Bài 3: Gia đình (KNTT lớp 10) | Sách chuyên đề - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy đọc câu chuyện sau để trả lời câu hỏi:

THỦY CHUNG

Anh là Đàm Trọng Tuấn - giáo viên dạy Toán, chị là Dư Phương Liên - giáo viên dạy Ngữ văn cùng trường. Một năm sau ngày gặp nhau, họ tiến tới hôn nhân. Biến cố ập đến khi chị bị u não trong lúc đang mang thai. Bác sĩ nói với anh bệnh của chị phải đưa sang Xin-ga-po để chữa trị, chi phí hết khoảng 500 triệu đồng. Vào năm 2007, đó là một số tiền không hề nhỏ với cặp vợ chồng giáo viên trẻ. Bác sĩ hết sức e ngại, nhưng anh vẫn nhất quyết bằng mọi cách phải cứu lấy chị. Trước quyết tâm của anh, em gái đang làm việc ở Nhật Bản đã hứa sẽ thu xếp giúp anh có tiền mổ cho chị.

Hai ngày sau, bác sĩ gọi cho anh, nói rằng các giáo sư Việt Nam đã nhận mổ ca này, nhưng tỉ lệ tử vong trên 90%; nếu sống, có nguy cơ liệt toàn thân. Le lói hi vọng về một phép màu, anh quyết định để bác sĩ mổ cho chị. Ca mổ thành công ngoài dự đoán, tính mạng của chị được an toàn. Nhưng từ một cô giáo xinh đẹp, trẻ trung, mới 26 tuổi, chị trở thành một người phụ nữ khuyết tật: điếc hai tai, méo miệng, hỏng một bên mắt, liệt nửa mặt, chân đi không vững. Chị nghỉ làm, lấy việc chăm con, dạy con học làm niềm vui cho mình. Cuộc đời vẫn chưa ngừng thử thách chị. Vài năm sau, chị phát hiện thêm nhiều khối u dọc tuỷ sống, đồng thời u não phải cũng đang lớn dần lên. Trải qua nhiều ca phẫu thuật nữa, chị hỏng nốt mắt còn lại, liệt toàn bộ mặt, đau đớn ngày đêm, đi lại khó khăn hơn, giọng nói méo mó.

Đau khổ, bế tắc, không biết bao nhiêu lần chị đòi li hôn để giải thoát cho chồng. Mỗi lần như vậy, anh chỉ lặng lẽ bỏ đi chỗ khác. Bố mẹ chồng và các em anh luôn yêu quý, xót thương chị nên không ai đồng ý với điều đó. 15 năm anh cùng chị chiến đấu với bệnh tật, không một lời oán thán, không một phút kêu ca. Anh chấp nhận tất cả bình tĩnh, nhẹ nhàng và trân quý những gì mình đang có. Nhìn cuộc sống đủ đầy anh tạo dựng cho vợ con, ai cũng bảo, hiếm có người đàn ông nào được như thế.

Chị đã lấy tình yêu thương ấy làm lẽ sống cho mình, lấy niềm đam mê viết lách để giải toả nỗi lòng khi không thể giao tiếp với ai. Thành quả của chị là hàng trăm bài báo và một cuốn sách kể về cuộc đời mình.

Có thể nói, chị giống như ngọn lửa nhỏ truyền cảm hứng cho những người cùng cảnh ngộ và cho cả những người khoẻ mạnh bình thường. Còn anh, với sự thuỷ chung và lòng nhẫn nại vô bờ, đã làm chỗ dựa vững chắc để chị sống một cuộc đời ý nghĩa.

(Theo Nguyễn Thảo/VietNamNet)

1/ Chia sẻ suy nghĩ, cảm nhận của em về tình cảm gia đình trong câu chuyện trên. Em hiểu thế nào là gia đình?
2/ Trong gia đình anh Tuấn và chị Liên có những mối quan hệ gì?
3/ Gia đình anh Tuấn, chị Liên đã thực hiện những chức năng gì của gia đình?

