Có phải trẻ em có quyền được học tập, vui chơi giải trí, không cần làm gì?

Có phải trẻ em có quyền được học tập, vui chơi giải trí, không cần làm gì?

Ý kiến cho rằng trẻ em có quyền được học tập, vui chơi, giải trí nên không cần làm gì là sai. Luật Trẻ em 2016 ghi nhận cả quyền và bổn phận của trẻ. Vì vậy, trẻ được bảo đảm điều kiện phát triển, đồng thời cần thực hiện trách nhiệm phù hợp với độ tuổi, khả năng.

Trước hết, Điều 16 Luật Trẻ em 2016 quy định quyền được giáo dục, học tập và phát triển năng khiếu; Điều 17 Luật Trẻ em 2016 quy định quyền vui chơi, giải trí, tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và du lịch phù hợp với độ tuổi. Những quyền này tạo cơ hội để trẻ phát triển kiến thức, sức khỏe và đời sống tinh thần.

Bên cạnh quyền, khoản 2 Điều 37 Luật Trẻ em 2016 quy định trẻ có bổn phận học tập, rèn luyện, giữ gìn nề nếp gia đình và phụ giúp cha mẹ, các thành viên trong gia đình bằng những công việc phù hợp với độ tuổi, giới tính và sự phát triển. Điều 38 Luật Trẻ em 2016 còn quy định bổn phận tôn trọng giáo viên, giúp đỡ bạn bè, thực hiện nhiệm vụ học tập, giữ gìn tài sản và chấp hành nội quy nhà trường.

Trong thực tế, trẻ có thể chia sẻ công việc như cất đồ chơi, sắp xếp sách vở, quét nhà hoặc phụ giúp chuẩn bị bữa ăn phù hợp với độ tuổi và khả năng của mình. Những việc vừa sức giúp trẻ hình thành tính tự lập, tinh thần trách nhiệm và biết trân trọng công sức của người khác. Khi học tập, trẻ cần chủ động hoàn thành nhiệm vụ; khi vui chơi, trẻ cần tôn trọng người khác và giữ gìn tài sản chung.

Tuy nhiên, bổn phận giúp đỡ gia đình không đồng nghĩa với việc trẻ phải lao động kiếm sống hoặc làm việc quá sức. Điều 26 Luật Trẻ em 2016 bảo vệ trẻ khỏi bóc lột sức lao động, lao động trước tuổi, quá thời gian hoặc làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo quy định. Vì vậy, người lớn cần giao việc vừa sức, bảo đảm thời gian học tập, nghỉ ngơi và vui chơi.

Như vậy, trẻ em vừa có quyền học tập, vui chơi, giải trí, vừa có bổn phận phù hợp. Việc thực hiện bổn phận giúp trẻ trưởng thành có trách nhiệm; các quyền của trẻ vẫn phải được tôn trọng và bảo đảm.

Có phải trẻ em có quyền được học tập, vui chơi giải trí, không cần làm gì? (Hình từ Internet)

Gia đình, nhà trường và xã hội cần làm gì để giúp trẻ hiểu và thực hiện quyền, bổn phận?

Gia đình, nhà trường và xã hội cần phối hợp giúp trẻ hiểu rõ các quyền, bổn phận của mình và biết thực hiện trong cuộc sống hằng ngày. Việc hướng dẫn cần phù hợp với độ tuổi, khả năng nhận thức, giúp trẻ hiểu rằng mình được yêu thương, bảo vệ, tôn trọng, đồng thời có trách nhiệm với bản thân và mọi người.

Trước hết, gia đình cần giải thích cho trẻ thông qua những tình huống gần gũi. Cha mẹ nên lắng nghe ý kiến, tôn trọng ý kiến và nhu cầu chính đáng của con, đồng thời hướng dẫn con lễ phép, tự chăm sóc bản thân và chia sẻ công việc vừa sức. Người lớn cần làm gương, khuyến khích và giải thích khi trẻ mắc lỗi, tránh dùng bạo lực hoặc đe dọa để buộc trẻ vâng lời.

Nhà trường cần kết hợp giáo dục kiến thức với hoạt động thực hành. Thông qua bài học, sinh hoạt lớp, thảo luận và xử lý tình huống, giáo viên giúp học sinh nhận biết các quyền, hiểu rõ bổn phận và biết tìm kiếm sự hỗ trợ. Nhà trường cũng cần tạo cơ hội để trẻ góp ý, rèn luyện tinh thần hợp tác, tôn trọng bạn bè và thực hiện nội quy.

Đối với xã hội, các cơ quan, tổ chức và cộng đồng cần phổ biến thông tin dễ hiểu, xây dựng môi trường an toàn và tổ chức hoạt động phù hợp để trẻ tham gia. Đồng thời, cần phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền của trẻ theo quy định, cũng như hỗ trợ trẻ khi gặp khó khăn.

Như vậy, giáo dục quyền và bổn phận cần gắn với sự hướng dẫn, làm gương và tôn trọng. Không nên lấy việc trẻ chưa hoàn thành bổn phận làm lý do tước bỏ các quyền của trẻ.