Bài 5. Bảo tồn di sản văn hoá (CTST lớp 7) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi.

Đờn ca tài tử Nam Bộ - một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo được sáng tạo dựa trên dòng nhạc lễ, nhã nhạc cung đình và những giai điệu ngọt ngào, sâu lắng của dân ca miền Trung, dân ca miền Nam. Đây là loại hình nghệ thuật đặc sắc của vùng miệt vườn sông nước Nam Bộ, là sự kết hợp tinh tế - vừa hoà quyện giữa tiếng đờn, lời ca và điệu diễn, vừa phản ánh tinh hoa văn hoá của dân tộc ta. Loại hình này mang những nét đặc trưng của người dân vùng đất phương Nam - cần cù, bình dị, chân thật, phóng khoáng, nghĩa hiệp, can trường và rất đỗi nhân văn. Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là di sản văn hoá đại diện của nhân loại năm 2013.

(Theo GS - TS Trần Văn Khê, Đờn ca tài tử với người dân Nam Bộ, https://baochinhphu.vn, ngày 10/02/2014)

- Em cảm nhận như thế nào về Đờn ca tài tử Nam Bộ?

- Ngoài Đờn ca tài tử Nam Bộ, em còn biết những di sản văn hoá nào của nước ta?

1. Em hãy nêu tên các di sản văn hoá tương ứng với các hình sau. Em biết gì về các di sản văn hoá đó?

2. Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi.

PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ,

TẠO CƠ HỘI PHÁT TRIỂN DU LỊCH

Suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có nhiều di sản văn hoá. Đó là những sản phẩm có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học được lưu truyền từ đời này sang đời khác, bao gồm: di sản văn hoá vật thể (sản phẩm vật chất) và di sản văn hoá phi vật thể (sản phẩm tinh thần).

Di sản văn hoá là kết tinh từ kinh nghiệm lao động sáng tạo mà ông cha đã dày công tạo dựng, là sự nhắc nhở con cháu về cội nguồn dân tộc,... Di sản văn hoá đóng vai trò quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hoá Việt Nam, góp phần làm phong phú kho tàng di sản văn hoá thế giới.

Ngày 24/2/2005, Thủ tướng Chính phủ đã kí Quyết định số 36/QĐ-TTg lấy ngày 23/11 hằng năm là Ngày Di sản văn hoá Việt Nam; nhằm giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm bảo vệ di sản văn hoá Việt Nam trong toàn dân.

(Theo Vietnam+, Phát huy giá trị di sản văn hoá, tạo cơ hội phát triển du lịch, https://www.vietnamplus.vn/, ngày 20/11/2019)

- Thế nào là di sản văn hoá?

- Có mấy loại di sản văn hoá? Cho ví dụ về mỗi loại.

- Di sản văn hoá có ý nghĩa như thế nào đối với con người và xã hội?

3. Em hãy đọc thông tin sau và thực hiện yêu cầu

Trích Điều 14 Luật Di sản văn hoá năm 2001, sửa đổi bổ sung năm 2009, 2013 quy định về tổ chức, cá nhân có các quyền và nghĩa vụ đối với việc bảo tồn di sản văn hoá sau đây:

1. Sở hữu hợp pháp di sản văn hoá;

2. Tham quan, nghiên cứu di sản văn hoá;

3. Tôn trọng, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá;

4. Thông báo kịp thời địa điểm phát hiện di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh; giao nộp di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia do mình tìm được cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền nơi gần nhất;

5. Ngăn chặn hoặc đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền ngăn chặn, xử lí kịp thời những hành vi phá hoại, chiếm đoạt, sử dụng trái phép di sản văn hoá.

Yêu cầu:
Em hãy lấy ví dụ cụ thể về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong việc bảo tồn di sản văn hoá.

4. Em hãy thảo luận về các hành vi sau theo yêu cầu dưới đây:

a) Giới thiệu cho khách nước ngoài về danh lam thắng cảnh của Việt Nam.

b) Phát hiện, đem nộp cổ vật cho cơ quan có trách nhiệm.

c) Lấy cắp cổ vật về nhà cất giấu theo mục đích cá nhân.

d) Buôn bán, trao đổi, cho tặng cổ vật không có giấy phép.

e) Nhắc nhở bạn bè, người xung quanh giữ gìn, bảo vệ di sản văn hóa.

g) Tham quan, tìm hiểu di tích lịch sử - văn hóa của quê hương.

Yêu cầu

- Nêu hành vi vi phạm pháp luật về bảo tồn di sản văn hóa và cách đấu tranh, ngăn chặn các hành vi đó.

- Đề xuất những việc làm phù hợp với lứa tuổi để góp phần bảo vệ di sản văn hóa.

1. Em hãy tìm những câu ca dao, tục ngữ về di sản văn hoá của Việt Nam.

2. Em có nhận xét gì về suy nghĩ của các bạn học sinh trong tình huống sau?

Trong một lần đi tham quan di tích tại Huế, thấy trên bức tường, bia di tích có những nét khắc, chữ viết chằng chịt tên, ngày tháng của những người đến tham quan, T tỏ thái độ phê phán những việc làm đó. Ngược lại, một số bạn đồng tình, cho rằng việc khắc chữ trên bia đá là một cách lưu lại dấu ấn của du khách. Có bạn nói với T: “Bạn khó tính quá nên mới suy nghĩ như vậy.”

3. Em hãy sắm vai và xử lí tình huống sau.

V và T cùng một nhóm bạn đi dã ngoại và tình cờ phát hiện một hiện vật của nền văn hoá Óc Eo. Đó là một chiếc bát cổ. V cho rằng: “Hình như chiếc bát này là cổ vật. Nếu mình bán sẽ kiếm được nhiêu tiền.”.

4. Em hãy viết đoạn văn (7-10 dòng) bày tỏ niềm tự hào về di sản văn hoá Việt Nam và nêu các việc làm cụ thể của bản thân góp phần bảo tổn di sản văn hoá.

1. Em hãy thiết kế tấm thiệp để giới thiệu với bạn bè về Tết cổ truyền Việt Nam như một di sản văn hoá.

Gợi ý: Cùng với bánh chưng xanh là câu đối Tết, cây nêu cao vút trước sân, những lời chúc tốt lành, những phong bao lì xì cho lũ trẻ và trước đó, chiều hai mươi ba tháng Chạp là lễ cúng ông Táo về trời,... Những nghi lễ đó đều là di sản văn hoá độc đáo. Tất cả tạo nên nét đẹp riêng biệt của ngày Tết cổ truyền Việt Nam.

2. Hãy sưu tầm các tranh ảnh đẹp về di sản văn hoá Việt Nam và tạo thành cuốn sách ảnh hoặc thực hiện một đoạn phim ngắn về di sản văn hoá tại địa phương em để giới thiệu với bạn bè.