Bài 11 : Quyền và nghĩa vụ của công dân trong học tập (CTST lớp 12) | Sách giáo khoa - Chương trình GDPT 2018 (mới)

Trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường năm học đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 15-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em". Nhà nước đã có những quy định pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân trong học tập. Việc hiểu quy định của pháp luật, biết lên án, phê phán những hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ này là điều cần thiết.

Từ lời dạy của Bác, em hãy nêu vai trò của việc học đối với mỗi người.

Dựa vào thông tin trong bài, em hãy:

- Cho biết hành vi nào trong các trường hợp thể hiện quyền của công dân trong học tập.

- Cho biết hành vi vi phạm quyền của công dân trong học tập có thể dẫn tới hậu quả gì.

Trường hợp 1

Khi đang thảo luận về việc chọn ngành học Đại học, bạn A cho biết sẽ chọn ngành Kế toán do đam mê lĩnh vực này. Bạn B chia sẻ rằng ước mơ của bạn là trở thành bác sĩ để có thể chữa bệnh cho cộng đồng. Trong khi đó, bạn C mặc dù có sở thích làm kỹ sư, nhưng vì bố mẹ yêu cầu học ngành Tài chính - Ngân hàng, nên bạn đăng ký ngành này để đáp ứng mong đợi của gia đình.

Trường hợp 2

Bạn X trúng tuyển vào Đại học Sư phạm ngành Toán học với số điểm cao. Tuy nhiên, vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, mẹ lại mắc bệnh hiểm nghèo nên X có ý định không nhập học mà sẽ tìm việc làm để lo cho gia đình. Biết được hoàn cảnh của bạn, Ban Công tác Mặt trận thôn T đã phát động, kêu gọi người dân quyên góp hỗ trợ. Nhờ sự giúp đỡ của mọi người, X có cơ hội đi học Đại học.

Dựa vào thông tin trong bài, em hãy:

- Cho biết trong các trường hợp sau, hành vi nào thể hiện nghĩa vụ của công dân trong học tập, hành vi nào không, vì sao.

- Cho biết hành vi vi phạm nghĩa vụ của công dân trong học tập có thể dẫn tới hậu quả gì.

Trường hợp 1

Trong thời gian học tại trường, K (17 tuổi) hầu như không chú tâm học hành, thường trốn học để chơi điện tử, tham gia đua xe trái phép, gây rối trật tự công cộng. Nhiều lần, thầy cô giáo đã nhắc nhở nhưng K luôn thể hiện thái độ không quan tâm. Bố mẹ của K do bận rộn với công việc kinh doanh, thường ít có thời gian để quan tâm đến con. Trong một lần cãi nhau với bạn học, K đã có hành vi gây thương tích cho bạn này với tỉ lệ thương tật là 7%. Sau sự việc này, K đã bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng (được biết, trước đó K đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn).

Trường hợp 2

Trong những năm qua, Trường Phổ thông dân tộc nội trú X đã đạt nhiều thành tích về việc xây dựng môi trường giáo dục toàn diện, nâng cao chất lượng dạy và học. Các học sinh của trường luôn tiên phong trong việc nhận thức về trách nhiệm của mình; nỗ lực học tập, rèn luyện, chấp hành nghiêm chỉnh nội quy trường học; thể hiện sự lễ phép, tôn trọng và lòng biết ơn đối với các thầy cô giáo.

1. Em có nhận xét gì đối với các nhận định về quyền và nghĩa vụ học tập của công dân?

a. Công dân chỉ được học những ngành, nghề phù hợp với giới tính, khả năng của mình.

b. Nhà nước đảm bảo quyền học tập của công dân bằng cách thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục.

c. Việc công dân có thể lựa chọn học trung cấp, cao đẳng, đại học là thể hiện quyền bình đẳng về cơ hội học tập.

d. Bình đẳng về cơ hội giáo dục có nghĩa là không có các chính sách ưu tiên cho bất kì đối tượng người học nào.

2. Em hãy nhận xét hành vi của cá nhân, tổ chức trong các trường hợp sau:

a. Vì nhà ở vùng sâu vùng xa, anh A đã chọn hình thức học từ xa để có thể học tại nhà và có điều kiện chăm sóc gia đình.

b. Học sinh Y cho rằng nhiệm vụ của mình là học tập, còn việc giữ gìn, bảo vệ tài sản của trường học là trách nhiệm của nhà trường.

c. Khi thấy các bạn cùng lớp bỏ học để đi làm thêm ở xưởng may, C cũng có ý định nghỉ học để đi làm cùng các bạn.

d. D là người dân tộc thiểu số, khi trúng tuyển vào Đại học, D đã được nhà trường sắp xếp chỗ ở tại ký túc xá của trường.

3. Em hãy đọc các trường hợp sau và thực hiện yêu cầu.

a. Sau khi thi đỗ vào trường Đại học mơ ước, V quyết tâm học tập thật tốt để có được công việc phù hợp với chuyên môn. Ngay từ năm thứ nhất, V đã lập kế hoạch học tập cẩn thận, tập trung vào việc học ngoại ngữ cũng như trau dồi các kĩ năng quan trọng và kiến thức chuyên ngành. Nhờ vào sự chuẩn bị kĩ lưỡng cũng như những nỗ lực vượt bậc, V tốt nghiệp loại xuất sắc và tìm được một công việc với mức lương ổn định. Sau khi đi làm được một thời gian, V đăng kí học cao học; V cho rằng việc luôn học hỏi và nâng cao kiến thức là rất quan trọng để phát triển bản thân.

b. Ông H nhận bằng tốt nghiệp Trung học phổ thông ở tuổi 68 khiến bạn bè và người thân không khỏi ngưỡng mộ. Ông chia sẻ rằng, lúc còn trẻ ông rất thích đi học, nhưng vì hoàn cảnh gia đình khó khăn nên ông chỉ được học đến hết lớp 11. Để có thể tốt nghiệp kì thi này, ngoài việc tham gia học lại chương trình lớp 12 tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên của quận, ông không ngừng cố gắng tự học. Ông hi vọng rằng tinh thần hiếu học của bản thân sẽ lan toả được đến các con, cháu của mình.

Em hãy chỉ ra hành vi phù hợp với quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân trong học tập ở các trường hợp trên và nhận xét về các hành vi này.

4. Em hãy đánh giá hành vi của nhân vật trong trường hợp sau:

Được nuông chiều từ bé, B có tính tình kiêu căng. Ở lớp học, B hầu như không tương tác hoặc chơi cùng với các bạn. Cho rằng gia đình mình có điều kiện, nên khi sử dụng các trang thiết bị của lớp học, B thường không chú ý giữ gìn, bảo quản. Mỗi khi giáo viên nhắc nhở, B thường tỏ ra không quan tâm và tuyên bố rằng bố mẹ sẽ bồi thường cho bất kì tổn thất nào gây ra cho trường học.

Em hãy chia sẻ ý nghĩa của hoạt động học suốt đời, xoá mù chữ tại địa phương em.