Bài 16: Công pháp quốc tế về dân cư, lãnh thổ và biên giới quốc gia, Luật Biển quốc tế (CD lớp 12) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hiểu thế nào về dân cư, lãnh thổ đất liền và các vùng biển của Việt Nam?

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi

• Quyền của người nước ngoài ở nước sở tại

Trong thực tiễn quan hệ quốc tế, quốc gia sở tại thường áp dụng cho người nước ngoài các chế độ đối xử quốc gia, chế độ đối xử tối huệ quốc và chế độ đối xử đặc biệt.

Theo chế độ đối xử quốc gia, người nước ngoài được hưởng các quyền về dân sự, kinh tế, văn hoá cơ bản như công dân nước sở tại, nhưng bị hạn chế các quyền về chính trị như quyền bầu cử, ứng cử,...

Theo chế độ đối xử tối huệ quốc, người nước ngoài và pháp nhân nước ngoài ở nước sở tại được hưởng những quyền lợi và ưu đãi mà người nước ngoài và pháp nhân của bất kì nước thứ ba nào đang được hưởng và sẽ được hưởng trong tương lai. Chế độ đối xử tối huệ quốc thường được áp dụng trong lĩnh vực thương mại, hàng hải.

Theo chế độ đối xử đặc biệt, người nước ngoài được hưởng các quyền ưu đãi đặc biệt mà chính công dân nước sở tại cũng không được hưởng. Chế độ này được dành cho viên chức của các cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự và viên chức của các tổ chức quốc tế ở nước sở tại.

• Người không quốc tịch

Người không quốc tịch là người không có quốc tịch của bất kì nước nào. Địa vị pháp lí của người không quốc tịch ở nước sở tại rất thấp; họ không được hưởng các quyền dân sự và lao động mà người nước ngoài được hưởng; họ cũng không được hưởng sự bảo hộ ngoại giao của bất kì nước nào.

Thông tin 1. Chế độ đối xử tối huệ quốc mà Việt Nam và Hoa Kỳ dành cho công dân, pháp nhân của nhau được quy định trong Điều 1 Hiệp định thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ; chế độ đối xử tối huệ quốc mà Việt Nam và Malaysia dành cho công dân và pháp nhân của nhau được quy định tại Điều 2 Hiệp định thương mại và hàng hải giữa Việt Nam và Malaysia. Theo các hiệp định này, mỗi Bên dành cho hàng hoá đến từ Bên kia sự đối xử không kém thuận lợi hơn sự đối xử dành cho hàng hoá đến từ bất cứ nước thứ ba nào khác liên quan tới mọi loại thuế quan về nhập khẩu hay xuất khẩu; những quy định và thủ tục liên quan đến xuất nhập khẩu; mọi loại thuế và phí khác trong nước đánh trực tiếp hoặc gián tiếp vào hàng nhập khẩu.

Thông tin 2

- Công ước Viên năm 1961 về quan hệ ngoại giao

Điều 27 (Trích)

2. Thư tín về việc công của cơ quan đại diện là bất khả xâm phạm.

Điều 29 (Trích)

Thân thể của viên chức ngoại giao là bất khả xâm phạm. Họ không thể bị bắt hoặc bị giam giữ dưới bất cứ hình thức nào.

Điều 30 (Trích)

2. Tài liệu, thư tín và... tài sản của họ cũng được hưởng quyền bất khả xâm phạm.

- Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam năm 2014

Điều 44. Quyền, nghĩa vụ của người nước ngoài (Trích)

1. Người nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú tại Việt Nam có các quyền sau đây:

a) Được bảo hộ tính mạng, danh dự, tài sản và các quyền, lợi ích chính đáng theo pháp luật Việt Nam trong thời gian cư trú trên lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

d) Người đang cư trú hợp pháp tại Việt Nam được đi lại trên lãnh thổ Việt Nam, được kết hợp du lịch, thăm người thân, chữa bệnh không phải xin phép...

