Bài 6. Khái niệm, các nguyên tắc của pháp luật dân sự (CD lớp 11) | Sách chuyên đề - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy nêu các quan hệ xã hội mà em tham gia trong cuộc sống hằng ngày. Theo em, trong các quan hệ xã hội đó quan hệ nào là quan hệ dân sự?

Em hãy đọc thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi
Thông tin. Bộ luật Dân sự năm 2015
Điều 1. Phạm vi điều chỉnh
Bộ luật này quy định địa vị pháp lí, chuẩn mực pháp lí về cách ứng xử của cá nhân, pháp nhân; quyền, nghĩa vụ về nhân thân và tài sản của cá nhân, pháp nhân trong các quan hệ được hình thành trên cơ sở bình đẳng, tự do ý chí, độc lập về tài sản và tự chịu trách nhiệm (sau đây gọi chung là quan hệ dân sự).
Trường hợp 1. Bà H là chủ một cửa hàng tạp hoá, cơ quan quản lí thị trường đến kiểm tra siêu thị, nhận thấy một số mặt hàng không rõ nguồn gốc, nên đã lập biên bản và xử phạt vi phạm hành chính đối với cửa hàng của bà H.
Trường hợp 2. P (14 tuổi) mồ côi cha mẹ, đang sinh sống với ông bà và anh trai, P muốn mở một tài khoản ngân hàng. Ngân hàng yêu cầu P phải có xác nhận của người giám hộ.
Trường hợp 3. Toà án nhân dân tỉnh B ra quyết định tuyên phạt hai năm tù đối với Trần Văn K về hành vi trộm cắp tài sản.
Trường hợp 4. Cháu M (14 tuổi) là con trai của vợ chồng anh H. Trong lúc đá bóng, M đã làm vỡ cửa kính nhà bà N. Bà N yêu cầu gia đình anh H phải bồi thường thiệt hại do con trai anh gây ra.
Câu hỏi: Từ quy định của Bộ luật Dân sự trong thông tin trên, em hãy cho biết trường hợp nào trên đây do pháp luật dân sự điều chỉnh.

Em hãy đọc thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi
Thông tin. Bộ luật Dân sự năm 2015
Điều 3. Các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự
1. Mọi cá nhân, pháp nhân đều bình đẳng, không được lấy bất kì lí do nào để phân biệt đối xử; được pháp luật bảo hộ như nhau về các quyền nhân thân và tài sản.
2. Cá nhân, pháp nhân xác lập, thực hiện, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của mình trên cơ sở tự do, tự nguyện cam kết, thoả thuận. Mọi cam kết, thoả thuận không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội có hiệu lực thực hiện đối với các bên và phải được chủ thể khác tôn trọng.
3. Cá nhân, pháp nhân phải xác lập, thực hiện, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của mình một cách thiện chí, trung thực.
4. Việc xác lập, thực hiện, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự không được xâm phạm đến lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
5. Cá nhân, pháp nhân phải tự chịu trách nhiệm về việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ dân sự.
Trường hợp 1. Anh H kí hợp đồng với công ty xây dựng A để xây nhà trong thời hạn 6 tháng. Tuy nhiên, đội xây dựng của công ty do thiếu trách nhiệm nên hơn 6 tháng chưa xây xong. Họ đã vi phạm nghĩa vụ về thời hạn hoàn thành công việc. Vi phạm đó gây thiệt hại làm anh H không có nhà ở như dự kiến.
Trường hợp 2. Anh A và anh B là hàng xóm, có nhà sát cạnh nhau nên khi xây dựng nhà, họ thoả thuận về việc hàng rào là sở hữu chung của hai nhà, đặt đường ống thoát nước mưa sao cho nước mưa không chảy xuống nhà của nhau. Anh B còn yêu cầu anh A không được phép mở cửa sổ sang phía bên nhà mình nhưng anh A không đồng ý nên trong quá trình xây dựng anh B nhiều lần đe doạ anh A.
Trường hợp 3. D ép buộc L phải bán xe máy phân khối lớn cho mình vì D rất thích xe máy của L. L không muốn bán vì đây là kỉ niệm của bố L để lại. D đã nhiều lần đe doạ nếu L không bán thì sẽ bị đánh, có lần D còn ngang nhiên lấy xe của L để đi mà không được sự đồng ý của L.
Trường hợp 4. K và G thoả thuận mua bán ti vi cũ. K đã thông báo rõ hiện trạng ti vi và G cũng đã đồng ý với hiện trạng này. Hai bên đã thanh toán tiền theo thoả thuận. Khi sử dụng ti vi, G phát hiện thêm một số lỗi của ti vi mà K không nói cho G biết.
Căn cứ vào thông tin, em hãy xác định:
a) Ở trường hợp 1, anh H và công ty xây dựng A đã có thoả thuận gì? Công ty xây dựng A đã có hành vi sai phạm như thế nào về nghĩa vụ đã thoả thuận? 
b) Ở trường hợp 2 và trường hợp 4, thoả thuận của các bên có bình đẳng, tự do, tự nguyện và trung thực không? Vì sao?
c) Ở trường hợp 3, hành vi của D đã sai phạm như thế nào?

