Quy tắc xử sự bắt buộc chung, do Nhà nước ban hành được xem là quy phạm pháp luật đúng không?

Quy tắc xử sự bắt buộc chung, do Nhà nước ban hành được xem là quy phạm pháp luật đúng không?

Căn cứ theo khoản 1 Điều 3 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 thì quy phạm pháp luật được hiều là quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân, trong phạm vi cả nước hoặc trong đơn vị hành chính nhất định, do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định tại Luật này ban hành và được Nhà nước bảo đảm thực hiện.

Vì vậy, nhận định “quy tắc xử sự bắt buộc chung, do Nhà nước ban hành” là đúng khi nói về quy phạm pháp luật, tuy nhiên nội dung này vẫn chưa phản ánh đầy đủ toàn bộ đặc điểm của quy phạm pháp luật.

Trước hết, quy phạm pháp luật mang tính bắt buộc chung, nghĩa là mọi cơ quan, tổ chức và cá nhân thuộc phạm vi điều chỉnh đều phải tuân theo. Các quy tắc này không được đặt ra cho riêng một người hay một trường hợp cụ thể mà được áp dụng chung trong nhiều tình huống tương tự nhau. Nhờ đó, pháp luật có thể tạo ra sự thống nhất trong cách xử sự của các chủ thể trong xã hội.

Bên cạnh đó, quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền ban hành theo đúng trình tự, thủ tục luật định. Đây là đặc điểm thể hiện tính quyền lực nhà nước của pháp luật. Không phải mọi quy tắc xử sự trong xã hội đều là quy phạm pháp luật; chỉ những quy tắc được ban hành đúng thẩm quyền và phù hợp với quy định của pháp luật mới có giá trị pháp lý bắt buộc thực hiện.

Một đặc điểm quan trọng khác là quy phạm pháp luật được áp dụng lặp đi lặp lại nhiều lần trong thực tế và được Nhà nước bảo đảm thực hiện. Nếu có hành vi vi phạm, Nhà nước có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế để xử lý. Điều này giúp bảo đảm tính nghiêm minh và hiệu quả của pháp luật trong đời sống xã hội.

Ngoài ra, quy phạm pháp luật còn được xem là đơn vị cơ sở và nền tảng của hệ thống pháp luật. Mỗi quy phạm pháp luật thường điều chỉnh một quan hệ xã hội cụ thể và thường được thể hiện dưới dạng một điều khoản trong văn bản pháp luật. Từ các quy phạm pháp luật riêng lẻ sẽ hình thành nên các chế định pháp luật và toàn bộ hệ thống pháp luật của Nhà nước.

Như vậy, “quy tắc xử sự bắt buộc chung, do Nhà nước ban hành” được xem là quy phạm pháp luật vì đây là những quy tắc có tính bắt buộc đối với mọi cá nhân, cơ quan, tổ chức trong phạm vi điều chỉnh và được Nhà nước ban hành nhằm quản lý các quan hệ xã hội.

Tuy nhiên, để được xác định đầy đủ là quy phạm pháp luật thì các quy tắc đó còn phải được áp dụng lặp đi lặp lại nhiều lần, do cơ quan hoặc người có thẩm quyền ban hành đúng quy định và được Nhà nước bảo đảm thực hiện bằng các biện pháp phù hợp.

Quy tắc xử sự bắt buộc chung, do Nhà nước ban hành được xem là quy phạm pháp luật đúng không? (Hình từ Internet)

Vì sao quy phạm pháp luật phải được áp dụng lặp đi lặp lại nhiều lần?

Quy phạm pháp luật phải được áp dụng lặp đi lặp lại nhiều lần vì đây là những quy tắc xử sự chung được đặt ra để điều chỉnh các quan hệ xã hội thường xuyên xảy ra trong thực tế. Pháp luật không chỉ áp dụng cho một cá nhân hay một sự việc cụ thể mà hướng đến nhiều chủ thể khác nhau trong những hoàn cảnh tương tự nhau. Nhờ tính áp dụng nhiều lần, quy phạm pháp luật có thể bảo đảm sự thống nhất và ổn định trong việc quản lý xã hội.

Bên cạnh đó, việc áp dụng lặp đi lặp lại còn thể hiện tính phổ biến của quy phạm pháp luật. Khi một quy định được sử dụng trong nhiều trường hợp khác nhau, mọi cá nhân và tổ chức đều có cơ sở chung để thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình. Điều này giúp duy trì trật tự xã hội, hạn chế sự tùy tiện trong cách xử lý các vấn đề pháp lý.

Ngoài ra, nếu một quy tắc chỉ áp dụng cho duy nhất một trường hợp hoặc một cá nhân cụ thể thì đó không được xem là quy phạm pháp luật mà chỉ là quyết định cá biệt. Vì vậy, tính áp dụng lặp đi lặp lại là một đặc điểm quan trọng để phân biệt quy phạm pháp luật với các quyết định hành chính hoặc quy định mang tính riêng lẻ khác.