Câu hỏi:

a) Thành phần dân cư của một nước bao gồm những bộ phận nào?

b) Theo em, công dân nước sở tại và người nước ngoài có chế độ pháp lí giống và khác nhau như thế nào?

c) Những người nào là đối tượng được hưởng chế độ đối xử đặc biệt? Chế độ đối xử này khác với hai chế độ trên như thế nào?

Em hãy đọc thông tin, quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi

Lãnh thổ là một trong các yếu tố cấu thành của quốc gia. Mỗi quốc gia đều có lãnh thổ riêng của mình, được xác định dựa trên đường biên giới của quốc gia.

Lãnh thổ quốc gia là toàn vẹn và bất khả xâm phạm, tại đó quốc gia xác lập chủ quyền của mình. Chủ quyền quốc gia đối với lãnh thổ được xác định về phương diện quyền lực và phương diện vật chất: Về phương diện quyền lực, quốc gia có chủ quyền tuyệt đối, quyền tối cao đối với lãnh thổ, thực hiện quyền tài phán đối với người và tài sản trên lãnh thổ của mình. Về phương diện vật chất, quốc gia là người chủ duy nhất sở hữu toàn bộ tài nguyên trong lãnh thổ của mình, bao gồm đất, nước, không gian, rừng, khoáng sản, tài nguyên trong lòng đất,...

Các quốc gia có đường biên giới trên bộ, trên biển, trên không và dưới lòng đất, được xác định theo pháp luật quốc tế.

Biên giới quốc gia trên bộ là đường biên giới được xác định trên đất liền, trên đảo, trên sông, hồ, kênh, biển nội địa,... được quy định trong các điều ước quốc tế giữa các nước hữu quan.

Biên giới quốc gia trên biển là đường biên giới phân định vùng lãnh hải của quốc gia với vùng biển tiếp liền mà quốc gia ven biển có quyền chủ quyền, do quốc gia ven biển tự xác định theo quy định của Luật Biển quốc tế hoặc phân định với các vùng biển của quốc gia khác, do các quốc gia thoả thuận xác định.

Biên giới quốc gia trên không và biên giới dưới lòng đất do quốc gia tự xác định căn cứ vào biên giới trên bộ và trên biển.

Thông tin

Hiệp ước Biên giới trên đất liền giữa Việt Nam – Trung Quốc (ngày 30/12/1999)

Điều 2. Hai bên kí kết đồng ý, trừ khi đã được Hiệp ước này quy định rõ ràng, đường biên giới Việt – Trung nói tại Điều 2, đối với những đoạn lấy sông, suối làm biên giới thì ở những đoạn sông, suối tàu thuyền không đi lại được, đường biên giới đi theo trung tuyến của dòng chảy hoặc của dòng chảy chính; ở những đoạn sông, suối tàu thuyền đi lại được, đường biên giới đi theo trung tuyến của luồng chính tàu thuyền đi lại. Vị trí chính xác của trung tuyến dòng chảy, của dòng chảy chính hoặc trung tuyến luồng chính tàu thuyền đi lại và sự quy thuộc của các cồn, bãi trên sông, suối biên giới sẽ được hai bên xác định cụ thể khi phân giới, cắm mốc.

Câu hỏi:

a) Em hãy cho biết biên giới quốc gia được hình thành trên cơ sở nào.

b) Em hiểu thế nào là lãnh thổ và biên giới quốc gia.

Em hãy đọc thông tin và trả lời câu hỏi

Nội thuỷ là vùng nước nằm tiếp liền với bờ biển. Trong nội thuỷ, quốc gia ven biển có chủ quyền hoàn toàn, đầy đủ và tuyệt đối như trên lãnh thổ đất liền. Đặc trưng cho tính chất chủ quyền tuyệt đối của quốc gia trong nội thuỷ là chế độ xin phép của tàu thuyền nước ngoài khi muốn vào nội thuỷ và quyền tài phán của quốc gia ven biển đối với hành vi vi phạm của tàu thuyền nước ngoài trong nội thuỷ. Khi hoạt động trong nội thuỷ, tàu thuyền nước ngoài phải tôn trọng chủ quyền của quốc gia ven biển, chấp hành pháp luật của quốc gia ven biển quy định về thời gian trú đậu, không được thăm dò, khai thác, đánh bắt hải sản trong nội thuỷ.