Em hãy đọc thông tin sau để trả lời câu hỏi:

Thông tin. Sau khi có hiệu lực từ ngày 01 - 01 - 2015, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 chính thức đi vào đời sống và đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần bảo vệ và hoàn thiện chế độ hôn nhân và gia đình tiến bộ. Đó là chuẩn mực pháp lí cho cách ứng xử trong gia đình, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các thành viên trong gia đình, kế thừa và phát huy truyền thống đạo li tốt đẹp của gia đình Việt Nam nhằm xây dựng gia đình no ấm, binh đẳng, tiến bộ, hạnh phúc. Trên cơ sở vai trò của gia đình đối với xã hội được phát huy, chế độ hôn nhân và gia đình Việt Nam đã thể hiện rõ tính ưu việt với những đóng góp tích cực trong việc phát triển nguồn nhân lực, việc ổn định và phát triển gia đình và đất nước.

Hãy nêu những điểm ưu việt của chế độ hôn nhân và gia đình Việt Nam hiện nay.

Em hãy đọc câu chuyện sau để trả lời câu hỏi:

CHUYỆN VỀ MỘT GIA ĐÌNH HẠNH PHÚC

Gia đình ông C được nhiều người biết đến bởi nếp sống “Tam đại đồng đường" đầm ấm, hoà thuận. Chia sẻ bí quyết giữ gìn gia đình hạnh phúc, ông bà cho biết: Quen nhau, yêu nhau và nên duyên, chung sống gần 50 năm, ông bà vẫn xưng hô anh - em ngọt ngào. Dù có lúc "cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt" nhưng tinh nghĩa vợ chồng như cây cau và dây trầu, quấn vào nhau chẳng thể tách rời. Ông đi bộ đội xa nhà, bà một nách ba con, vượt bao khó khăn, gian khổ đề nuôi dạy các con khôn lớn. Khi các con vừa thành đạt thì bà lại mắc bệnh tai biến. Ông trở thành "cây gậy" cho bà vịn vào, dò dẫm đi từng bước. Ốm đau, bệnh tật khiến bà đôi lúc câu gắt nhưng ông luôn nhường nhịn, động viên bà. Nhìn cảnh ông chăm sóc, bón cho bà từng thia cháo, ai cũng cảm phục.

Các con của ông bà cũng nổi tiếng về sự chăm chỉ, ngoan ngoãn, hiếu thảo. Gia cảnh khó khăn, các con ngoài giờ học còn đi làm thêm kiếm tiền trang trải cuộc sống. Giờ đây, ai cũng thành đạt, trở thành bác sĩ, kĩ sư, giáo viên và đều có một gia đình hạnh phúc. Kế thừa truyền thống gia đình, các cháu của ông bà đều ngoan ngoãn, giỏi giang. Ông bà, con cháu quây quần trong ngôi nhà chung, đầm ấm và hạnh phúc. Ngoài giờ đi làm, đi học, con cháu sum vầy, cũng làm công việc gia đình, chia sẻ, chuyện trò, chăm sóc nhau.

1/ Em hãy nêu những yếu tố tạo nên hạnh phúc trong gia đình ông C.

2/ Theo em, thế nào là một gia đình hạnh phúc?

Em hãy đọc các trường hợp sau để trả lời câu hỏi:

Trường hợp 1. Anh T là một diễn viên nổi tiếng, được khán giả nhớ đến qua nhiều vai diễn. Thế nhưng số phận không may mắn đã đến với anh. Bé B - con trai anh ngay từ khi ra đời đã mắc căn bệnh hiểm nghèo apert - xương sớm cục bộ, căn bệnh khiến các ngón tay, ngón chân dính nhau, xương sọ bị đóng kín sớm. Đi cùng với sự phát triển của cơ thể thi cần phải có nhiều đợt phẫu thuật để tách rời các ngón tay, ngón chân và nói xương sọ.... Bằng tình yêu con vô bờ bến, anh T gác lại công việc và bắt đầu hành trinh chữa bệnh cùng con suốt 15 năm. Anh không chỉ là một người cha mà còn là người bạn của bé B. “Ông bố, bà mẹ nào cũng mong con minh khoe mạnh, xinh xắn. Những khi số phận rơi vào mình, không thể cứ ngồi ủ rũ, trông cho. Minh phải là chỗ dựa cho con, truyền cho con sự tự tin, nghị lực, lạc quan". Chính niềm tin đó đã tạo nên điều kì diệu. Hành trình 15 năm miệt mài không ngừng nghỉ cùng con trai, bệnh của B đã gần khỏi, trái ngọt đầu tiên chính là ước mơ của bố con B hằng ấp ủ cuối cùng cũng trở thành hiện thực: cậu bé là một trong năm tân sinh viên xuất sắc nhất thi đỗ vào Khoa Jazz, bộ môn Piano của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.

