Bài 15: Một số nội dung cơ bản của Công pháp quốc tế về dân cư, lãnh thổ, biên giới quốc gia (CTST lớp 12) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Em hãy chia sẻ hiểu biết của bản thân về một số văn bản pháp luật quốc tế về biên giới quốc gia

Dựa vào thông tin trong bài, em hãy:

- Cho biết chế độ tối huệ quốc và đãi ngộ đặc biệt được áp dụng với diện chủ thể nào. Phân tích các trường hợp để làm rõ.

- Cho biết việc ông A ở lại Việt Nam trong trường hợp 2 có hợp pháp không, vì sao.

Trường hợp 1

Việt Nam là thành viên của WTO nên công dân Việt Nam được hưởng quy chế tối huệ quốc về sở hữu trí tuệ theo Điều 4 của Hiệp định TRIPS (Hiệp định về các khía cạnh thương mại của quyền sở hữu trí tuệ). Theo đó, đối với việc bảo hộ sở hữu trí tuệ, bất kỳ một sự ưu tiên, chiếu cố, đặc quyền hoặc sự miễn trừ nào được một thành viên dành cho công dân của bất kỳ nước nào khác cũng phải được lập tức và vô điều kiện dành cho công dân của tất cả các thành viên khác.

Trường hợp 2

Ông A là người nhập cảnh vào Việt Nam theo diện du lịch. Khi hết thời hạn theo thị thực nhập cảnh, ông đã không xuất cảnh về nước mà trốn ở lại Việt Nam. Ông A đã xin được một công việc tại Trung tâm Ngoại ngữ B và mong muốn xin phép cư trú lâu dài tại Việt Nam.

Dựa vào thông tin trong bài, em hãy:

- Cho biết bảo hộ công dân và cư trú chính trị được thể hiện như thế nào qua hai trường hợp 1 và 2.

- Nêu thêm các ví dụ minh họa về hoạt động bảo hộ công dân.

Trường hợp 1

Ông M là một nhà đấu tranh cho phong trào tự do tại nước K. Sau khi bị nước K truy nã vì các hoạt động chính trị tiến bộ của mình, ông đã chuyển đến nước V. Tại đây, ông đã được nước V cho phép nhập cảnh và cư trú chính trị.

Trường hợp 2

Một loạt trận động đất lớn xảy ra tại tỉnh Ishikawa và một số khu vực lân cận ở miền Trung Nhật Bản, dẫn đến sóng thần tại nhiều khu vực bờ biển và gây thiệt hại nặng nề về người, tài sản. Bộ Ngoại giao Việt Nam ngay sau đó đã lập tức chỉ đạo Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản thường xuyên theo dõi tình hình, tiếp nhận thông tin nhằm thực hiện các biện pháp bảo hộ tính mạng, sức khỏe và tài sản của công dân nước mình trong vùng chịu ảnh hưởng của thiên tai.

Dựa vào thông tin trong bài, em hãy:

Cho biết nước B trong trường hợp có quyền đóng cửa kênh đào S không, vì sao.

Trường hợp

Nước B có kênh đào S là lãnh thổ quốc gia được sử dụng với quy chế quốc tế. Kênh đào này là tuyến giao thông huyết mạch lưu thông hàng hóa. Tuy nhiên, do mâu thuẫn với các quốc gia láng giềng, nước B đã đơn phương đóng cửa kênh đào này.

Dựa vào thông tin trong bài, em hãy:

- Cho biết biên giới quốc gia gồm những bộ phận nào. Nêu chế độ pháp lý đối với từng bộ phận.

- Cho biết việc ký kết Hiệp ước hoạch định biên giới lãnh thổ trong trường hợp mang lại những lợi ích như thế nào.

Trường hợp
Năm 1990, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào gửi một văn kiện ngoại giao, trong đó đưa ra đề nghị ký kết Hiệp ước song phương hoạch định biên giới trên bộ với lãnh thổ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong đó, Lào nêu rõ nguyên tắc, cách thức hoạch định và có bản đồ hoạch định đính kèm. Việt Nam bày tỏ quan điểm đồng ý với đề nghị của Lào. Hai quốc gia đã tổ chức gặp mặt, ký kết Hiệp ước. Nhờ có Hiệp ước này mà hai nước xây dựng được đường biên giới hòa bình, ổn định, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền

Dựa vào hình 15.1 và thông tin trong bài, em hãy:

- Cho biết anh A trong trường hợp đã vi phạm quy định nào về các vùng biển thuộc chủ quyền của quốc gia ven biển.

- Cho biết hành vi này sẽ gây hậu quả gì.

Trường hợp

Anh A là chủ của một tàu khai thác hải sản tại Việt Nam. Do biết khu vực biển chồng lấn giữa Malaysia và Indonesia có nguồn hải sản dồi dào nên đã chỉ đạo điều khiển tàu cùng các ngư phủ qua vùng biển này để khai thác thủy sản trái phép. Khi anh A cùng các thuyền viên đang khai thác hải sản tại vùng biển này thì bị lực lượng chức năng Indonesia bắt giữ. Sau đó, bị Tòa án phía Indonesia xét xử về tội “Cố ý thực hiện việc đánh bắt cá không có giấy phép tại khu vực quản lý ngư nghiệp của Cộng hòa Indonesia”.

1. Cho biết quan điểm của em về các nhận định sau và giải thích:

a. Người nước ngoài nhập cảnh với mục đích du lịch thì không được phép làm việc tại Việt Nam.

b. Quốc gia có toàn quyền quyết định về chế độ pháp lí của dân cư quốc gia mình.

c. Người nước ngoài tạm trú tại Việt Nam thì không được coi là dân cư của Việt Nam.

d. Chế độ tối huệ quốc cho tất cả người nước ngoài đang cư trú trên lãnh thổ Việt Nam.

e. Tất cả người nước ngoài vi phạm pháp luật trên lãnh thổ Việt Nam sẽ bị xử lí theo quy định của pháp luật Việt Nam.

2. Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi:

a. Năm 2016, Chile khởi kiện Bolivia ra Tòa Công lí quốc tế, yêu cầu Tòa tuyên bố sông Silala là nguồn nước quốc tế, được điều chỉnh bởi tập quán quốc tế và đồng thời công nhận các quyền của nước này với tư cách là một quốc gia ven sông. Mặc dù trước đó, hai quốc gia đã thoả thuận sơ bộ về vấn đề cùng khai thác vùng nước này, tuy nhiên, do Bolivia đã mở một trại sản xuất giống cá hổi được cung cấp từ sông Silala, khiến Chile phản ứng bằng việc tuyên bố sông Silala là một nguồn nước quốc tế.
Theo phán quyết, Tòa án Công lí quốc tế thừa nhận rằng các bên đã đạt được thoả thuận về bản chất của Silala như một nguồn nước quốc tế và cả hai đều đồng ý rằng sông này được điều chỉnh bởi tập quán quốc tế.

Theo em, sau khi được thừa nhận là vùng nước quốc tế, Chile có quyền khai thác nguồn nước đối với sông Silala không?

b. Nước M và nước K là hai quốc gia láng giềng có tranh chấp về đường biên giới trên bộ trong nhiều năm. Lực lượng chấp pháp của hai quốc gia thường xuyên có xung đột nhưng không xảy ra xung đột về vũ trang. Ngày 15 tháng 6, nước K đột ngột có hành vi bắn rocket vào sâu trong lãnh thổ nước M. Cho rằng đây là hành vi gây chiến, xâm phạm chủ quyền quốc gia, nước M cũng có những động thái đáp trả tương tự.

Hành vi của nước K đã xâm phạm đến quyền đối với lãnh thổ của nước M như thế nào?

c. Mặc dù từ năm 1984, giữa tỉnh Thanh Hoá (Việt Nam) và Hủa Phăn (Lào) đã hoàn thành công tác cắm mốc trên thực địa, nhưng nhân dân vùng biên vẫn còn quen với tập tục cũ, chưa thực sự tuân thủ nguyên tắc của quốc giới, nên vẫn còn tình trạng xâm canh, xâm cư. Người dân Hủa Phăn phát rẫy canh tác đã xâm canh sang Thanh Hoá sáu điểm với tổng diện tích 41 ha. Người dân Thanh Hoá làm rẫy đã xâm canh sang địa phận Hủa Phăn ở một số điểm với tổng diện tích hơn 20 ha.

Theo em, hành vi xâm canh, xâm cư có vi phạm quy định về biên giới lãnh thổ không? Vì sao?

3. Em hãy đọc các trường hợp sau và thực hiện yêu cầu.

a. Ngày 5 - 6 - 1992, tại Kuala Lumpur, Việt Nam và Malaysia đã ký Văn bản thoả thuận hợp tác khai thác chung vùng chồng lấn, chính thức xác nhận tọa độ khu vực chồng lấn theo đường ranh giới thềm lục địa. Trên thực tế, vùng biển giáp ranh giữa Việt Nam và Malaysia tồn tại một vùng biển chồng lấn trên thềm lục địa của hai nước rộng khoảng 2 800 km². Ngày 6 - 5 - 2009, Việt Nam và Malaysia đã phối hợp trình Báo cáo chung về khu vực thềm lục địa kéo dài liên quan đến hai nước lên Ủy ban Ranh giới thềm lục địa của Liên hợp quốc. Việc ký kết thoả thuận giữa hai nước đã mở ra cơ hội hợp tác lâu dài, hoà bình tại khu vực mà cả hai nước đều có quyền chủ quyền.

Cho biết vì sao Việt Nam và Malaysia cần phải ký văn bản thoả thuận hợp tác cùng khai thác tại khu vực chồng lấn.

b. Quốc gia P xúc tiến việc lắp đặt một số công trình nhân tạo dưới đáy biển ở vị trí cách đường cơ sở của quốc gia M 150 hải lý. Trong quá trình lắp đặt, các kỹ sư nhận thấy rằng cần phải cố định các công trình này bằng cách khoan 10 mũi vào đáy biển, họ đã gửi đề xuất này tới Chính phủ quốc gia P. Chính phủ nước này đã đồng ý, cho phép các kỹ sư thi công thăm dò và thực hiện việc khoan cố định 10 mũi vào lòng đất dưới đáy biển tại vị trí lắp đặt.

Em hãy cho biết việc nước P lắp đặt công trình nhân tạo và khoan cố định vào đáy biển có vi phạm quy định của pháp luật quốc tế không, vì sao.

c. Việt Nam là quốc gia ven biển luôn tuân thủ các quy định của Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 về quyền qua lại không gây hại. Ngày 30 - 1, tàu M (mang quốc tịch nước Q) đi vào vùng lãnh hải của Việt Nam, sau khi đi vào khu vực này, tàu M đã tiến hành neo đậu, bốc dỡ hàng hoá sang một tàu biển khác.

Cho biết việc làm của tàu M có phù hợp với quy định của pháp luật quốc tế về quyền chủ quyền của quốc gia ven biển không, vì sao.

Em hãy tìm hiểu một số nội dung của Luật Biển Việt Nam về các vùng biển thuộc chủ quyền và quyền chủ quyền của Việt Nam , sau đó chia sẻ trước cả lớp.