, trường hợp và trả lời câu hỏi
Thông tin. Bộ luật Lao động năm 2019
Điều 13. Hợp đồng lao động
1. Hợp đồng lao động là sự thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động.
Trường hợp hai bên thoả thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lí, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.
2. Trước khi nhận người lao động vào làm việc thì người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động với người lao động.
Điều 15. Nguyên tắc giao kết hợp đồng lao động
1. Tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực.
2. Tự do giao kết hợp đồng lao động nhưng không được trái pháp luật, thoả ước lao động tập thể và đạo đức xã hội.
Trường hợp. Anh N khai hồ sơ không trung thực để đủ điều kiện tham gia tuyển dụng vị trí nhân viên phòng hành chính của công ty X. Sau một thời gian, giữa anh N và công ty X có tranh chấp về tiền lương. Trong quá trình yêu cầu Toà án giải quyết tranh chấp về tiền lương, công ty X phát hiện ra hành vi khai hồ sơ không trung thực của anh N nên đã đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với anh N.
Câu hỏi:
a) Theo em, công ty X có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng với anh N không? Nguyên tắc nào của giao kết hợp đồng lao động được áp dụng trong trường hợp này?
b) Em hãy nêu những nguyên tắc của hợp đồng lao động được nói đến trong thông tin và trường hợp. Nếu thực hiện đúng những nguyên tắc đó sẽ đem lại quyền lợi gì cho các bên khi giao kết hợp đồng lao động?

Em hãy đọc thông tin, trường hợp, tình huống và trả lời câu hỏi
Thông tin. Bộ luật Lao động năm 2019
Điều 14. Hình thức hợp đồng lao động
1. Hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và được làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 bản, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.
Hợp đồng lao động được giao kết thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử có giá trị như hợp đồng lao động bằng văn bản.
2. Hai bên có thể giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói đối với hợp đồng có thời hạn dưới 1 tháng, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 18; điểm a khoản 1 Điều 145 và khoản 1 Điều 162 của Bộ luật này.
Điều 20. Loại hợp đồng lao động (Trích)
1. Hợp đồng lao động phải được giao kết theo một trong các loại sau đây:
a) Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng;
b) Hợp đồng lao động xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong thời gian không quá 36 tháng kể từ thời điểm có hiệu lực của hợp đồng.
Điều 145. Sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc (Trích)
1. Khi sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc, người sử dụng lao động phải tuân theo quy định sau đây:
a) Phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người chưa đủ 15 tuổi và người đại diện theo pháp luật của người đó;
b) Bố trí giờ làm việc không ảnh hưởng đến thời gian học tập của người chưa đủ 15 tuổi;
c) Phải có giấy khám sức khoẻ của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền xác nhận sức khoẻ của người chưa đủ 15 tuổi phù hợp với công việc và tổ chức kiểm tra sức khoẻ định kì ít nhất một lần trong 6 tháng;
d) Bảo đảm điều kiện làm việc, an toàn, vệ sinh lao động phù hợp với lứa tuổi.
Trường hợp 1. Chị V sau khi tốt nghiệp đại học đã xin vào làm việc tại công ty X. Chị được công ty gửi văn bản hợp đồng để đọc trước khi kí kết, ngoài các thông tin cá nhân như họ tên, địa chỉ, số thẻ căn cước công dân,... của chị và người đại diện công ty, hợp đồng còn ghi chị được bố trí làm kiểm toán viên ở VPI, thử việc 2 tháng, lương thử việc là 85% mức lương của kiểm toán viên loại 1. Các điều khoản như thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, an toàn vệ sinh lao động, bảo hiểm xã hội được ghi rõ trong hợp đồng. Chị V đã đề nghị công ty bổ sung vào hợp đồng chế độ nâng lương, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và điều khoản về đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ.
Trường hợp 2. Toà soạn báo A có nhân viên xin nghỉ ốm nên chị M được nhận vào làm việc thay nhân viên đó. Chị M làm việc được gần 2 tuần nhưng toà soạn không kí hợp đồng lao động mà chỉ gửi thông báo chị được tuyển dụng và hướng dẫn thực hiện công việc. Chị M hỏi thì được người phụ trách của toà soạn giải thích rằng công việc của chị đang làm có thời hạn dưới 1 tháng nên không cần phải kí kết hợp đồng lao động.
Tình huống. Do kinh tế gia đình khó khăn nên A (14 tuổi) muốn xin vào làm việc tại xưởng tranh khắc gỗ của ông N. Xưởng tranh của ông N ở cách nhà A gần 20km. Ông N muốn nhận A vì biết hoàn cảnh gia đình của A, ông còn biết A học khá và rất khéo tay. Tuy nhiên, ông N băn khoăn vì A mới 14 tuổi, thủ tục giao kết hợp đồng với A sẽ phải thực hiện như thế nào cho đúng quy định của pháp luật.
Câu hỏi:
a) Dựa vào thông tin, em hãy xác định nội dung, hình thức và các loại hợp đồng lao động trong các trường hợp, tình huống trên.
b) Theo em, đề nghị của chị V có thuộc nội dung của hợp đồng lao động không? Vì sao?
c) Em nhận xét như thế nào về lời giải thích của toà soạn với chị M?
d) Từ thông tin, em nhận xét như thế nào về băn khoăn của ông N trong tình huống?

