Bài 2: Tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc (CTST lớp 8) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy kể tên các quốc gia gắn liền với biểu tượng văn hoá, du lịch trong các hình ảnh dưới đây và chia sẻ hiểu biết về các biểu tượng đó.

1. Em hãy đọc các thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Thông tin 1.

Tuyên bố của Liên hợp quốc về loại trừ tất cả các hình thức phân biệt chủng tộc ngày 20/10/1963 (theo Nghị quyết số 1940 (XVIII) của Đại Hội đồng Liên hợp quốc) đã long trọng khẳng định sự cần thiết phải xóa bỏ nhanh chóng nạn phân biệt chủng tộc trên toàn thế giới, dưới mọi hình thức và mọi biểu hiện của nó và về sự cần thiết phải bảo đảm sự hiểu biết và tôn trọng nhân phẩm con người.

Sự phân biệt giữa người với người dựa trên cơ sở sắc tộc, màu da và nguồn gốc dân tộc là trở ngại cho các quan hệ hữu nghị và hòa bình giữa các quốc gia, là yếu tố phá hoại hoà bình và an ninh giữa các dân tộc, cũng như phá hoại sự hoà hợp giữa những người đang chung sống trên và thuộc cùng một quốc gia.

(Theo Công ước Quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc, Nghị quyết số 2106 A (XX) ngày 21/12/1965 của Đại Hội đồng Liên hợp quốc)

Thông tin 2.

Vào ngày 16/11/1995, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá của Liên hợp quốc (UNESCO) đã thông qua ngày Quốc tế Khoan dung và chọn ngày 16/11 hằng năm để kỷ niệm. Đại diện của 185 quốc gia, trong đó có Việt Nam, đã ký vào bản Tuyên bố, đưa ra tại Hội nghị toàn thể lần thứ 28 của UNESCO, theo đó cam kết: “Tôn trọng, chấp nhận và hiểu đúng sự đa dạng, phong phú các nền văn hoá của thế giới, những hình thức tự biểu hiện và những khả năng thể hiện cá tính của con người”. Các quốc gia cũng công nhận một thực tế là con người khác nhau về hình dáng bên ngoài, địa vị, lời nói, cách ứng xử và các giá trị, song, đều có quyền được sống trong hòa bình và duy trì cá tính của riêng mình.

(Theo Báo điện tử của Đảng Cộng sản Việt Nam, Ngày Quốc tế Khoan dung (16/11/2014), https://dangcongsan.vn, ngày 16/11/2014)

- Công ước Quốc tế về xoá bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc của Liên hợp quốc ra đời nhằm mục đích gì? 

- Ngày Quốc tế Khoan dung ra đời nhằm mục đích gì?

- Sự đa dạng của các dân tộc trên thế giới được thể hiện như thế nào trong thông tin trên?

2. Em hãy quan sát các hình ảnh và đọc thông tin sau để thực hiện yêu cầu:

Thông tin 1.
Té nước là một lễ hội lâu đời của người Thái, người Lào và người Khmer. Trong dịp lễ này, người dân sẽ mang nước ra đường và té vào người qua đường như một cử chỉ cầu phúc an lành cho năm mới.

Thông tin 2.
Pizza là món ăn xuất xứ từ nước Ý. Tuy vậy, đến nay món ăn này không còn chỉ là của riêng người Ý nữa mà đã trở thành món ăn phổ biến trên toàn thế giới.

Thông tin 3.
Kimono là một trong những nét văn hoá đặc sắc của người Nhật. Vào những dịp lễ tết, cưới hỏi và các buổi lễ lớn, người Nhật Bản thường mặc trên mình bộ Kimono đẹp nhất, vừa trang trọng, vừa thể hiện sự lịch sự và tôn trọng văn hoá của dân tộc.

Thông tin 4.
Lễ hội Rio Carnival được tổ chức tại Rio de Janeiro (Brazil), là chương trình biểu diễn lớn, rất hoành tráng và có sức hấp dẫn bậc nhất trên thế giới. Đây là lễ hội vô cùng sôi động của những vũ công Samba được hóa trang đầy màu sắc.

Yêu cầu

- Em hãy nêu những nét đặc sắc của các dân tộc trong các hình ảnh, thông tin trên.

- Em hãy nêu thêm một số biểu hiện khác về sự đa dạng của các nền văn hoá trên thế giới mà em biết.

3. Em hãy đọc thông tin sau và thực hiện yêu cầu:

Trích Tuyên ngôn thế giới về đa dạng văn hoá năm 2001

Điều 1. Đa dạng văn hoá: tài sản chung của nhân loại

Văn hoá tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau theo thời gian và không gian. Sự đa dạng này tồn tại ở những nét riêng và điểm chung trong bản sắc của các nhóm người, các xã hội hình thành nên cộng đồng nhân loại. Là khởi nguồn cho giao lưu, đổi mới và sáng tạo, đa dạng văn hoá cũng cần thiết đối với nhân loại như đa dạng sinh học đối với tự nhiên. Với ý nghĩa này, đa dạng văn hoá chính là tài sản chung của nhân loại và nó cần được công nhận, khẳng định vì quyền lợi của các thế hệ hiện tại và tương lai.

Yêu cầu:

Em hãy chỉ ra ý nghĩa của việc tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hóa trên thế giới.

4. Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi: 

Tình huống 1.

Bạn K và bạn N cùng đi xem văn nghệ ở trường. Khi đến tiết mục văn nghệ của lớp 8B, một bạn người Lào biểu diễn tiết mục hát múa truyền thống của đất nước mình. Bạn K tập trung lắng nghe nhưng bạn N lại cười đùa với một số bạn khác. Không những thế, bạn N còn hỏi bạn K: “Bạn có hiểu gì không mà nghe chăm chú thế?”. Bạn K đáp: “Đó là tiết mục truyền thống của đất nước bạn, mình nên có thái độ tôn trọng.”

Em có nhận xét gì về lời nói, việc làm của bạn N và bạn K trong tình huống trên?

Tình huống 2.

Đoàn làm phim đến gần Trường Trung học cơ sở A để quay hình cho bộ phim truyền hình sắp ra mắt. Trong đoàn làm phim, có một diễn viên người da màu. Khi diễn viên đang thực hiện vai diễn của mình thì có một nhóm học sinh tò mò đến xem. Trong lúc xem, bạn T vừa cười, vừa chỉ tay nói rằng: “Diễn viên gì mà da đen quá, nhìn là không muốn xem phim này rồi”.

Em có suy nghĩ như thế nào về lời nói và hành vi của bạn T trong tình huống trên?

1. Em hãy bày tỏ quan điểm đối với những ý kiến sau:

a) Tiếp thu văn hoá của dân tộc khác sẽ làm mất đi giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc mình.

b) Mọi dân tộc trên thế giới đều có quyền bình đẳng.

c) Không có nền văn hoá lớn và nền văn hoá nhỏ, chỉ có các nền văn hoá khác nhau.

d) Đoàn kết, tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc là một trong những việc làm để chống lại phân biệt chủng tộc.

e) Sử dụng pha trộn nhiều ngôn ngữ khi giao tiếp là thể hiện sự sành điệu, thức thời.

2. Em hãy đọc trường hợp sau và thực hiện yêu cầu:

Bạn Y và bạn K rất yêu thích việc khám phá những nét đặc sắc của các nước trên thế giới nên thường rủ nhau xem những đoạn phim về chủ đề này. Có lần, hai bạn rủ nhau xem phim và nhận ra sự khác biệt khá lớn về hình dáng bên ngoài như màu da, màu mắt, kiểu tóc,... giữa các chủng người. Khi tìm hiểu về các nền văn hoá, cả hai rất ngạc nhiên khi phát hiện ra nhiều điều thú vị. Mỗi nền văn hoá đều gắn với những phong tục, tập quán,... khác nhau. Có khi, cùng một hành động, cử chỉ nhưng giữa các nền văn hoá này lại có ý nghĩa khác nhau. Càng tìm hiểu, bạn Y và bạn K càng say mê. Bạn Y nói với bạn K: ''Mình ước mơ sau này sẽ được đi vòng quanh thế giới để trải nghiệm thật nhiều nền văn hoá".

Yêu cầu

- Em hãy nêu suy nghĩ về việc làm của hai bạn trong trường hợp trên.

- Em hãy nêu một số biểu hiện của sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hoá trên thế giới.

3. Dựa vào thông tin sau, em hãy thuyết trình trước lớp về ý nghĩa của việc tôn trọng sự đa dạng các dân tộc, các nền văn hóa trên thế giới

Giao lưu, hợp tác văn hoá với các nước để học hỏi, tiếp nhận, làm giàu văn hoá dân tộc trên tinh thần “Tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá nhân loại phù hợp với thực tiễn Việt Nam”.

{Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập một, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr. 147)

4. Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi

Tình huống 1.

Anh B là du học sinh tại nước X. Học xong, anh B quyết định ở lại quốc gia đã học và làm việc. Sau khi nộp hồ sơ ứng tuyển vào Công ty A, mặc dù đáp ứng đầy đủ các tiêu chí tuyển dụng nhưng anh B vẫn bị từ chối. Anh B liên hệ với Công ty A để thắc mắc thì được trả lời rằng: "Công ty không nhận người châu Á". Anh B cảm thấy thất vọng nhưng chưa biết nên giải quyết như thế nào.

- Em có nhận xét gì về quyết định từ chối nhận người của Công ty A?

- Nếu là anh B, em sẽ xử lý như thế nào?

Tình huống 2.

Khi tìm hiểu về ẩm thực của các nước trên thế giới, bạn H cùng các bạn đọc và xem nhiều đoạn phim ngắn về cách ăn uống của các nước. Bạn M bỗng dưng cười to và có thái độ khá tiêu cực khi xem đến đoạn ăn bốc bằng tay của một số quốc gia. Bạn M bảo: “Ăn như thế này mất vệ sinh và kém văn minh quá”. Cả lớp đều quay lại nhìn bạn M.

- Em có đồng tình với hành động của bạn M không? Vì sao?

- Nếu là bạn của M, em sẽ khuyên bạn M như thế nào?

1. Em hãy lựa chọn nét đặc sắc về văn hoá của một dân tộc trên thế giới và chia sẻ với bạn.

2. Em hãy làm việc nhóm để xây dựng một tiểu phẩm và sắm vai trước lớp nhằm phê phán những hành vi kì thị, phân biệt chủng tộc, văn hoá.