Quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội gắn liền với việc thực hiện hình thức dân chủ nào?

Quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội gắn liền với việc thực hiện hình thức dân chủ nào?

Quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội là một trong những quyền chính trị quan trọng của công dân, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân đối với Nhà nước và xã hội. Cụ thể, Điều 28 Hiến pháp 2013 quy định:

Điều 28.

1. Công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận và kiến nghị với cơ quan nhà nước về các vấn đề của cơ sở, địa phương và cả nước.

2. Nhà nước tạo điều kiện để công dân tham gia quản lý nhà nước và xã hội; công khai, minh bạch trong việc tiếp nhận, phản hồi ý kiến, kiến nghị của công dân.

Theo đó, quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội gắn liền với việc thực hiện hình thức dân chủ trực tiếp, bởi thông qua quyền này, công dân trực tiếp tham gia thảo luận, kiến nghị với cơ quan nhà nước về các vấn đề của cơ sở, địa phương và cả nước, qua đó thực hiện quyền làm chủ và tham gia vào việc quản lý nhà nước và xã hội theo quy định của pháp luật.

Trên thực tế, quyền này được thực hiện thông qua nhiều hình thức như góp ý, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo, hoặc biểu quyết khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân.

Ví dụ về quyền khiếu nại: Người dân khiếu nại quyết định thu hồi đất nếu thấy việc thu hồi đất là không đúng mục đích.

Ví dụ về quyền tố cáo: Người dân phát hiện một cơ sở kinh doanh thường xuyên đổ rác, xả nước thải trái phép ra khu dân cư nên tố cáo đến cơ quan chức năng.

Quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội gắn liền với việc thực hiện hình thức dân chủ nào? (Hình từ Internet)

Hiện nay pháp luật quy định những ai có quyền khiếu nại, quyền tố cáo?

[1] Quyền tố cáo

Căn cứ theo Điều 2 Luật Tố cáo 2018, người có quyền tố cáo chỉ là cá nhân.

Cá nhân có quyền tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, bao gồm:

- Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ;

- Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về quản lý nhà nước trong các lĩnh vực.

[2] Quyền khiếu nại

Căn cứ theo khoản 1 Điều 2 Luật Khiếu nại 2011 được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 2 Luật sửa đổi Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo 2025​ quy định người có quyền khiếu nại là cơ quan, tổ chức, cá nhân

Theo đó, khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì cơ quan, tổ chức, cá nhân theo thủ tục do Luật Khiếu nại 2011 quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại.

Như vậy, cơ quan, tổ chức và cá nhân đều có quyền khiếu nại; riêng quyền tố cáo chỉ thuộc về cá nhân theo quy định của pháp luật.