Quốc gia ven biển thực hiện quyền tài phán đối với tàu thuyền nước ngoài vi phạm pháp luật trong nội thuỷ của mình. Quốc gia ven biển thực hiện quyền tài phán về dân sự, hình sự và hành chính đối với tàu dân sự nhà nước dùng vào mục đích thương mại và tàu dân sự tư nhân vi phạm pháp luật của quốc gia ven biển. Đối với các loại tàu thuyền này, nếu có vi phạm trong nội thuỷ, quốc gia ven biển có quyền yêu cầu tàu thuyền rời khỏi nội thuỷ và yêu cầu quốc gia có tàu thuyền vi phạm mang quốc tịch xử lí.

Thông tin

1. Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982

Điều 25. Quyền bảo vệ các quốc gia ven biển (Trích)

2. Đối với tàu thuyền đi vào vùng nội thuỷ hay vào một công trình cảng ở bên ngoài vùng nội thuỷ đó, quốc gia ven biển cũng có quyền thi hành những biện pháp cần thiết để ngăn ngừa mọi sự vi phạm đối với các điều kiện mà tàu thuyền này buộc phải tuân theo để được phép vào vùng nội thuỷ hay công trình cảng nói trên.

2. Luật Biển Việt Nam năm 2012

Điều 10. Chế độ pháp lí của nội thuỷ

Nhà nước thực hiện chủ quyền hoàn toàn, tuyệt đối và đầy đủ đối với nội thuỷ như trên lãnh thổ đất liền.

Câu hỏi:

1/ Em hiểu thế nào là nội thủy?

2/ Quốc gia ven biển và các quốc gia khác có quyền và nghĩa vụ gì trong nội thủy?

Em hãy quan sát bản đồ, đọc thông tin và trả lời câu hỏi

Lãnh hải là vùng biển nằm giữa nội thuỷ và các vùng biển thuộc quyền chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia ven biển.

Muốn xác định chiều rộng lãnh hải, trước tiên quốc gia cần xác định đường cơ sở theo các quy tắc của Luật Biển quốc tế. Theo Công ước năm 1982 về Luật Biển, có hai phương pháp xác định đường cơ sở là đường cơ sở thông thường và đường cơ sở thẳng. Đường cơ sở thông thường là ngấn nước thuỷ triều thấp nhất chạy dọc theo bờ biển. Đường cơ sở thẳng được xác định bằng cách nối liền các điểm thích hợp có thể được lựa chọn của bờ biển, các đảo ven bờ, tạo thành một đường liên tiếp gãy khúc, đó là đường cơ sở của quốc gia trên biển.

Câu hỏi: Thế nào là lãnh hải và đường cơ sở của quốc gia trên biển?

Câu trả lời mẫu (tham khảo):

a) Lãnh hải của quốc gia ven biển là vùng biển nằm phía ngoài và tiếp liền nội thuỷ, có chiều rộng không vượt quá 12 hải lí tính từ đường cơ sở ra phía biển. Muốn xác định lãnh hải, trước tiên phải xác định đường cơ sở biển.

b) Đường cơ sở của quốc gia trên biển là đường dùng để tính chiều rộng lãnh hải của quốc gia ven biển gồm đường cơ sở thông thường và đường cơ sở thẳng:

- Đường cơ sở thông thường là ngấn nước thuỷ triều thấp nhất chạy dọc theo bờ biển.