5. Hãy tự liên hệ bản thân về việc thực hiện các quan hệ dân sự trong cuộc sống (thực hiện đúng, vi phạm pháp luật dân sự,...).

1. Em hãy xác định quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân trong tình huống sau, giải thích vì sao. 
Anh A và chị B đã đăng kí kết hôn với nhau. Sau khi kết hôn, hai người đã mua một căn hộ chung cư gần chỗ làm của chị B để thuận tiện cho việc đi làm. Sau một thời gian, hai anh chị đã có một bé gái và đặt tên là X. Đến một hôm, khi anh A đang trên đường đi làm thì bị một chiếc xe ô tô vượt đèn đỏ va vào xe của anh A làm cho anh A bị thương phải đi bệnh viện cấp cứu và xe bị hư hỏng nặng.

2. Hành vi nào dưới đây là đúng, hành vi nào không đúng theo quy định pháp luật dân sự? Vì sao?
A. H làm hỏng ti vi của nhà hàng xóm nhưng không bồi thường và mang ti vi đi sửa lại.
B. Ca sĩ N sử dụng bài hát của tác giả nhưng không xin phép.
C. Vợ chồng thương yêu lẫn nhau, chia sẻ công việc, cùng nhau chăm sóc gia đình.
D. Con không chăm sóc, bất hiếu với bố mẹ.
E. Hai bên thoả thuận mua bán hàng hoá, nhưng một bên giao hàng chậm dẫn đến thiệt hại cho bên kia.

3. Em hãy cho biết, nguyên tắc nào của pháp luật dân sự Việt Nam được bảo đảm cho các trường hợp dưới đây:
a. X và Y là hai vợ chồng, vợ và chồng bình đẳng với nhau, khi li hôn, vợ, chồng đều được chia tài sản ngang nhau theo quy định của pháp luật.
b. C và D kí hợp đồng mua bán nhà theo thoả thuận, C có trách nhiệm giao nhà đúng thời hạn, D có nghĩa vụ trả tiền theo thoả thuận và có quyền được nhận nhà. Hai bên đã thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ theo thoả thuận.
c. P gây thiệt hại cho M do có hành vi lạng lách, đánh võng khi tham gia giao thông, P có trách nhiệm phải bồi thường thiệt hại cho M.
d. B là tác giả của bài hát và đăng kí quyền tác giả tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc sử dụng bài hát phải được sự đồng ý của tác giả.

4. Y là học sinh trung học phổ thông hay chụp ảnh và đăng lên mạng xã hội. Một hôm, đang trong giờ học, Y lấy điện thoại chụp hình X ngồi phía sau đang ngủ gật và đăng lên mạng xã hội. X yêu cầu Y gỡ ảnh xuống nhưng Y không gỡ. 
Câu hỏi: Em hãy nêu những việc cần làm để Y không vi phạm pháp luật dân sự.

6. Em hãy xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện theo kế hoạch trong cuộc thi tuyên truyền về vai trò của pháp luật dân sự.
Gợi ý:
- Lập kế hoạch: Mục đích, thể lệ; đối tượng dự thi; thời gian đăng kí; hình thức thi; yêu cầu về sản phẩm; tiêu chí chấm điểm, cơ cấu giải thưởng; xây dựng chương trình;...
- Tổ chức cuộc thi theo kế hoạch: Địa điểm tổ chức; cách thức; ban giám khảo;...