Hành vi vi phạm quyền khiếu nại, tố cáo có thể gây ra hậu quả gì?

Quyền của người khiếu nại, người tố cáo được quy định thế nào?

[1] Quyền của người khiếu nại

Tại khoản 1 Điều 12 Luật Khiếu nại 2011 (được sửa đổi bởi khoản 5 Điều 2 Luật sửa đổi Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo 2025) quy định người khiếu nại có các quyền sau đây:

- Tự mình khiếu nại.

Trường hợp người khiếu nại là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự thì người đại diện theo pháp luật của họ thực hiện việc khiếu nại;

Trường hợp người khiếu nại ốm đau, già yếu, có nhược điểm về thể chất hoặc vì lý do khách quan khác mà không thể tự mình khiếu nại thì được ủy quyền cho cha, mẹ, vợ, chồng, anh, chị, em ruột, con đã thành niên hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ để thực hiện việc khiếu nại;

- Nhờ luật sư tư vấn về pháp luật hoặc ủy quyền cho luật sư khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Trường hợp người khiếu nại là người được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật thì được nhờ trợ giúp viên pháp lý tư vấn về pháp luật hoặc ủy quyền cho trợ giúp viên pháp lý khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình;

- Tham gia đối thoại hoặc ủy quyền cho người đại diện hợp pháp tham gia đối thoại;

- Được biết, đọc, sao chụp, sao chép, tài liệu, chứng cứ do người giải quyết khiếu nại thu thập để giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước;

- Yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đang lưu giữ, quản lý thông tin, tài liệu liên quan tới nội dung khiếu nại cung cấp thông tin, tài liệu đó cho mình trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày có yêu cầu để giao nộp cho người giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước;

- Được yêu cầu người giải quyết khiếu nại áp dụng các biện pháp khẩn cấp để ngăn chặn hậu quả có thể xảy ra do việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại;

- Đưa ra chứng cứ về việc khiếu nại và giải trình ý kiến của mình về chứng cứ đó;

- Nhận văn bản trả lời về việc thụ lý giải quyết khiếu nại, nhận quyết định giải quyết khiếu nại, quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ giải quyết khiếu nại (nếu có);

- Được khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp đã bị xâm phạm; được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật;

- Khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Toà án theo quy định của Luật tố tụng hành chính;

- Rút khiếu nại.

[2] Quyền của người tố cáo

Tại khoản 1 Điều 9 Luật Tố cáo 2018 quy định người tố cáo có các nghĩa vụ sau đây:

- Thực hiện quyền tố cáo theo quy định của Luật Tố cáo 2018;

- Được bảo đảm bí mật họ tên, địa chỉ, bút tích và thông tin cá nhân khác;

- Được thông báo về việc thụ lý hoặc không thụ lý tố cáo, chuyển tố cáo đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết, gia hạn giải quyết tố cáo, đình chỉ, tạm đình chỉ việc giải quyết tố cáo, tiếp tục giải quyết tố cáo, kết luận nội dung tố cáo;

- Tố cáo tiếp khi có căn cứ cho rằng việc giải quyết tố cáo của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền không đúng pháp luật hoặc quá thời hạn quy định mà tố cáo chưa được giải quyết;

- Rút tố cáo;

- Đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền áp dụng các biện pháp bảo vệ người tố cáo;

- Được khen thưởng, bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Hành vi vi phạm quyền khiếu nại, tố cáo có thể gây ra hậu quả gì? (Hình từ Internet)

Hành vi vi phạm quyền khiếu nại, tố cáo có thể gây ra hậu quả gì?

Khiếu nại, tố cáo là quyền cơ bản của công dân được pháp luật ghi nhận nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức cũng như góp phần bảo đảm công bằng, minh bạch trong hoạt động quản lý nhà nước.

Theo Điều 30 Hiến pháp 2013, mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Tuy nhiên, nếu quyền khiếu nại, tố cáo bị xâm phạm hoặc bị lợi dụng, thực hiện không đúng quy định thì sẽ gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với Nhà nước, xã hội cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.

Hành vi vi phạm quyền khiếu nại, tố cáo có thể làm ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động bình thường của các cơ quan, tổ chức. Khi có những đơn thư sai sự thật, vu khống hoặc tố cáo không có căn cứ, các cơ quan chức năng sẽ phải mất nhiều thời gian, công sức để xác minh, giải quyết, từ đó làm giảm hiệu quả công việc và ảnh hưởng đến hoạt động quản lí nhà nước.

Bên cạnh đó, những hành vi lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo hoặc cản trở việc thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo còn có thể gây mất ổn định về an ninh, trật tự và an toàn xã hội. Việc cố tình kích động, xuyên tạc hoặc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để gây rối có thể tạo nên tâm lí hoang mang trong nhân dân, làm mất đoàn kết trong tập thể và ảnh hưởng xấu đến đời sống xã hội.

Không chỉ vậy, những hành vi này còn xâm phạm đến danh dự, uy tín của cá nhân, cơ quan và tổ chức. Một người bị tố cáo sai sự thật có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần, công việc và các mối quan hệ trong cuộc sống. Đối với cơ quan, tổ chức, việc bị khiếu nại hoặc tố cáo sai còn làm giảm niềm tin của người dân và ảnh hưởng đến uy tín trước xã hội.

Theo quy định của Luật Khiếu nại 2011 và Luật Tố cáo 2018, người có hành vi vi phạm tùy tính chất, mức độ có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc phải bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật.