Bài 10: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình (CTST lớp 12) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy nêu những hiểu biết của bản thân về quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình.

Dựa vào thông tin trong bài, em hãy:

- Cho biết hành vi vi phạm pháp luật hôn nhân và gia đình của chủ thể trong các trường hợp là gì.

- Phân tích hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật trong mỗi trường hợp.

Trường hợp 1

Giàng A T và Lò Thị B là bạn học cùng lớp, có tình cảm với nhau. Vào năm cả hai 16 tuổi, T đến nhà B tiến hành "bắt vợ" về nhà mình theo phong tục. Sau đó, gia đình hai bên đã tổ chức lễ cưới cho T và B. Tuy nhiên, cuộc sống gia đình trở nên chật vật khi B sinh con ở độ tuổi vị thành niên, sức khỏe không tốt, thường xuyên đau ốm; T không có công việc ổn định nên đời sống kinh tế khó khăn. Điều này khiến T và B thường xảy ra mâu thuẫn.

Trường hợp 2

Vợ chồng ông A và bà B nghiện cờ bạc, mượn tiền nhiều nơi. Dù gia đình đã bán hết tài sản nhưng vẫn không đủ khả năng chi trả. Trước sức ép của chủ nợ, hai ông bà đã ép con gái của mình là chị C phải kết hôn với anh D. Anh D hứa nếu được kết hôn với chị C, sẽ giúp ông trả toàn bộ số nợ. Mặc dù không yêu anh D, nhưng trước yêu cầu từ bố mẹ, chị C đành phải đồng ý kết hôn. Hơn năm năm về chung sống, chị C luôn cảm thấy không hạnh phúc. Nhiều lần chị muốn li hôn nhưng chồng chị không đồng ý.

Dựa vào thông tin trong bài, em hãy:

- Cho biết chủ thể trong các trường hợp vi phạm quyền và nghĩa vụ gì giữa vợ chồng.

- Cho biết hành vi đó có thể gây ro hậu quả gì.

Trường hợp 1
Chị V là nhân viên kinh doanh tại Công ty X. Đánh giá chị năng động, chăm chỉ, giám đốc công ty đề nghị tạo điều kiện cho chị đi học nâng cao chuyên môn ở nước ngoài. Khi biết tin này, chồng chị V đã yêu cầu chị không được đi học vì ảnh hưởng đến gia đình.

Trường hợp 2
Trước khi kết hôn với anh A, chị P được bố mẹ cho một căn hộ chung cư. Sau khi kết hôn, chị dọn về chung sống với anh A. Nhiều lần chồng chị đề nghị nhập căn chung cư này vào tài sản chung của vợ chồng. Chị P không đồng ý với yêu cầu này nên vợ chồng xảy ra mâu thuẫn.

Dựa vào thông tin trong bài, em hãy:

- Cho biết chủ thể trong trường hợp 1 có thực hiện đúng quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình không, vì sao.

- Chỉ ra hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình ở trường hợp 2 và nêu hậu quả của hành vi đó.

Trường hợp 1

Vợ chồng ông K có năm người con. Hai vợ chồng ông hiện sống cùng gia đình người con gái út. Các con của ông K đều chăm sóc chu đáo từ chế độ dinh dưỡng đến các hoạt động tinh thần cho bố mẹ. Vợ chồng ông sống rất mẫu mực, thường xuyên thể hiện sự tôn trọng và quan tâm đến mọi người xung quanh, là tấm gương về cách đối nhân xử thế cho con cháu. Vào cuối tuần, các con ông thường dẫn theo cháu về thăm ông bà, cả nhà quây quần hạnh phúc bên nhau.

Trường hợp 2

T là sinh viên tại một trường Cao đẳng. Do lười biếng nên T thi trượt nhiều môn học. Điều này khiến T chán nản nên quyết định nghỉ học. Ở nhà, T không những không phụ giúp bố mẹ mà lêu lổng, thường xuyên chơi trò chơi điện tử và tụ tập với bạn bè xấu. Khi bố mẹ yêu cầu T tìm việc làm thì T lảng tránh và tỏ thái độ khó chịu.

1. Cho biết quan điểm của em về các nhận định sau và giải thích:

a. Người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự thì không được kết hôn.

b. Cha mẹ có quyền quyết định việc chọn nghề nghiệp của con.

c. Để đảm bảo quyền bình đẳng giữa vợ chồng, người vợ được ưu tiên lựa chọn nơi cư trú.

d. Căn cứ để vợ chồng thuận tình li hôn là việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng.