Trường hợp 2. Về nhà chồng chưa được bao lâu, bố ruột qua đời, mẹ bị tai biến, đôi mắt gần như không thể thấy được xung quanh, chị D không đành, quyết định về bên mẹ, "làm đôi mắt cho mẹ". Về với mẹ, chị dành toàn bộ thời gian chăm lo từng miếng ăn, giấc ngủ, kiên nhẫn túc trực bên mẹ mỗi ngày. Đáp lại tình thương và sự chăm sóc của chị, đến một ngày, bà chập chững đi lại được, chị vỡ oà hạnh phúc. Trải qua nhiều biến cố, chồng chị quyết định về sống chung với chị. Tuy cái nghèo vẫn còn đeo bám nhưng điều chị sợ nhất là một ngày thức dậy không còn mẹ trên đời. Vậy nên, làm bất cứ điều gi cho mẹ vui, khoẻ, chị đều không nề hà.

Trường hợp 3. Cư dân mạng bày tỏ sự xúc động khi xem video ghi lại cảnh hai anh em chia tay nhau. Họ đều đã lớn tuổi, anh trai H 101 tuổi, em gái T 96 tuổi, sống cách nhau khoảng một tiếng đi xe. Ông H bị ngã chấn thương ở hông. Vì say xe, bà T không đến thăm anh trai được nên hằng ngày chỉ biết gọi điện hỏi thăm. Biết được nỗi lo của em gái, khi đô bệnh, ông H đã nhờ con trai chở đến thăm em. Anh em gặp nhau mừng mừng tủi tủi, đến khi ông H ra về, bà cổ chạy theo, dũi tiền vào tay anh trai: "Anh cầm lấy mua cái gì ngon ngon mà ăn!".

1/ Các thành viên trong gia đình đã thể hiện tình cảm, trách nhiệm của mình đối với gia đình như thế nào qua các trường hợp trên?

2/ Em hãy nêu trách nhiệm của các thành viên trong gia đình theo 4 mối quan hệ sau: 1/ Vợ - chồng; 2/ Cha mẹ - con; 3/ Ông bà - cháu, 4/ Anh, chị, em.

3/ Bản thân em cần có trách nhiệm gì trong gia đình? Hãy nêu các trách nhiệm cụ thể theo bảng gợi ý sau:

1. Em hãy chia sẻ suy nghĩ của em về quan điểm: “Gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu và tình yêu thương không bao giờ kết thúc.

2. Em hãy cho biết các quan điểm sau đúng hay sai. Vì sao?

a. Con cái là của để dành, bởi vậy gia đình đông con nhiều cháu mới là gia đình hạnh phúc.
b. Trong xã hội hiện đại, phụ nữ không nhất thiết phải quán xuyến công việc gia đình.
c. Đàn ông cần phải chia sẻ công việc gia đình cùng phụ nữ.
d. Gia đình chỉ hạnh phúc khi các thành viên đều được thoả mãn đầy đủ nhu cầu vật chất.

3. Em đồng tình hay không đồng tình với hành vi nào sau đây? Vì sao?

a. Vợ chồng anh T, chị Y có hai con gái. Bố mẹ anh T yêu cầu chị Y phải sinh thêm con trai để nối dõi tông đường, nếu không thì phạm tội bất hiếu với tổ tông.
b. Trong gia đình, anh C đi làm có thu nhập cao, còn chị Th chỉ ở nhà làm nội trợ. Anh C thường quyết định mọi việc, không bàn bạc, trao đổi với vợ.
c. Được cả nhà chiều chuộng, chăm sóc nên A chỉ quan tâm tới việc học.
d. Vợ chồng anh T, chị N đều là con một. Bố chị N mất sớm, mẹ chị ở quê xa, hay đau ốm. Anh T bàn với chị N đưa mẹ chị về ở chung để phụng dưỡng.

