Bài 8: Quyền, nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế (CD lớp 12) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy nêu một số quyền và nghĩa vụ kinh doanh mà em biết.

Em hãy đọc các trường hợp, tình huống, thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

Trường hợp. Anh Tuấn đăng kí thành lập công ty tư nhân, chuyên sản xuất hàng may mặc. Khi đăng kí thành lập công ty, anh kê khai đầy đủ nội dung hồ sơ đăng kí doanh nghiệp. Sau 5 năm hoạt động, công ty sản xuất, kinh doanh hiệu quả, mang lại lợi nhuận, nộp thuế, đóng góp vào ngân sách Nhà nước, giải quyết việc làm cho người lao động ở địa phương. Trong suốt 5 năm qua, vốn và tài sản của công ty được sử dụng vào hoạt động kinh doanh luôn được ghi chép đầy đủ vào sổ kế toán và báo cáo tài chính của công ty.

Tình huống 1. Doanh nghiệp tư nhân của ông C mở cửa hàng kinh doanh đồ dùng gia đình sau khi được cơ quan đăng kí kinh doanh của tỉnh cấp Giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp. Khi nộp hồ sơ đăng kí doanh nghiệp, ông C không kê khai một số mặt hàng trong đồ dùng gia đình, nhưng cửa hàng của ông vẫn bán những mặt hàng này. Khi kê khai nộp thuế, ông đã không kê khai những mặt hàng mới này. Ông C cho rằng mình không kê khai tính thuế như vậy là đúng, vì những mặt hàng này không nằm trong hồ sơ đăng kí doanh nghiệp.

Tình huống 2. Hộ kinh doanh của bà M có giấy phép kinh doanh mặt hàng rượu nội, bia và nước giải khát các loại. Tuy nhiên, khi bán hàng, bà M lại bán thêm rượu ngoại và các loại trà, thuốc lá — là những mặt hàng hộ kinh doanh của bà chưa kê khai đăng kí khi nộp hồ sơ đăng kí kinh doanh.

Thông tin 1

1. Hiến pháp năm 2013

Điều 33. Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm.

2. Luật Doanh nghiệp năm 2020

Điều 7. Quyền của doanh nghiệp (Trích)

2. Tự chủ kinh doanh và lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh; chủ động lựa chọn ngành, nghề, địa bàn, hình thức kinh doanh; chủ động điều chỉnh quy mô và ngành, nghề kinh doanh.

6. Tuyển dụng, thuê và sử dụng lao động theo quy định của pháp luật về lao động.

Điều 16. Các hành vi bị nghiêm cấm (Trích)

3. Hoạt động kinh doanh dưới hình thức doanh nghiệp mà không đăng kí, hoặc tiếp tục kinh doanh khi đã bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp, hoặc doanh nghiệp đang bị tạm dừng hoạt động kinh doanh.

4. Kê khai không trung thực, không chính xác nội dung hồ sơ đăng kí doanh nghiệp và nội dung hồ sơ đăng kí thay đổi nội dung đăng kí doanh nghiệp.

6. Kinh doanh các ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh; [...] kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện khi chưa đủ điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật.

Thông tin 2

Luật Đầu tư năm 2020

Điều 6. Ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh (Trích)

1. Cấm các hoạt động đầu tư kinh doanh sau đây:

a) Kinh doanh các chất ma tuý;

c) Kinh doanh mẫu vật các loài thực vật, động vật hoang dã có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên;

d) Kinh doanh mại dâm;

g) Kinh doanh pháo nổ.

Phụ lục IV. Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (Trích)

46. Kinh doanh rượu.

47. Kinh doanh thực phẩm thuộc lĩnh vực quản lí chuyên ngành của Bộ Công Thương.

48. Kinh doanh dịch vụ in, trừ in bao bì.

147. Kinh doanh thức ăn thuỷ sản, thức ăn chăn nuôi.

158. Kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật.

162. Kinh doanh thuốc thú y, vắc xin.

Câu hỏi:

a) ở trường hợp trên, anh Tuấn đã thực hiện quyền và nghĩa vụ của người kinh doanh như thế nào?

b) Các nhân vật trong tình huống 1 và 2 đã thực hiện nghĩa vụ về kinh doanh như thế nào? Nêu việc thực hiện từng nghĩa vụ cụ thể.

Em hãy đọc trường hợp, tình huống, thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi

Trường hợp. Anh An thành lập doanh nghiệp tư nhân chuyên bán hàng và cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp. Trước kì nộp thuế, anh An đến cơ quan thuế và được cơ quan thuế cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu liên quan đến quyền và nghĩa vụ nộp thuế. Hiểu được quyền và nghĩa vụ của mình, anh An nghiêm chỉnh chấp hành chế độ kế toán, thống kê, ghi chép đầy đủ doanh số bán hàng, kê khai đầy đủ, kịp thời, chính xác số tiền thuế phải nộp, đóng thuế đầy đủ và đúng hạn.

Tình huống. Cửa hàng của ông V kinh doanh quần áo các loại, có giấy phép kinh doanh do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp. Đã mấy năm nay, cửa hàng thường xuyên đông khách, có doanh thu cao, kinh doanh có lãi và thực hiện đúng chế độ kế toán. Nhưng sang năm nay, ông V bắt đầu không kê khai hoặc kê khai thiếu một số hàng hoá bán ra hằng ngày để giảm doanh số bán hàng và đã giảm số tiền thuế đáng ra phải nộp.

Thông tin

1. Hiến pháp năm 2013

Điều 47

Mọi người có nghĩa vụ nộp thuế theo luật định.

2. Luật Quản lí thuế năm 2019

Điều 6. Các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lí thuế (Trích)

4. Cố tình không kê khai hoặc kê khai thuế không đầy đủ, kịp thời, chính xác về số tiền thuế phải nộp.

7. Bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ không xuất hoá đơn theo quy định của pháp luật; sử dụng hoá đơn không hợp pháp và sử dụng không hợp pháp hoá đơn.

Điều 16. Quyền của người nộp thuế (Trích)

1. Được hỗ trợ, hướng dẫn thực hiện việc nộp thuế; được cung cấp thông tin, tài liệu để thực hiện nghĩa vụ và quyền lợi về thuế.

4. Được giữ bí mật thông tin, trừ các thông tin phải cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc thông tin công khai về thuế theo quy định của pháp luật.

Điều 17. Trách nhiệm của người nộp thuế (Trích)

2. Khai thuế chính xác, trung thực, đầy đủ và nộp hồ sơ thuế đúng thời hạn.

3. Nộp tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt đầy đủ, đúng thời hạn, đúng địa điểm.

4. Chấp hành chế độ kế toán, thống kê và quản lí, sử dụng hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật.

5. Ghi chép chính xác, trung thực, đầy đủ những hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế,...

Câu hỏi:

a) Trong trường hợp trên, anh An đã được hưởng quyền nào của người nộp thuế và đã thực hiện nghĩa vụ của người nộp thuế như thế nào?

b) Trong tình huống, ông V đã vi phạm nghĩa vụ nào của người kinh doanh?

Em hãy đọc các tình huống dưới đây và trả lời câu hỏi.

Tình huống 1. Anh Quang làm hồ sơ đăng kí thành lập hộ kinh doanh, chuyên kinh doanh quạt điện nội địa. Từ ngày có giấy chứng nhận hộ kinh doanh, anh chuyên bán các loại quạt điện hàng nội địa đúng theo giấy phép kinh doanh. Vào mùa hè, doanh số bán hàng khá lớn, vợ anh bàn với anh nên nhập thêm quạt ngoại để bán thử, nếu bán được sẽ đăng kí thay đổi, đăng kí bổ sung mặt hàng này sau. Anh Quang không đồng ý với vợ, quyết định không nhập thêm quạt hàng ngoại, chỉ bán hàng như đã đăng kí kinh doanh.

Tình huống 2. Ông D là chủ hộ kinh doanh. Thời gian bắt đầu kinh doanh, ông thực hiện đúng chế độ kế toán, có hóa đơn mua bán hàng, kê khai đầy đủ doanh số bán hàng từng ngày, nộp thuế đầy đủ và đúng hạn. Nhưng sang năm nay, cửa hàng của ông D bị cơ quan thuế kiểm tra sổ sách bán hàng, lập biên bản xử phạt vì khai man thuế và chậm nộp thuế khi đã quá hạn nộp từ lâu.

Câu hỏi:

a) Trong tình huống 1, anh Quang đã thực hiện quyền và nghĩa vụ về kinh doanh như thế nào? Vì sao anh Quang đã làm như vậy?

b) Trong tình huống 2, ông D đã vi phạm nghĩa vụ nào của người kinh doanh? Vi phạm như thế nào?

Câu trả lời mẫu (tham khảo):

a) Trong tình huống 1, anh Quang đã thực hiện đúng nghĩa vụ của người kinh doanh, bán hàng đúng như đã đăng kí kinh doanh; không bán thêm hàng khác khi chưa đăng kí thay đổi nội dung đăng kí kinh doanh. 

