Việc công khai ngân sách Nhà nước có cần thiết không? Vì sao?

Việc công khai ngân sách Nhà nước có cần thiết không? Vì sao?

Việc công khai ngân sách Nhà nước là rất cần thiết vì đây là yêu cầu pháp lý và là cơ sở để bảo đảm minh bạch trong quản lý tài chính công.

Tại khoản 1 Điều 8 Luật Ngân sách Nhà nước 2025 quy định về nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước như sau:

Điều 8. Nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước

1. Ngân sách nhà nước được quản lý thống nhất, tập trung dân chủ, hiệu quả, tiết kiệm, công khai, minh bạch, công bằng; có phân công, phân cấp quản lý; gắn quyền hạn với trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước các cấp.

…

Theo đó, ngân sách nhà nước phải được quản lý theo hướng công khai, minh bạch. Vì vậy, việc công khai và cung cấp thông tin về ngân sách nhà nước cho người dân là yêu cầu bắt buộc đối với các cơ quan thực hiện ngân sách.

Trên thực tế, việc công khai ngân sách mang lại nhiều ý nghĩa quan trọng.

+ Công khai ngân sách giúp người dân thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động thu, chi của Nhà nước. Khi các khoản chi được minh bạch, người dân có thể theo dõi, kiểm tra và phản ánh những sai phạm nếu có. Điều này góp phần hạn chế tình trạng lãng phí, thất thoát và tham nhũng trong quản lý ngân sách.

+ Công khai còn giúp việc sử dụng ngân sách trở nên hiệu quả hơn. Khi có thông tin rõ ràng, người dân có thể tham gia góp ý, phản ánh nhu cầu thực tế để Nhà nước ưu tiên đầu tư vào các lĩnh vực quan trọng như giáo dục, y tế, giao thông và các công trình công cộng. Nhờ đó, nguồn lực được phân bổ hợp lý và phục vụ tốt hơn cho đời sống xã hội.

+ Việc công khai ngân sách còn góp phần thực hiện dân chủ ở cơ sở và tăng cường niềm tin của nhân dân đối với Nhà nước. Khi thông tin được minh bạch, rõ ràng và dễ tiếp cận, người dân sẽ dễ dàng theo dõi và giám sát hiệu quả hơn, từ đó tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Tóm lại, việc công khai ngân sách Nhà nước là hoàn toàn cần thiết. Đây là yêu cầu pháp lý đồng thời cũng là giải pháp quan trọng để bảo đảm quyền giám sát của người dân, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và góp phần xây dựng niềm tin giữa Nhà nước và nhân dân.

Việc công khai ngân sách Nhà nước có cần thiết không? Vì sao? (Hình từ Internet)

Phạm vi, đối tượng thực hiện công khai ngân sách Nhà nước được quy định như thế nào?

Theo quy định tại Điều 35 Nghị định 73/2026/NĐ-CP thì phạm vi, đối tượng thực hiện công khai ngân sách nhà nước như sau:

- Phạm vi công khai:

+ Dự toán ngân sách nhà nước trình Quốc hội, Hội đồng nhân dân; dự toán ngân sách nhà nước đã được cấp có thẩm quyền quyết định; báo cáo tình hình thực hiện ngân sách nhà nước; quyết toán ngân sách nhà nước được Quốc hội, Hội đồng nhân dân phê chuẩn;

+ Dự toán, tình hình thực hiện, quyết toán ngân sách của các đơn vị dự toán ngân sách, các tổ chức được ngân sách nhà nước hỗ trợ;

+ Kế hoạch tài chính, tình hình thực hiện kế hoạch tài chính và quyết toán tài chính của các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách;

+ Việc công khai trong đầu tư công thực hiện theo quy định tại Điều 15 Luật Đầu tư công 2024;

+ Số liệu và báo cáo thuyết minh các tài liệu ngân sách được công khai không bao gồm số liệu chi tiết, báo cáo thuyết minh thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, dự trữ quốc gia và các tài liệu, số liệu giao dự toán theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.

- Đối tượng phải thực hiện công khai ngân sách nhà nước bao gồm:

+ Các cấp ngân sách nhà nước;

+ Đơn vị dự toán ngân sách;

+ Tổ chức được ngân sách nhà nước hỗ trợ;

+ Các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách.

- Đối tượng phải thực hiện công khai thủ tục ngân sách nhà nước bao gồm:

+ Cơ quan thu ngân sách;

+ Cơ quan tài chính;

+ Kho bạc Nhà nước.