Bài 3: Gia đình (CTST lớp 10) | Sách chuyên đề - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy đọc thông tin dưới đây và thực hiện yêu cầu.

THÔNG TIN:

Khoản 2 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định: Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định của Luật này.

Câu hỏi:

- Nêu các quan hệ cơ bản trong gia đình.

- Chia sẻ cách hiểu của em về khái niệm gia đình.

Em hãy quan sát các tranh sau và thực hiện yêu cầu.

[Ảnh]

Em hãy nêu chức năng của gia đình trong thông tin trên

Em hãy đọc trường hợp dưới đây và thực hiện yêu cầu:

Trường hợp:

Gia đình ông H là một trong những gia đình hạnh phúc tiêu biểu ở địa phương. Vợ chồng ông khởi đầu bằng công việc mở cửa hàng buôn bán phân bón, thuốc trừ sâu để có thu nhập trang trải cuộc sống, ông H chia sẻ: “Là người lớn tuổi nhất trong gia đình, bản thân tôi phải tạo được sự tin tưởng, là tấm gương cho mọi thành viên trong gia đình. Để gia đình được hạnh phúc thì bố mẹ phải bồi đắp, nuôi dưỡng tình thương yêu, sự quan tâm giữa các thành viên, tôi luôn khuyên các cháu giáo dục con cái bình đẳng, tôn trọng, lắng nghe và chia sẻ để giữ gìn hạnh phúc gia đình.” Để giữ nếp nhà, ông bà bảo ban, dạy dỗ các giá trị văn hoá của gia đình như cùng nhau gói bánh chưng ngày Tết, sum họp vào những ngày giỗ tổ tiên. Hiện nay, các con của ông đều trưởng thành và công tác tại các công ty, tập đoàn lớn; các cháu nội, ngoại đều học giỏi, ngoan ngoãn và nghe lời ông bà, bố mẹ.

Câu hỏi:

- Xác định những điểm cơ bản của chế độ gia đình trong trường hợp trên.

- Cho ví dụ về những biện pháp mà Nhà nước đã làm để thể hiện tính ưu việt của chế độ gia đình ở nước ta.

Em hãy đọc thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi.

THÔNG TIN:

Không chỉ gương mẫu, nhiệt tình tham gia công tác xã hội, phát triển kinh tế gia đình, làm giàu chính đáng, gia đình ông L.T.Q (ở Thanh Hoá) còn là gia đình văn hoá tiêu biểu, nuôi dạy các con chăm ngoan, học giỏi, góp phần tích cực vào phong trào xây dựng nếp sống văn hoá tại địa phương. Ông Q tâm sự: “Dù cuộc sống vất vả nhưng vợ chồng tôi vẫn cố gắng hết sức để các con được đi học.” Hiểu được mong muốn của bố mẹ, các con của ông chăm chỉ học tập, tu dưỡng và thành đạt. Bên cạnh việc nuôi dạy, ông Q còn chú trọng giáo dục con cháu về những giá trị đạo đức của gia đình, thuần phong mỹ tục của người Việt. Ông thường xuyên tâm sự, dặn dò con cháu về những nét văn hoá của gia đình Việt Nam một cách khéo léo, dễ nhớ. Ông Q cho biết: “Để xây dựng được một gia đình hạnh phúc, yên ấm, thì mỗi thành viên trong gia đình phải luôn thấu hiểu, chia sẻ tâm tư, suy nghĩ với nhau. Người làm cha mẹ trong gia đình phải luôn mẫu mực từ lời ăn, tiếng nói đến những việc làm của mình, để từ đó con cháu mới noi gương học tập, làm theo. Nhờ đó, các thành viên luôn yêu thương, hoà thuận.”

(Theo Báo Thanh Hoá, ngày 21/5/2021)

Câu hỏi:

- Đâu là các yếu tố cần để xây dựng gia đình hạnh phúc được nêu trong thông tin trên?

- Em đã làm gì để thể hiện trách nhiệm của bản thân trong xây dựng gia đình hạnh phúc?

Em hãy đọc thông tin dưới đây và thực hiện yêu cầu.

Con gái yêu thương! Cha biết con đang rất hạnh phúc, vì con đã lựa chọn và tìm được người con tin tưởng, tìm được một bờ vai vững vàng, tin cậy để dựa vào khi mệt mỏi.

Con gái thường nghĩ đàn ông là phái mạnh, là trụ cột gia đình,... nhưng không hẳn thế đâu con. Thật ra, đàn ông vẫn luôn có những lúc yếu đuối. Vì thế, họ cần một người phụ nữ đứng sau, họ cần một bếp lửa, một góc nhà gọn gàng, ấm cúng. Họ cần một người biết nấu bữa cơm ngon, bát canh ngọt từ những hạt gạo, bó rau đồng quê và biết vá thật khéo những tấm áo sờn vai. Cha mong con hiểu rằng trong bất cứ hoàn cảnh nào, lòng yêu thương, chia sẻ của người vợ sẽ tốt hơn nhiều so với sự im lặng hay trách móc, chì chiết.

Về phần con rể, cha đã tin tưởng và trao tặng cho con của hồi môn lớn nhất trong đời cha. Hãy yêu thương và chăm sóc con gái của cha. Hãy là bờ vai tin cậy cho vợ con ngả vào mỗi khi nó mệt mỏi, hãy cùng nắm tay nhau vượt qua những khó khăn, con nhé!

Cha mẹ chúc cho hai con luôn có nhau trong hành trình xây dựng gia đình nhỏ của mình! Yêu và tin ở các con.

Câu hỏi:

- Nêu trách nhiệm của vợ, chồng khi bước vào cuộc sống gia đình qua lời khuyên của người cha gửi đến con gái và con rể trong lá thư.

- Chia sẻ cách hiểu của em về câu “Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm.”

Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi.

Hành trình hơn 16 năm cùng con chiến đấu với bệnh tật của anh T đã truyền cảm hứng cho biết bao gia đình Việt Nam. Niềm vui đón đứa con đầu lòng chào đời không bao lâu thì anh T nhận được tin con mắc căn bệnh xương cứng hiếm gặp.

16 năm, anh T đã cùng con đi qua biết bao bệnh viện từ Bắc vào Nam, ra nước ngoài để chữa bệnh với 10 cuộc đại phẫu đầy tốn kém. Vừa phải cùng con chống chọi bệnh tật, vừa phải bảo vệ con trước những lời ác ý, bàn tán của những người xung quanh nhưng anh T chưa một lần có suy nghĩ bỏ cuộc. Anh bán nhà, làm đủ thứ nghề để có thể lo liệu cho con với suy nghĩ giản dị: “Người cha nào rơi vào hoàn cảnh ấy cũng làm như tôi thôi.”

Câu hỏi:

- Trách nhiệm của anh T đối với con cái được thể hiện như thế nào? Em có nhận xét gì khi anh T cho rằng: “Người cha nào rơi vào hoàn cảnh ấy cũng làm như tôi thôi”?

Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi.

Bố mẹ không may qua đời sớm, P và em gái được ông bà nội yêu thương, đón về nuôi nấng, dạy dỗ. Dù thiếu tình thương của bố mẹ nhưng P luôn cố gắng học tập, làm việc nhà để đỡ đần ông bà và lo lắng cho em gái chu toàn. P tâm niệm rằng, hạnh phúc là khi được chăm sóc người thân trong gia đình, nhất là đấng sinh thành, dưỡng dục. P thấy mình may mắn vì vẫn còn sự quan tâm và yêu thương của ông bà dành cho hai anh em. P hứa rằng sẽ học tập tốt, có việc làm để kiếm tiền phụ giúp ông bà.

Câu hỏi:

- Trong trường hợp trên, trách nhiệm của ông bà được thể hiện như thế nào?

- P đã làm gì để thể hiện trách nhiệm của cháu đối với ông bà?

1. Em hãy thảo luận cùng bạn và cho biết em đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến sau. Vì sao?

a. Cha mẹ không nuôi dưỡng con cái thì ông bà phải có trách nhiệm nuôi dưỡng.

b. Vợ chồng bắt buộc phải sống chung với nhau trong mọi điều kiện.

c. Khi sống cùng với cha mẹ, con cái có nghĩa vụ đóng góp thu nhập phù hợp với khả năng của mình.

d. Vợ chồng có nghĩa vụ chăm sóc, giáo dục con cái.

2. Em hãy đọc các trường hợp sau và trình bày ý kiến của em theo gợi ý.

Trường hợp 1

Chị T kết hôn được 5 năm và có hai bé trai. Ngoài thời gian đi làm ở công ty, chị lại tất bật lo chuyện chăm sóc các con và việc nội trợ trong gia đình. Chị T rất muốn chồng chia sẻ công việc nhà nhưng chồng chị cho rằng: “Công việc nhà là của phụ nữ, đàn ông còn nhiều việc khác đáng phải lo hơn.”

- Em có đồng tình với ý kiến của chồng chị T không? Vì sao?

- Nếu là chị T, em sẽ ứng xử thế nào?

Trường hợp 2

Ngoài giờ học ở trường, H thường giúp bố mẹ làm nhiều việc trong nhà như nấu cơm, lau nhà, giặt quần áo,... Ngày nghỉ cuối tuần, H cùng mẹ đi chợ và vào bếp nấu những món ngon cho cả gia đình. H cho rằng: “Phụ giúp việc nhà để mẹ bớt vất vả, cũng là cách để học hỏi tài nấu ăn của mẹ.”

Em có nhận xét gì về việc làm của H?

Trường hợp 3

Anh T và chị K yêu nhau đã lâu, họ quyết định kết hôn vào đầu năm. Sau khi cưới nhau được ba tháng, anh T dự định đầu tư vào mảnh đất hơn 100 m², cần số tiền vài trăm triệu. Biết chị K có sổ tiết kiệm gửi ngân hàng, anh T ngỏ lời muốn mượn. Đáp lại, chị K từ chối và bảo: “Đó là tiền bố mẹ cho riêng em, mà em cũng không muốn mạo hiểm. Anh cần thì đi mượn người khác kẻo sau này khỏi phức tạp tiền chung, tiền riêng.”

Em có suy nghĩ gì về câu trả lời của chị K?

Trường hợp 4

Bố mẹ D vừa sinh thêm em bé, D cảm thấy buồn vì thời gian gần đây, bố mẹ ít quan tâm đến mình. D tâm sự với bạn: “Bố mẹ tôi chỉ yêu thương em tôi thôi. Từ ngày có thêm đứa em, tôi không còn là gì trong mắt họ. Tôi có cảm giác họ không còn yêu thương tôi nữa.”

Nếu là bạn của D, em sẽ nói gì với bạn mình?

3. Em hãy đọc tình huống sau và trả lời câu hỏi.

Sau bữa cơm tối, thấy các con ăn xong liền chạy lên phòng riêng, không thu dọn bát đĩa, mẹ của Y gọi các con xuống nhắc nhở:

- Các con đã lớn, phải phụ giúp bố mẹ trong công việc nhà. Đứa nào đã đi làm thì mỗi tháng đóng góp một khoản phụ mẹ tiền chợ. Đứa nào còn đang đi học thì chia nhau ra làm việc nhà như rửa chén, lau nhà, giặt quần áo. Các con lớn rồi, cái gì cũng trông chờ, ỷ lại vào bố mẹ là không được.

Nghe mẹ nói vậy, chị của Y tỏ vẻ khó chịu:

- Con mới đi làm, tiền lương của con hằng tháng còn để làm việc khác. Con vẫn ở chung với bố mẹ cơ mà, nên con không phải đóng chứ ạ?

Nghe vậy, Y ngạc nhiên bảo:

- Nhưng em nghĩ... À mà thôi, em không nói đâu!

1. Em hãy vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt về trách nhiệm giữa vợ và chồng, cha mẹ và con cái trong gia đình.

2. Vào Ngày Gia đình Việt Nam, Câu lạc bộ Ông bà – Cháu tổ chức sinh hoạt với chủ đề: “Hiểu con – Hiểu mình – Gia đình hạnh phúc”. Em hãy thực hiện một bài viết ngắn thuyết trình về những việc đã làm của bản thân để xây dựng gia đình hạnh phúc.