Anh Quang làm như vậy vì anh tuân thủ đúng quy định pháp luật, chỉ kinh doanh trong phạm vi đã đăng kí, thể hiện sự trung thực và trách nhiệm của người kinh doanh, tránh vi phạm và bị xử phạt.

b) Trong tình huống 2, ông D đã vi phạm nghĩa vụ nộp thuế của người kinh doanh, cụ thể đã kê khai không đúng, không đầy đủ số tiền thuế phải nộp và không nộp thuế đúng thời hạn.

1. Em hãy nhận xét việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh trong mỗi trường hợp dưới đây:

a. Ông A mở rộng thị trường kinh doanh ngoài thị trường truyền thống của mình nhưng không báo cáo với cơ quan đăng kí kinh doanh.

b. Bà C tự thuê, tuyển nhân viên cho công ty tư nhân của mình, không báo cáo với cơ quan có thẩm quyền.

c. Ông D đăng kí thay đổi ngành, nghề kinh doanh với cơ quan đăng kí kinh doanh.

d. Công ty ông K tự sản xuất hàng hoá khác ngoài các hàng hoá đã đăng kí kinh doanh.

2. Được sự giúp đỡ ban đầu của gia đình về vốn, chị Hà quyết định kinh doanh theo hình thức không đăng kí thành lập doanh nghiệp mà đăng kí thành lập hộ kinh doanh. Chị Hà lập hồ sơ đăng kí tại cơ quan đăng kí kinh doanh cấp huyện và được cấp giấy chứng nhận đăng kí hộ kinh doanh. Chị Hà mở cửa hàng chuyên bán hàng tiêu dùng thông dụng cho nhân dân trong khu phố. Từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng kí hộ kinh doanh, chị Hà chủ động thuê, tuyển nhân viên bán hàng, thuê người vận chuyển hàng hóa cho cửa hàng của mình, tự quyết định nhập và bán các mặt hàng đã đăng kí kinh doanh.

Em hãy cho biết chị Hà đã thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình về kinh doanh như thế nào.

3. Bà H là chủ hộ kinh doanh, đăng kí và mở cửa hàng kinh doanh nước giải khát, bia. Khi mở cửa hàng, bà H lại bán thêm rượu và thuốc lá nhưng không đăng kí bổ sung mặt hàng kinh doanh với cơ quan đăng kí kinh doanh. Khi kê khai thuế, bà H không kê khai rượu và thuốc lá, vì cho rằng những hàng hóa này không có trong hồ sơ đăng kí kinh doanh.

Bà H có thực hiện đúng nghĩa vụ của người kinh doanh không? Thực hiện như thế nào?

4. Anh S có bằng đại học về bảo vệ thực vật, quyết định kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật sau khi được cơ quan đăng kí kinh doanh cấp giấy phép kinh doanh. Sau một thời gian kinh doanh có lãi, anh S đã tự tìm mua thuốc thú y và bán cho khách hàng quen. Anh S cho rằng mình đã có bằng cấp chuyên môn về bảo vệ thực vật thì có quyền kinh doanh thuốc thú y mà không cần bằng cấp về thuốc thú y.

Em hãy cho biết hành vi mua bán thuốc thú y của anh S có phù hợp với quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh không. Giải thích vì sao.

5. Bà Quyên là Giám đốc doanh nghiệp tư nhân, mở cửa hàng bán đồ dùng gia đình sau khi được cơ quan đăng kí kinh doanh cấp Giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp. Từ khi thành lập doanh nghiệp, bà Quyên tự đầu tư vốn, tự thuê người bán hàng. Doanh số bán hàng hằng ngày của cửa hàng được kê khai đầy đủ, chính xác; đến hạn nộp thuế, bà Quyên tự giác kê khai thuế và nộp thuế đầy đủ. Sau một thời gian kinh doanh có hiệu quả, bà Quyên tăng vốn kinh doanh của doanh nghiệp. Việc tăng vốn đầu tư của bà Quyên được ghi chép đầy đủ vào sổ kế toán, nhưng lại không đăng kí với cơ quan đăng kí kinh doanh.

a) Bà Quyên đã thực hiện quyền và nghĩa vụ kinh doanh của mình như thế nào?

b) Bà Quyên có cần đăng kí với cơ quan đăng kí kinh doanh khi tăng vốn đầu tư của doanh nghiệp mình hay không? Vì sao?

2. Em hãy cùng các bạn trong nhóm tìm hiểu và chia sẻ cùng các bạn trong lớp về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ nộp thuế của công dân ở nơi em sinh sống.

1. Em hãy thiết kế một sản phẩm tuyên truyền về quyền và nghĩa vụ của công dân trong kinh doanh.