Quyền khiếu nại là gì? Công dân có quyền khiếu nại trong trường hợp nào?

Quyền khiếu nại là gì? Công dân có quyền khiếu nại trong trường hợp nào?

Tại khoản 1 Điều 2 Luật Khiếu nại 2011 (sửa đổi bởi khoản 1 Điều 2 Luật sửa đổi Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo 2025) có định nghĩa như sau:

Điều 2. Giải thích từ ngữ

Trong Luật này các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

1. Khiếu nại là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân theo thủ tục do Luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

…

Theo quy định trên, cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Trong đó:

- Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể.

- Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật.

- Quyết định kỷ luật là quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ quan, tổ chức để áp dụng một trong các hình thức kỷ luật đối với cán bộ, công chức thuộc quyền quản lý của mình theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức.

Đối với công dân, quyền khiếu nại là một trong những quyền cơ bản được Hiến pháp và pháp luật ghi nhận nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Như vậy, quyền khiếu nại được thực hiện khi cơ quan, tổ chức, cá nhân có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức là trái pháp luật và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Đây là cơ sở để người khiếu nại yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét, giải quyết nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp theo quy định của pháp luật.

Quyền khiếu nại là gì? Công dân có quyền khiếu nại trong trường hợp nào? (Hình từ Internet)

Các hành vi bị nghiêm cấm khi thực hiện quyền khiếu nại gồm những gì?

Căn cứ Điều 6 Luật Khiếu nại 2011 (có khoản bị bãi bỏ bởi khoản 16 Điều 2 Luật sửa đổi Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo 2025) quy định các hành vi bị nghiêm cấm khi thực hiện quyền khiếu nại bao gồm:

- Cản trở, gây phiền hà cho người thực hiện quyền khiếu nại; đe doạ, trả thù, trù dập người khiếu nại.

- Thiếu trách nhiệm trong việc giải quyết khiếu nại; không giải quyết khiếu nại; làm sai lệch các thông tin, tài liệu, hồ sơ vụ việc khiếu nại; cố ý giải quyết khiếu nại trái pháp luật.

- Ra quyết định giải quyết khiếu nại không bằng hình thức quyết định.

- Bao che cho người bị khiếu nại; can thiệp trái pháp luật vào việc giải quyết khiếu nại.

- Cố tình khiếu nại sai sự thật;

- Kích động, xúi giục, cưỡng ép, dụ dỗ, mua chuộc, lôi kéo người khác tập trung đông người khiếu nại, gây rối an ninh trật tự công cộng.

- Lợi dụng việc khiếu nại để tuyên truyền chống Nhà nước, xâm phạm lợi ích của Nhà nước; xuyên tạc, vu khống, đe dọa, xúc phạm uy tín, danh dự của cơ quan, tổ chức, người có trách nhiệm giải quyết khiếu nại, người thi hành nhiệm vụ, công vụ khác.

- Vi phạm các quy định khác của pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại.