Các nguồn chính của thu ngân sách nhà nước gồm gì? Ví dụ minh họa

Các nguồn chính của thu ngân sách nhà nước gồm gì? Ví dụ minh họa

Căn cứ khoản 1 Điều 5 Luật Ngân sách Nhà nước 2025 quy định về phạm vi ngân sách nhà nước như sau:

Điều 5. Phạm vi ngân sách nhà nước

1. Thu ngân sách nhà nước bao gồm:

a) Toàn bộ các khoản thu từ thuế, lệ phí và các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do cơ quan nhà nước thực hiện;

b) Các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công nộp ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật;

c) Các khoản viện trợ không hoàn lại của Chính phủ các nước, các tổ chức, cá nhân nước ngoài cho Nhà nước, Chính phủ Việt Nam và chính quyền địa phương; các khoản tài trợ, đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước;

d) Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

Theo đó, các nguồn chính của thu ngân sách nhà nước bao gồm:

- Toàn bộ các khoản thu từ thuế, lệ phí và các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do cơ quan nhà nước thực hiện;

Ví dụ: Khi công dân làm căn cước công dân, đăng ký hộ khẩu hoặc xin cấp giấy phép kinh doanh thì phải nộp lệ phí theo quy định.

- Các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công nộp ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật;

Ví dụ: Bệnh viện công lập thu viện phí, trường đại học công lập thu học phí hoặc trung tâm đăng kiểm xe cơ giới thu phí kiểm định phương tiện.

- Các khoản viện trợ không hoàn lại của Chính phủ các nước, các tổ chức, cá nhân nước ngoài cho Nhà nước, Chính phủ Việt Nam và chính quyền địa phương; các khoản tài trợ, đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước;

Ví dụ: Một tổ chức quốc tế viện trợ vốn để xây dựng trường học ở vùng khó khăn hoặc doanh nghiệp trong nước đóng góp vào quỹ phòng chống thiên tai.

- Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

Ví dụ: Tiền phạt vi phạm giao thông.

Như vậy, thu ngân sách nhà nước được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau. Việc đa dạng hóa các nguồn thu giúp Nhà nước bảo đảm nguồn lực tài chính ổn định, phục vụ hoạt động quản lý, đầu tư phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện các chính sách an sinh xã hội.

Các nguồn chính của thu ngân sách nhà nước gồm gì? Ví dụ minh họa (Hình từ Internet)

Cơ quan nào được tổ chức thu ngân sách nhà nước?

Tại khoản 1 Điều 57 Luật Ngân sách Nhà nước 2025 quy định, chỉ cơ quan thu ngân sách được tổ chức thu ngân sách.

Theo khoản 10 Điều 4 Luật Ngân sách Nhà nước 2025 thì cơ quan thu ngân sách là cơ quan thuế, cơ quan hải quan và cơ quan khác được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao hoặc ủy quyền tổ chức thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước.

Như vậy, chỉ có cơ quan thu ngân sách là cơ quan thuế, cơ quan hải quan và cơ quan khác được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao hoặc ủy quyền tổ chức thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước thì mới được tổ chức thu ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đố, cơ quan thu ngân sách có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

- Phối hợp với các cơ quan nhà nước liên quan tổ chức thu đúng, đủ, kịp thời theo quy định của pháp luật; chịu sự chỉ đạo, kiểm tra của Bộ Tài chính, cơ quan quản lý cấp trên, Ủy ban nhân dân và sự giám sát của Hội đồng nhân dân về công tác thu ngân sách tại địa phương; phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tuyên truyền, vận động tổ chức, cá nhân thực hiện nghiêm nghĩa vụ nộp ngân sách theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước 2025, quy định của pháp luật khác có liên quan;

- Tổ chức quản lý và thực hiện thu thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác thuộc ngân sách nộp trực tiếp vào Kho bạc Nhà nước; trường hợp được phép thu qua ủy nhiệm thu thì phải nộp đầy đủ, đúng thời hạn vào Kho bạc Nhà nước theo quy định của Bộ Tài chính;

- Cơ quan thu ngân sách có trách nhiệm kiểm tra các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản thu phải nộp vào ngân sách nhà nước;

- Kiểm tra, kiểm soát các nguồn thu của ngân sách; kiểm tra việc chấp hành kê khai, thu, nộp ngân sách và xử lý hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.