4. Em sẽ làm gì nếu là các bạn trong những tình huống sau?
a. Gia đình gặp khó khăn nhưng H vẫn muốn học lên đại học.
b. Bố Y mất sớm, mẹ vất vả nuôi chị em Y ăn học. Gần đây, một người đàn ông thường xuyên đến nhà, có cử chỉ quan tâm, thân mật với mẹ Y.

5. Em có lời khuyên gì dành cho các bạn trong những trường hợp sau?

a. Th cho rằng bố mẹ chỉ quan tâm tới em trai mà quên mất sự có mặt của mình trong gia đình. Bởi vậy, Th rất buồn và ghét em trai.

b. Mặc dù cô H yêu thương, chăm sóc D như con đẻ nhưng D luôn lạnh lùng, xa cách với cô vì cho rằng cô chỉ là mẹ kế.

c. Hoàn cảnh gia đình khó khăn, nên mặc dù bố mẹ không đồng ý nhưng Đ vẫn muốn nghỉ học để lao động giúp đỡ gia đình.

d. T phàn nàn: “Bà nội dạo này bị lẫn, cứ hỏi đi hỏi lại mãi một việc khiến tớ mệt lắm, nhiều lúc phát cáu lên với bà”.

1. Sưu tầm, chia sẻ những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ về gia đình.

2. Vẽ sơ đồ tư duy về mối quan hệ giữa tình yêu, hôn nhân và gia đình.

4. Sân khấu hoá kịch bản về chủ đề “Tinh yêu, hôn nhân và gia đình" theo chuỗi hoạt động sau:

Hoạt động 1: Xác định nội dung, lựa chọn tác phẩm gắn với chủ đề bài học (có thể tim kiếm tác phẩm trong Chương trình, sách giáo khoa hoặc tự sáng tác).

Hoạt động 2: Tìm kiếm, xử li thông tin (có thể tìm kiếm thông tin về tác phẩm qua mạng xã hội và các nguồn khác, từ đó phân tích, lọc và tổng hợp thông tin đã tim kiếm).

Hoạt động 3: Xây dựng ý tưởng, sáng tác kịch bản sân khấu chuyển thể từ tác phẩm (có thể chuyển thể sát hoặc không sát nguyên tác nhưng phải đảm bảo nội dung giáo dục); Thống nhất kịch bản chuyển thể; Dự kiến số lượng nhân vật, phân cảnh cho kịch bản, Sáng tác kịch bản cho từng phân cảnh; Hoàn thành kịch bản, chuyển thể, ghép phần chuyển thể từng phân cảnh.

Hoạt động 4: Chuẩn bị và tập kịch: Phân vai; Làm đạo cụ sân khấu và trang phục (nên tận dụng đồ dùng có sẵn, phế liệu); Hỗ trợ âm thanh (có thể tải về từ Intemet); Lên kế hoạch tập kịch (thời gian, địa điểm); Tập kịch.

Hoạt động 5: Diễn kịch: Đại diện nhóm giới thiệu tiểu phẩm: Nêu rõ tên nhóm, tên tiểu phẩm, tên diễn viên; Biểu diễn tiểu phẩm.

Hoạt động 6: Đánh giá, nhận xét. Cả lớp nhận xét, trao đổi, binh phẩm về phần biểu diễn của từng nhóm; Binh chọn cho các tiết mục theo một số hạng mục gợi ý sau: 1/ Kịch bản hay nhất, 2/ Diễn xuất tốt nhất, 3/ Trang phục đẹp nhất, Cả nhân nhóm chia sẻ về những điều thú vị, bất ngờ, hài hước, đáng nhớ, những cảm xúc trong quá trình trải nghiệm sáng tác kịch bản và chuẩn bị biểu diễn.

Hoạt động 7: Chia sẻ cảm nhận, rút ra bài học: Cá nhân nhóm chia sẻ cảm nhận về các nhân vật, bài học rút ra qua vở kịch: Kịch bản nói về vấn đề gi? Em có cảm nhận gì khi xem vở kịch? Em rút ra bài học gì qua vở kịch?