Em hãy đọc trường hợp, tình huống và trả lời câu hỏi
Trường hợp 1. Anh H kí kết hợp đồng lao động với công ty cơ khí A. Trong quá trình làm việc, anh H đã tuân thủ các điều khoản trong hợp đồng lao động đã kí kết. Một thời gian sau, anh H được công ty cử đi học nâng cao trình độ. Kết thúc khoá học, anh H được giám đốc điều chuyển sang làm công việc khác. Anh đã đề nghị công ty bổ sung hợp đồng lao động cho mình.
Trường hợp 2. Sau khi phỏng vấn, bà N đã tuyển dụng anh P (20 tuổi) vào làm nhân viên kế toán của siêu thị. Qua trao đổi các nội dung về công việc, thời gian làm việc, tiền lương và điều kiện bảo hộ lao động, anh P đã đồng ý kí kết hợp đồng lao động với bà N. Tuy nhiên, trong quá trình làm việc, bà N thường xuyên trả lương không đúng thời hạn, thậm chí còn giảm lương của anh P với lí do là siêu thị gặp khó khăn trong bán hàng. Do bà N vi phạm điều khoản trong hợp đồng nên anh P đã đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động.
Trường hợp 3. M được tuyển dụng vào công ty X. Trong hợp đồng lao động có xác định thời hạn hợp đồng là 3 năm, công việc của M là bán hàng. Trong quá trình làm việc, M thường xuyên nghỉ việc không báo cáo với người quản lí. Vì vậy, công ty X đã quyết định chấm dứt hợp đồng lao động với M.
Tình huống. Khi được mời sang công ty khác làm việc với lời hứa hẹn mức lương cao hơn, anh T đã quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đã kí với công ty D. Giám đốc công ty D yêu cầu anh T phải bồi thường cho công ty nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động và một khoản tiền tương ứng với tiền lương theo hợp đồng lao động trong những ngày không báo trước. Anh T băn khoăn không biết yêu cầu của giám đốc công ty có đúng quy định của pháp luật không.
Câu hỏi:
a) Em hãy xác định việc thực hiện và chấm dứt hợp đồng trong các trường hợp, tình huống trên.
b) Hợp đồng lao động chấm dứt khi nào? Người sử dụng lao động và người lao động khi chấm dứt hợp đồng cần tuân thủ những quy định nào?

1. Em đồng tình hay không đồng tình với nhận định nào dưới đây? Vì sao?
A. Chỉ cần trong thoả thuận giữa hai bên có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lí, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.
B. Trước khi nhận người lao động vào làm việc thì người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động với người lao động.
C. Người lao động được tự do, tự nguyện giao kết hợp đồng lao động nhưng phải phù hợp với thoả ước lao động tập thể và đạo đức xã hội.
D. Ngoài những nội dung chủ yếu của hợp đồng lao động, người sử dụng lao động không được thoả thuận những nội dung khác với người lao động.
E. Khi giao kết hợp đồng lao động, người lao động phải cung cấp trung thực mọi thông tin mà người sử dụng yêu cầu.

2. Em hãy cho biết, nguyên tắc nào của pháp luật lao động Việt Nam được đảm bảo trong các trường hợp dưới đây:
a. Ông A có thể giao kết hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động, nhưng phải bảo đảm thực hiện đầy đủ các nội dung đã giao kết.
b. Chị B thông qua tổ chức dịch vụ việc làm đã tìm kiếm được công việc phù hợp với trình độ và sức khoẻ của mình.
c. Em C (14 tuổi) uỷ quyền cho người giám hộ của mình kí kết hợp đồng lao động với chủ nhiệm câu lạc bộ bơi lội của thành phố.
d. Giám đốc D kí quyết định sa thải người lao động khi người này tiết lộ bí mật kinh doanh của công ty.
e. Bà Q không đồng tình với việc giám đốc công ty yêu cầu người lao động tự viết đơn xin thôi việc dù thời hạn hợp đồng vẫn còn.

3. Em hãy cùng bạn đóng vai để nêu hậu quả và cách xử lí đối với vi phạm hợp đồng lao động trong những trường hợp sau:
a. Chị T thuê một người giúp việc. Hợp đồng lao động được kí kết với thời hạn 12 tháng, các điều khoản về tiền lương, quyền và nghĩa vụ của hai bên được thoả thuận và ghi rõ trong hợp đồng. Làm việc được 3 tháng, người giúp việc mượn cớ về quê thăm nhà và không quay trở lại làm việc.
b. Trên địa bàn huyện X, một số doanh nghiệp không thực hiện kí hợp đồng với người lao động nhưng vì các doanh nghiệp này trả lương cao nên người lao động vẫn chấp nhận làm việc. Gần đây, do tình hình dịch bệnh nên các doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất, cắt giảm nhân công. Các doanh nghiệp đã cử người đến gặp, trực tiếp nói rõ lí do và thông báo nghỉ việc cho người lao động.
c. Anh V kí hợp đồng lao động với công ty VP thời hạn 10 năm. Làm việc được 3 năm, anh V thực hiện nghĩa vụ quân sự nên tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động với công ty VP. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự, anh V quay lại làm việc nhưng công ty VP từ chối tiếp nhận, dù trước đó đã đồng ý tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động và không có thoả thuận gì khác.

4. Em hãy cùng bạn xây dựng kế hoạch thực hiện một dự án nhỏ nhằm tuyên truyền quy định của pháp luật lao động về hợp đồng lao động (gợi ý: mục đích, đối tượng tuyên truyền; thời gian, địa điểm tổ chức; hình thức, nội dung tuyên truyền;...).