- Đường cơ sở thẳng được xác định bằng cách nối liền các điểm thích hợp có thể được lựa chọn của bờ biển, các đảo ven bờ, tạo thành một đường liên tiếp gãy khúc, đó là đường cơ sở của quốc gia trên biển.

Em hãy đọc tình huống, thông tin và trả lời câu hỏi

Tình huống. Tàu X là tàu thương mại của nước Y đi qua lãnh hải của nước P không phải xin phép, trên cơ sở quyền qua lại vô hại. Đang đi theo tuyến hành lang mà nước P ấn định cho tàu thuyền nước ngoài, tàu X bỗng thay đổi hành trình, không đi theo tuyến đường ấn định nữa. Tại một khu vực khác trong lãnh hải nước P, tàu X dừng lại, chuyển xăng dầu buôn lậu từ tàu của mình sang hai tàu khác. Lực lượng cảnh sát biển nước P đã đuổi theo, bắt giữ tàu X cùng toàn bộ thuỷ thủ trên tàu. Tàu X được đưa vào bờ biển nước P để xử lí vi phạm.

Thông tin

Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển

Điều 3. Chiều rộng của lãnh hải

Mọi quốc gia đều có quyền ấn định chiều rộng lãnh hải của mình; chiều rộng này không vượt quá 12 hải lí kể từ đường cơ sở được vạch ra theo đúng Công ước.

Điều 17. Quyền đi qua không gây hại

... tàu thuyền của tất cả các quốc gia, có biển hay không có biển, đều được hưởng quyền đi qua không gây hại trong lãnh hải.

Điều 19. Nghĩa của thuật ngữ “đi qua không gây hại” (Trích)

1. Việc đi qua là không gây hại, chừng nào nó không làm phương hại đến hoà bình, trật tự hay an ninh của quốc gia ven biển...

2. Việc đi qua của một tàu thuyền nước ngoài bị coi như phương hại đến hoà bình, trật tự hay an ninh của quốc gia ven biển, nếu như ở trong lãnh hải, tàu thuyền này tiến hành một trong bất kì hoạt động nào sau đây:

g) Xếp hoặc dỡ hàng hoá, tiền bạc hay đưa người lên xuống tàu trái với các luật và quy định về hải quan, thuế khoá, y tế hoặc nhập cư của quốc gia ven biển;

h) Gây ô nhiễm cố ý và nghiêm trọng, vi phạm Công ước;

i) Đánh bắt hải sản.

Câu hỏi:

a) Trong tình huống trên, theo em, hành vi của tàu X dừng lại và chuyển xăng dầu buôn lậu trong lãnh hải nước P có phù hợp với Công ước về Luật Biển hay không? Cảnh sát biển nước P có thẩm quyền tài phán đối với tàu X của nước Y không? Vì sao?

b) Em biết những quyền và nghĩa vụ nào của quốc gia ven biển và các quốc gia khác?

Em hãy quan sát sơ đồ, đọc thông tin, tình huống dưới đây và trả lời câu hỏi

[Sơ đồ]

Vùng đặc quyền kinh tế là vùng biển nằm bên ngoài lãnh hải và tiếp liền lãnh hải. Ranh giới phía trong của vùng đặc quyền kinh tế là ranh giới phía ngoài của lãnh hải, là đường biên giới của quốc gia trên biển, ranh giới phía ngoài của vùng đặc quyền kinh tế là biển cả (biển quốc tế) hoặc tiếp liền với vùng biển của quốc gia khác.

Công ước Luật Biển năm 1982 quy định cho các quốc gia ven biển có quyền và nghĩa vụ trong vùng đặc quyền kinh tế của mình, trong đó có các quyền mang tính đặc quyền về thăm dò, khai thác hải sản và tài nguyên thiên nhiên. Khi thực hiện quyền của mình, quốc gia ven biển có nghĩa vụ tôn trọng, không cản trở các quốc gia khác thực hiện quyền của mình theo quy định của Công ước Luật Biển năm 1982.

