Bài 1. Tự hào về truyền thống quê hương (CTST lớp 7) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy cho biết những câu ca dao dưới đây thể hiện truyền thống nào của dân tộc Việt Nam. 

1. Chẳng thơm củng thể hoa nhài
Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An.

2. Ai về Bình Định mà coi
Con gái Bình Định cầm roi đi quyền.

(Ca dao)

1. Em hãy đọc các thông tin sau và trả lời câu hỏi.

Thông tin 1:

Làng gốm Bát Tràng nay thuộc xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm, Hà Nội có bề dày lịch sử hơn 500 năm. Gốm sứ Bát Tràng rất phong phú về chủng loại và kiểu dáng, có 3 dòng chính: đồ gốm gia dụng, đồ gốm dùng để thờ cúng, đồ gốm trang trí.

Nghề gốm Bát Tràng là sự kết tinh, sáng tạo của con người qua nhiều thế hệ. Khi chế tác sản phẩm, nghệ nhân ngoài việc vận dụng những kĩ thuật được học từ cha ông còn phải mày mò, tìm hiểu, khám phá và sáng tạo ra những hoạ tiết hoặc kĩ thuật, mẫu mã mới để đáp ứng được yêu cầu của thị trường. Do vậy, làng gốm Bát Tràng không chỉ nổi tiếng trong nước mà còn được bạn bè quốc tế biết đến.

(Theo Dương Anh, Nghề gốm làng Bát Tràng, https://dsvh.gov.vn, ngày 25/10/2021)

Thông tin 2:

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được bắt nguồn từ vùng đất cổ Phú Thọ rồi lan toả ra phạm vi cả nước. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương khẳng định người Việt có chung một nguồn gốc, tạo nên truyền thống đoàn kết, thương yêu, đùm bọc lẫn nhau. Thờ cúng Hùng Vương đã trở thành một biểu tượng văn hoá - tín ngưỡng kết nối quá khứ với hiện tại, có tác dụng vun đắp tình cảm gia đình, làng xã và dân tộc. Kính ngưỡng các Vua Hùng cũng chính là ý thức về cội nguồn dân tộc. Trải qua thăng trầm của lịch sử, ý thức độc lập tự chủ, bảo vệ chủ quyền quốc gia được các thế hệ người Việt tiếp nối nhau, sẵn sàng hi sinh để bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

(Theo Thái Vũ, Giỗ Tổ Hùng Vương - Giá trị dân tộc và nhân loại, https://dangcongsan.vn, ngày 21/4/2021)

Thông tin 3:

Nghệ An là một vùng đất có truyền thống cách mạng, lịch sử hào hùng. Trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc, Nghệ An luôn có những đóng góp quan trọng và to lớn. Đặc biệt, nơi đây đã sinh ra vị Anh hùng dân tộc, lãnh tụ vĩ đại của đất nước Việt Nam, Danh nhân văn hoá thế giới, đó là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngày nay, Nghệ An đang trên đà phát triển, hiện đại hơn, nhưng truyền thống yêu nước luôn là một giá trị quý báu, không ngừng được giữ gìn từ thế hệ này sang thế hệ khác.

(Theo Thái Thanh Quý, Khơi dậy lòng tự hào về truyền thống vẻ vang của quê hương Nghệ An, vững tin, quyết tâm ở chặng đường phía trước; https://baonghean.vn, ngày 30/11/2020)

- Em hãy cho biết những địa danh trên gắn với truyền thống gì?

- Ngoài truyền thống trên, còn truyền thống nào của quê hương mà em biết?

2. Em hãy quan sát các bức tranh sau và thực hiện yêu cầu.

Yêu cầu:

- Cho biết các bạn trong những bức tranh trên đã làm gì để giữ gìn, phát huy truyền thống quê hương.

- Nêu suy nghĩ của em về một truyền thống văn hoá, yêu nước, chống giặc ngoại xâm ở địa phương.

- Nêu những việc em đã làm để giữ gìn, phát huy truyền thống quê hương.

3. Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi.

Trường hợp 1:

Trong cuộc thi “Tiếng hát học đường” toàn quốc, H đã thể hiện xuất sắc bài dân ca và được trao giải “Thí sinh được yêu thích nhất” do khán giả bình chọn. Nhiều ý kiến cho rằng: “H phải rất yêu dòng nhạc dân ca thì mới có thể hát hay và truyền cảm được như vậy.”.