2. Em hãy xác định chủ thể trong các trường hợp sau có được quyền kết hôn không, vì sao.

a. Anh K và chị E mong muốn kết hôn với nhau nhưng bị gia đình ngăn cấm với lí do bố của anh K là anh ruột của mẹ chị E.

b. Vì mâu thuẫn, chị H, vợ anh B, đã bỏ đi nơi khác sinh sống dù hai người chưa ly hôn. Sau đó, anh B đã bắt đầu hẹn hò với một người phụ nữ khác, họ đã chuyển đến sống chung với nhau và có ý định kết hôn.

c. Khi anh K biết bạn học cũ của mình là chị C có quốc tịch nước ngoài, anh đã liên hệ và đề nghị chị kết hôn giả với mình để anh có cơ hội nhập quốc tịch.

d. Anh Q, con trai ông P, bị mất năng lực hành vi dân sự. Lo lắng cho con sau này, ông đã nhờ người mai mối để tìm người kết hôn với con trai của mình.

3. Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi.

a. Vì khoảng cách tuổi tác nên vợ chồng anh X thường xảy ra mâu thuẫn. Cả hai vợ chồng đã cố gắng thay đổi nhưng không có kết quả. Vì mục đích hôn nhân không đạt được, anh chị có ý định ly hôn. Tuy nhiên, khi biết chuyện này, gia đình hai bên đều ngăn cản với lý do việc ly hôn sẽ ảnh hưởng không tốt đến các con. Trước yêu cầu của gia đình, vợ chồng anh X không nộp đơn ly hôn, nhưng cuộc sống hằng ngày của họ rất nặng nề.

b. Anh T và chị H kết hôn hơn 10 năm và có hai con chung. Anh T làm việc tại một công ty, chị H quán xuyến công việc gia đình, chăm sóc bố mẹ và các con. Cuộc sống hạnh phúc của gia đình bị phá vỡ khi anh T có quan hệ tình cảm với cô đồng nghiệp và yêu cầu ly hôn với vợ. Khi vợ anh không đồng ý với yêu cầu này thì bị anh mắng chửi.

- Chủ thể trong các trường hợp trên có quyền yêu cầu ly hôn không? Vì sao?

- Em có nhận xét gì về hành vi của chủ thể trong các trường hợp trên?

4. Em hãy chỉ ra hành vi thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình qua các trường hợp sau và đưa ra nhận xét.

a. Vì bố mẹ bận rộn với công việc, ít có thời gian quan tâm đến C nên khi nghỉ hè, C chỉ ở nhà xem ti vi và sử dụng mạng xã hội. Thấy vậy, ông ngoại quyết định đưa C về quê sống cùng ông. Hằng ngày, ông gọi C dậy sớm để tập thể dục, ăn sáng. Sau đó, ông dành thời gian hướng dẫn C học ngoại ngữ. Ông còn đăng ký cho C lớp học võ, học bơi ở địa phương. Ngoài ra, ông còn truyền đạt nhiều kiến thức cuộc sống cho C. Sau ba tháng hè sống cùng ông, C đã nâng cao được sức khỏe và rèn luyện được tính tự lập.

b. M (23 tuổi) đang sống cùng hai em gái đang độ tuổi đi học. Vì bố mẹ đột ngột qua đời do tai nạn giao thông, M phải làm nhiều nghề để nuôi các em. Ngoài làm việc tại công ty vào giờ hành chính, M còn tranh thủ nhận hàng gia công và bán hàng trực tuyến để kiếm thêm thu nhập trang trải cuộc sống. Hiểu sự vất vả của anh trai, các em M đều rất ngoan, không chỉ chăm học mà còn phụ giúp anh làm việc nhà.

5. Em hãy sắm vai xử lí tình huống sau:

Chị V có chuỗi cửa hàng kinh doanh trang sức. Vì thu nhập của chồng thấp hơn của mình nên chị V tự cho mình quyền quyết định mọi công việc trong gia đình mà không bàn bạc với chồng. Nhiều lần, chị V yêu cầu chồng nghỉ việc ở công ty để hỗ trợ mình trong kinh doanh nhưng chồng chị không đồng ý. Mỗi lần bàn đến vấn đề này, vợ chồng chị đều phát sinh tranh cãi.

- Phân tích hậu quả của hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ trong hôn nhân và gia đình trong tình huống trên.

- Em hãy đưa ra hướng giải quyết cho tình huống này.

Dựa vào quy định pháp luật, em hãy nêu những việc em nên/ không nên làm đế thực hiện tốt trách nhiệm của công dân trong gia đình.