Câu hỏi: Vùng đặc quyền kinh tế của quốc gia ven biển được xác định như thế nào?

Em hãy quan sát sơ đồ, đọc thông tin, tình huống dưới đây và trả lời câu hỏi

Sơ đồ [Ảnh bên dưới]

Tình huống. Năm 2012, Việt Nam ban hành “Luật Biển Việt Nam” phù hợp với Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển. Là quốc gia ven biển, Việt Nam có quyền chủ quyền trong vùng đặc quyền kinh tế của mình. Năm 2021, một số lần tàu thuyền của nước ngoài đã đánh bắt cá trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Các lực lượng có thẩm quyền của Nhà nước Việt Nam đã bắt giữ và xử phạt tàu thuyền nước ngoài có hành vi vi phạm, ngăn chặn tái diễn xâm phạm.

Thông tin

Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển

Điều 55. Chế độ pháp lí riêng của vùng đặc quyền về kinh tế (Trích)

Vùng đặc quyền về kinh tế là một vùng nằm ở phía ngoài lãnh hải và tiếp liền với lãnh hải.

Điều 56. Các quyền, quyền tài phán và các nghĩa vụ của các quốc gia ven biển trong vùng đặc quyền về kinh tế (Trích)

1. Trong vùng đặc quyền về kinh tế, quốc gia ven biển có:

a) Các quyền thuộc chủ quyền về việc thăm dò, khai thác, bảo tồn và quản lí các tài nguyên thiên nhiên, sinh vật hoặc không sinh vật, của vùng nước bên trên đáy biển, của đáy biển và lòng đất dưới đáy biển... vì mục đích kinh tế...

b) Quyền tài phán theo đúng những quy định thích hợp của Công ước...

Điều 58. Các quyền và các nghĩa vụ của các quốc gia khác trong vùng đặc quyền về kinh tế (Trích)

1. Tất cả các quốc gia, dù có biển hay không có biển,... được hưởng các quyền tự do hàng hải và hàng không, quyền tự do đặt dây cáp ngầm...

Câu hỏi:

a) Hành vi đánh bắt cá của tàu thuyền nước ngoài trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam trong tình huống có phù hợp với Luật Biển quốc tế hay không? Vì sao?

b) Các lực lượng có thẩm quyền của Việt Nam có quyền xử phạt tàu thuyền nước ngoài đánh bắt cá trái phép trong vùng đặc quyền kinh tế của mình hay không? Giải thích vì sao.

c) Từ các quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển, em hãy cho biết quốc gia ven biển và các quốc gia khác có những quyền và nghĩa vụ gì trong vùng đặc quyền kinh tế.

Em hãy quan sát sơ đồ, đọc tình huống, thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi.

Thềm lục địa của quốc gia ven biển bao gồm đáy biển và lòng đất dưới đáy biển bên ngoài lãnh hải của quốc gia đó, trên toàn bộ phần kéo dài tự nhiên của lãnh thổ đất liền cho đến bờ ngoài của rìa lục địa, hoặc đến cách đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải 200 hải lí. Nếu bờ ngoài rìa lục địa ở khoảng cách gần hơn 200 hải lí tính từ đường cơ sở, quốc gia ven biển được mở rộng thềm lục địa cho đến 200 hải lí tính từ đường cơ sở. Nếu bờ ngoài của rìa lục địa của quốc gia ven biển kéo dài tự nhiên vượt quá 200 hải lí tính từ đường cơ sở thì thềm lục địa được mở rộng ra ngoài nhưng không vượt quá 350 hải lí tính từ đường cơ sở.

Quốc gia ven biển thực hiện quyền chủ quyền đối với thềm lục địa về mặt thăm dò và khai thác tài nguyên thiên nhiên của mình theo Công ước Luật Biển năm 1982.