Em có đồng ý với ý kiến trên không? Vì sao?

Trường hợp 2: 

Nhà trường tổ chức cho học sinh đến tham quan bảo tàng. Khi nghe thuyết minh và xem những hình ảnh được trưng bày, B cảm thấy biết ơn, kính phục các thế hệ cha ông đi trước đã anh dũng, bất khuất đấu tranh để giữ làng, giữ nước. B tự hứa sẽ học tập tốt để noi gương các thế hệ đi trước.

- Em có nhận xét gì về suy nghĩ của bạn B?

- Em sẽ làm gì để giữ gìn, phát huy truyền thống của quê hương?

Trường hợp 3: 

H cho rằng: “Múa rối nước không còn phù hợp với cuộc sống hiện đại.”. Do vậy, H không dành thời gian tìm hiểu và thờ ơ trước các hoạt động giữ gìn, phát huy truyền thống này do nhà trường và địa phương tổ chức.

Em đồng tình với suy nghĩ và hành động của bạn H không? Vì sao? Em sẽ ứng xử thế nào nếu bạn bè, người thân có những biểu hiện nhưtrên?

1. Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi.

Tình huống 1: M sinh ra và lớn lên ở một vùng đất có truyền thống yêu nước với môn võ truyền thống độc đáo, được nhiều người biết đến. Tại đây, các câu lạc bộ võ thuật cổ truyền hoạt động sôi nổi với nhiều bạn trẻ tham gia. Khi bạn bè mời gia nhập câu lạc bộ, M cho rằng: “Học võ làm gì cho phí thời gian, ngày nay người ta đã có nhiều vũ khí hiện đại rồi.”.

- Nếu là bạn của M, em sẽ nói gì với bạn ấy?

- Em cần làm gì để tránh các biểu hiện đi ngược lại hay thiếu tôn trọng truyền thống quê hương?

Tình huống 2: Lan là học sinh lớp 7A, rất yêu thích công nghệ và khám phá thế giới. Lan đã lập một kênh Youtube riêng để đăng tải các đoạn phim về lịch sử và giới thiệu làng nghề nặn tò he của quê hương mình. Những đoạn phim của Lan nhận được rất nhiều lượt xem, lời khen ngợi từ bạn bè trong nước và trên thế giới. Lan bảo em: “Bạn tham gia cùng với mình để làm thêm nhiều đoạn phim giới thiệu về truyền thống quê hương nữa nhé.”

- Em sẽ nói gì với Lan?

- Em sẽ quảng bá truyền thống quê hương em như thế nào?

2. Em hãy sắm vai và xử lí các tình huống sau:

Tình huống 1: N ước mơ sau này trở thành một nữ chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam để phát huy truyền thống anh hùng của quê hương. N luôn chịu khó học tập và rèn cho mình thói quen đúng giờ, dậy sớm. Năm học nào, N cũng đạt danh hiệu Học sinh giỏi. N bảo B sau này cùng thi vào trường quân đội để tiếp bước truyền thống của cha ông đi trước nhưng B lại có ước mơ khác. B cho rằng: “Mỗi người có một cách thể hiện tình yêu quê hương khác nhau.”.

Tình huống 2: Lớp H chuẩn bị tổ chức cuộc thi làm báo tường về chủ đề: “Tự hào về truyền thống quê hương”. H và bạn thân trong lớp cùng nhau lập một nhóm dự thi. H đề xuất với bạn: “Chúng ta chọn chủ đề Văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên để dự thi nhé!”. Bạn của H nói: “Mình không nên chọn một chủ đề cũ như thế.”.

1. Em hãy cùng các bạn trong nhóm/ tổ làm một tập san, gồm: các hình ảnh, nhân vật, câu chuyện về truyền thống văn hoá, yêu nước, chống giặc ngoại xâm của quê hương.

2. Em hãy làm việc theo nhóm để lập dự án tuyên truyền về những truyền thống tốt đẹp của quê hương em.

Gợi 'ý: Hình thức thể hiện như: vẽ tranh, viết báo, xây dựng trang web,...