Vì sao nói nộp thuế là quyền lợi và nghĩa vụ của công dân? Ví dụ về một số quyền lợi và nghĩa vụ của người nộp thuế

Vì sao nói nộp thuế là quyền lợi và nghĩa vụ của công dân?

Thuế là một khoản tiền mà tổ chức, hộ kinh doanh và cá nhân phải nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật. Trong Hiến pháp 2013, tại Điều 47 đã khẳng định rõ: “Mọi người có nghĩa vụ nộp thuế theo luật định.” Tuy nhiên, nộp thuế không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc mà còn gắn liền với quyền lợi của mỗi công dân. Vì vậy, có thể nói nộp thuế vừa là nghĩa vụ, vừa là quyền lợi của công dân trong một Nhà nước pháp quyền.

Trước hết, cần hiểu vì sao nộp thuế là nghĩa vụ của công dân. Nghĩa vụ được hiểu là việc mỗi người bắt buộc phải thực hiện theo quy định chung. Thuế là nguồn tài chính chủ yếu của Nhà nước.

Từ nguồn thuế, Nhà nước chi trả cho rất nhiều hoạt động thiết yếu như xây dựng trường học, bệnh viện, đường sá, cầu cống, hệ thống điện nước, trả lương cho giáo viên, bác sĩ, lực lượng bảo vệ an ninh trật tự, đầu tư quốc phòng, phòng chống thiên tai, hỗ trợ người nghèo… Nếu không có nguồn thu từ thuế, Nhà nước sẽ không có đủ điều kiện để tổ chức và duy trì các hoạt động này.

Do đó, pháp luật quy định rõ mọi cá nhân và tổ chức có thu nhập hoặc có hoạt động thuộc diện chịu thuế thì phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế. Nghĩa vụ này thể hiện trách nhiệm của công dân đối với cộng đồng và đất nước.

Khi mỗi người đóng góp một phần thu nhập của mình thông qua thuế, xã hội có thêm nguồn lực để phát triển chung. Đây cũng là biểu hiện của tinh thần chia sẻ và công bằng: người có thu nhập cao hơn thường đóng góp nhiều hơn, qua đó góp phần hỗ trợ các chính sách an sinh xã hội.

Bên cạnh đó, Luật Quản lý thuế 2019 (Điều 17) cũng quy định cụ thể các nghĩa vụ của người nộp thuế như: đăng ký thuế, sử dụng mã số thuế; kê khai thuế trung thực, chính xác; nộp thuế đầy đủ và đúng thời hạn; cung cấp thông tin, tài liệu khi cơ quan thuế yêu cầu; chịu trách nhiệm trước pháp luật về hồ sơ thuế của mình;.... Những quy định này nhằm bảo đảm việc thu thuế được minh bạch, công bằng và đúng quy định.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn thuế dưới góc độ “phải nộp” thì chưa đầy đủ. Nộp thuế còn là quyền lợi của công dân. Quyền lợi ở đây không có nghĩa là nộp thuế sẽ được nhận lại tiền trực tiếp, mà là được hưởng các lợi ích chung do Nhà nước cung cấp từ nguồn thu thuế. Khi công dân nộp thuế, họ góp phần tạo ra ngân sách để đầu tư cho các công trình và dịch vụ công cộng mà chính họ là người thụ hưởng.

Ví dụ, học sinh được học trong trường công lập với học phí thấp, người dân được sử dụng đường giao thông, công viên, hệ thống chiếu sáng công cộng, được hưởng các chương trình tiêm chủng, chăm sóc y tế cộng đồng, được bảo đảm an ninh trật tự… Tất cả những điều đó đều có sự đóng góp từ nguồn thu thuế. Như vậy, nộp thuế chính là cách công dân cùng nhau “đóng góp quỹ chung” để xây dựng và vận hành xã hội.

Không chỉ vậy, Luật Quản lý thuế 2019 (Điều 16) còn quy định rõ các quyền của người nộp thuế nhằm bảo vệ lợi ích chính đáng của họ. Người nộp thuế có quyền được cung cấp thông tin và tài liệu hướng dẫn về thuế; được giải thích chính sách thuế; được hưởng các chính sách miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế khi đủ điều kiện; được khiếu nại, tố cáo nếu phát hiện việc xử lý thuế sai quy định;..... Những quyền này cho thấy Nhà nước không chỉ thu thuế mà còn có trách nhiệm bảo đảm sự công bằng và minh bạch cho người nộp thuế.

Có thể hiểu đơn giản: nghĩa vụ nộp thuế đi kèm với quyền được bảo vệ và được hưởng lợi từ các chính sách công. Khi thực hiện đúng nghĩa vụ, người nộp thuế cũng được pháp luật bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Vì sao nói nộp thuế là quyền lợi và nghĩa vụ của công dân? Ví dụ về một số quyền lợi và nghĩa vụ của người nộp thuế (Hình từ Internet)

Ví dụ về một số quyền lợi và nghĩa vụ của người nộp thuế

Một số ví dụ cụ thể về nghĩa vụ của người nộp thuế có thể kể đến như:

1- Người đi làm có thu nhập đến mức chịu thuế phải kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân đúng quy định.

2- Hộ kinh doanh mở quán ăn, cửa hàng phải đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế và nộp các loại thuế, lệ phí liên quan.

3- Doanh nghiệp bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ phải kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng.

4- Người chuyển nhượng nhà, đất phải thực hiện nghĩa vụ thuế khi làm thủ tục sang tên.

Bên cạnh nghĩa vụ phải thực hiện, người nộp thuế cũng được pháp luật bảo đảm một số quyền lợi nhất định. Luật Quản lý thuế 2019 quy định người nộp thuế được Nhà nước hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế. Trên thực tế, điều này thể hiện qua những tình huống quen thuộc như: được cán bộ thuế hướng dẫn cách kê khai khi chưa hiểu rõ quy định; được điều chỉnh hoặc hoàn trả khi nộp thừa tiền thuế; được xem xét gia hạn, miễn hoặc giảm thuế khi gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh; hoặc có quyền đề nghị giải thích nếu số thuế bị tính chưa phù hợp.