Tài nguyên thiên nhiên trên thềm lục địa bao gồm khoáng sản và các tài nguyên thiên nhiên sinh vật khác của đáy biển và lòng đất dưới đáy biển, cũng như các sinh vật thuộc loại định cư.

Câu hỏi: Thềm lục địa của quốc gia ven biển được xác định như thế nào?

Tình huống. Somalia và Kenya là hai quốc gia có bờ biển tiếp liền nhau ở khu vực Đông Phi, bên bờ Ấn Độ Dương, tranh chấp một vùng biển rộng hơn 100.000 km², có tiềm năng lớn về dầu khí và thủy sản.

Dựa trên Điều 76 Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển, ngày 14/4/2009 và 06/5/2009, Somalia và Kenya đều đệ trình lên Ủy ban ranh giới thềm lục địa của Liên hợp quốc về thềm lục địa mở rộng ngoài 200 hải lí tính từ đường cơ sở. Theo đó, Somalia cho rằng các hành động đơn phương khảo sát và khoan của Kenya đã xâm phạm đến chủ quyền của Somalia trong lãnh hải và quyền chủ quyền của Somalia trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Ngày 12/10/2021, Tòa án Công lí quốc tế ra phán quyết cuối cùng về phân định biển Somalia và Kenya, trong đó chỉ ra rằng, các hành động đơn phương khảo sát và khoan của Kenya không xâm phạm đến chủ quyền của Somalia trong lãnh hải và quyền chủ quyền của Somalia trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, vì giữa hai nước chưa có đường biên giới trên biển.

Thông tin

Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển

Điều 77. Các quyền của các quốc gia ven biển đối với thềm lục địa (Trích)

1. Quốc gia ven biển thực hiện các quyền thuộc chủ quyền đối với thềm lục địa về mặt thăm dò và khai thác tài nguyên thiên nhiên của mình.

4. Các tài nguyên thiên nhiên ở phần này bao gồm các tài nguyên thiên nhiên khoáng sản và các tài nguyên thiên nhiên không sinh vật khác của đáy biển và lòng đất dưới đáy biển, cũng như các sinh vật thuộc loại định cư...

Điều 79. Các dây cáp và ống dẫn ngầm ở thềm lục địa (Trích)

1. Tất cả các quốc gia có quyền đặt các dây cáp và ống dẫn ngầm ở thềm lục địa theo đúng điều này.

3. Tuyến ống dẫn đặt ở thềm lục địa cần được sự thỏa thuận của quốc gia ven biển.

Điều 81. Việc khoan ở thềm lục địa

Quốc gia ven biển có đặc quyền cho phép và quy định việc khoan ở thềm lục địa bất kì vào mục đích gì.

Câu hỏi:

a) Vì sao các hành động đơn phương khảo sát và khoan của Kenya không xâm phạm đến chủ quyền của Somalia trong lãnh hải và quyền chủ quyền của Somalia trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa?

b) Thế nào là thềm lục địa? Trong thềm lục địa, quốc gia ven biển và các quốc gia khác có những quyền và nghĩa vụ gì?

1. Em hãy nhận xét các ý kiến dưới đây về vấn đề dân cư trong pháp luật quốc tế.

a) Mỗi nước có toàn quyền quy định về quyền và nghĩa vụ của người nước ngoài theo quan điểm của mình.

b) Thành phần dân cư của một nước bao gồm người nước ngoài đang công tác trong các đại sứ quán nước ngoài và cơ quan đại diện của các tổ chức quốc tế tại Việt Nam.

c) Người nước ngoài cư trú tại Việt Nam được hưởng chế độ đối xử quốc gia, có đầy đủ quyền và nghĩa vụ như công dân Việt Nam.

d) Chế độ đối xử tối huệ quốc được áp dụng cho tất cả người nước ngoài đang sinh sống, lao động, học tập, công tác ở nước sở tại.

2. Vịnh Thái Lan là một biển nửa kín, nằm ở phía Tây Nam Biển Đông, giới hạn bởi bờ biển của bốn nước: Việt Nam, Campuchia, Thái Lan và Malaysia.
Tháng 9/1992, Việt Nam và Thái Lan bắt đầu tiến hành đàm phán phân định vùng biển giữa hai nước trên cơ sở Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982. Sau 9 vòng đàm phán, hai bên kết thúc đàm phán với việc kí Hiệp định về phân định ranh giới biển giữa hai nước vào ngày 09/8/1997, có hiệu lực kể từ ngày 26/02/1998. Theo Hiệp định, hai bên giải quyết dứt điểm cả vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa chồng lấn, theo đó Việt Nam hưởng 32,5% diện tích khu vực chồng lấn giữa hai nước.

Hiệp định phân định biển Việt Nam - Thái Lan là hiệp định phân định biển đầu tiên mà Việt Nam kí kết với các quốc gia láng giềng sau khi Công ước Luật Biển năm 1982 chính thức có hiệu lực vào năm 1994. Cùng với hiệp định này, Việt Nam và Thái Lan cũng đã có thỏa thuận về việc tuần tra chung giữa hải quân hai nước vào năm 1998, góp phần quan trọng vào việc duy trì trật tự, ổn định vùng biển giáp ranh giữa hai nước, góp phần vào việc phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa hai nước Việt Nam - Thái Lan, nhằm duy trì hòa bình và an ninh trong khu vực và trên thế giới.

Em hãy cho biết pháp luật quốc tế có vai trò như thế nào trong việc đàm phán, kí kết Hiệp định về phân định ranh giới biển giữa Việt Nam và Thái Lan.

Gợi ý câu trả lời:

Thông tin cho thấy pháp luật quốc tế có vai trò là cơ sở để giải quyết tranh chấp, bất đồng giữa các quốc gia bằng các biện pháp hòa bình, tạo cơ sở vững chắc cho hòa bình và an ninh quốc tế. Đồng thời, pháp luật quốc tế có vai trò là cơ sở để xây dựng, phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa các quốc gia.

3. Ghana và Côte d’Ivoire (Bờ Biển Ngà) là hai nước có bờ biển liền kề nhau và bao quanh vịnh Guinea ở Tây châu Phi. Khu vực biển cần phân định nằm ở Đại Tây Dương. Do có tranh chấp, hai nước đề nghị Tòa án Quốc tế về Luật Biển tiến hành phân định biển trong vùng biển chồng lấn lãnh hải, đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, bao gồm cả thềm lục địa vượt quá 200 hải lí.

Ghana và Côte d’Ivoire có hai bất đồng liên quan đến phương pháp phân định biển. Ghana yêu cầu áp dụng phương pháp đường trung tuyến, trong khi Côte d’Ivoire yêu cầu áp dụng phương pháp đường phân giác.
Trên cơ sở các nguyên tắc phân định biển là nguyên tắc đường trung tuyến, giải pháp công bằng, minh bạch, Tòa án Quốc tế về Luật Biển đã quyết định áp dụng phương pháp đường trung tuyến cho phân định biển giữa Ghana và Côte d’Ivoire.

Trong trường hợp trên, Ghana và Côte d’Ivoire đã sử dụng nguyên tắc nào của pháp luật quốc tế trong việc giải quyết tranh chấp lãnh thổ trên biển?

4. Ngày 20/7/1983, Việt Nam và Campuchia đã tiến hành kí kết Hiệp ước về nguyên tắc giải quyết vấn đề biên giới và Hiệp định về quy chế biên giới quốc gia; ngày 27/12/1985, hai nước kí Hiệp ước hoạch định biên giới quốc gia. Năm 1986, hai nước tiến hành phân giới, cắm mốc và trên thực tế đã triển khai cắm được 72/222 cột mốc, phân giới được 200 km. Với tinh thần quyết tâm hoàn thành dứt điểm vấn đề biên giới đất liền Việt Nam - Campuchia, năm 2005, hai nước đã tiếp tục phối hợp triển khai phân giới, cắm mốc, hoàn thành phân giới, cắm mốc đối với 1.045 km đường biên giới, tương đương 84% khối lượng trên toàn tuyến; kí kết Hiệp ước bổ sung và Nghị định thư phân giới, cắm mốc biên giới trên đất liền năm 2019.

Em hãy cho biết biên giới Việt Nam - Campuchia được hình thành trên cơ sở nào. Đường biên giới này do ai xây dựng nên?

5. Là quốc gia thành viên Công ước Luật Biển năm 1982, ngày 12/11/1982, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ra Tuyên bố về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam, theo đó đường cơ sở Việt Nam là đường thẳng gãy khúc gồm 11 đoạn thẳng nối 12 điểm cơ sở từ điểm 0 nằm trên ranh giới phía Tây Nam của vùng nước lịch sử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Cộng hòa Nhân dân Campuchia đến điểm A11 tại đảo Cồn Cỏ, tỉnh Bình Trị Thiên. Đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam là thống nhất, hoàn toàn phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982.

a) Căn cứ vào đâu Việt Nam xác định đường cơ sở của quốc gia trên biển?

b) Đường cơ sở biển của Việt Nam thuộc loại đường cơ sở nào? Vì sao?

6. Nước E nằm bên bờ Biển Đen, có cảng biển quốc tế, tàu thuyền nước ngoài thường xuyên ra vào cảng, trong đó có tàu thương mại nước ngoài và tàu dân sự nước ngoài phi thương mại. Nước E cho phép tàu thương mại nước ngoài được ra vào cảng biển nước mình mà không phải xin phép. Cùng với tàu thương mại, vẫn thường có tàu nhà nước nước ngoài phi thương mại qua lại trong nội thủy, đôi khi đi vào cảng, phải xin phép nước E. Khi đi lại trong nội thủy của nước E, một số tàu thuyền của nước ngoài đã có hành vi buôn bán, bốc dỡ hàng trong nội thủy của nước E.

a) Dựa trên cơ sở nào, nước E cho phép tàu thuyền thương mại nước ngoài được đi lại trong nội thủy và ra vào cảng biển quốc tế của nước mình mà không phải xin phép, còn tàu nước ngoài phi thương mại phải xin phép?

b) Nước E có quyền gì đối với vi phạm của tàu thuyền nước ngoài trong nội thủy của mình? Vì sao?

7. Là quốc gia ven biển, Việt Nam có chủ quyền trong nội thủy và lãnh hải, có quyền chủ quyền trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của mình, được xác định theo Công ước Luật Biển năm 1982 và Luật Biển Việt Nam năm 2012. Năm 2022, một nước ngoài đã đặt dàn khoan trong vùng đặc quyền kinh tế để thăm dò khoáng sản trong thềm lục địa của Việt Nam. Các lực lượng chấp pháp của Nhà nước Việt Nam đã thực thi nhiệm vụ, xua đuổi để nước ngoài đưa dàn khoan ra khỏi vùng biển của Việt Nam.

a) Hành vi của nước ngoài đặt dàn khoan thăm dò trong thềm lục địa của Việt Nam ở trường hợp trên có phù hợp với Luật Biển quốc tế hay không? Vì sao?

b) Các lực lượng chấp pháp Việt Nam có quyền xua đuổi để nước ngoài đưa dàn khoan hoạt động trái phép của họ trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam hay không? Cơ sở pháp lí nào cho phép các lực lượng chấp pháp Việt Nam thực hiện quyền này?

1. Em hãy tìm hiểu về tình hình dân cư của Việt Nam và lập báo cáo thuyết trình về sản phẩm của mình.

2. Em hãy viết bài có nội dung tuyên truyền quyền thực thi chủ quyền hoặc quyền chủ quyền của Việt Nam trên các vùng biển.