GDKTPL 12 Bài 16: Có phải các bên khi giao kết hợp đồng thương mại quốc tế không được phép chọn luật của nước mình không?

Có phải các bên khi giao kết hợp đồng thương mại quốc tế không được phép chọn luật của nước mình mà phải chọn luật điều chỉnh từ các điều ước quốc tế không?

Trong quan hệ hợp đồng thương mại quốc tế, các bên được thừa nhận quyền tự do thỏa thuận, trong đó có quyền tự do lựa chọn luật điều chỉnh hợp đồng. Vì vậy, việc lựa chọn pháp luật của một quốc gia không bị loại trừ chỉ vì hợp đồng có yếu tố quốc tế hoặc có các điều ước quốc tế liên quan.

Nguyên tắc tự do hợp đồng được thể hiện ở việc các bên tham gia giao kết hợp đồng thương mại được tự do giao kết hợp đồng trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện, không bên nào được áp đặt, cưỡng ép, đe dọa hoặc ngăn cản bên còn lại trong việc giao kết hợp đồng. Đồng thời, các bên được tự do lựa chọn đối tác, tự do thiết lập các điều khoản, thỏa thuận nội dung và hình thức của hợp đồng trong phạm vi pháp luật cho phép. Các bên cũng có quyền tự do lựa chọn luật điều chỉnh và cơ quan giải quyết tranh chấp.

Do đó, không có nguyên tắc chung buộc các bên khi giao kết hợp đồng thương mại quốc tế phải lựa chọn luật điều chỉnh từ các điều ước quốc tế. Các bên có thể thỏa thuận lựa chọn luật điều chỉnh phù hợp với giao dịch trong phạm vi pháp luật cho phép, trong đó có thể lựa chọn pháp luật của một quốc gia nhất định.

Tuy nhiên, quyền tự do lựa chọn luật điều chỉnh không phải là quyền tuyệt đối. Việc lựa chọn của các bên vẫn phải tuân thủ các quy định có tính bắt buộc của pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế có liên quan. Vì vậy, quyền tự do lựa chọn luật điều chỉnh được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật.

Tóm lại, các bên khi giao kết hợp đồng thương mại quốc tế có quyền tự do lựa chọn luật điều chỉnh hợp đồng trong phạm vi pháp luật cho phép. Do đó, không thể khẳng định rằng các bên bắt buộc phải lựa chọn luật từ các điều ước quốc tế và không được lựa chọn pháp luật của một quốc gia.

GDKTPL 12 Bài 16: Có phải các bên khi giao kết hợp đồng thương mại quốc tế không được phép chọn luật của nước mình không? (Hình từ Internet)

Trong trường hợp các bên không thỏa thuận về luật điều chỉnh, pháp luật nào sẽ được áp dụng để điều chỉnh hợp đồng thương mại quốc tế?

Trong trường hợp các bên không có thỏa thuận về luật điều chỉnh, việc xác định pháp luật áp dụng đối với hợp đồng thương mại quốc tế sẽ được thực hiện theo các quy định của pháp luật có liên quan về xác định pháp luật áp dụng đối với quan hệ có yếu tố nước ngoài. Khác với hợp đồng trong nước, hợp đồng thương mại quốc tế có yếu tố nước ngoài nên có thể liên quan đến nhiều hệ thống pháp luật khác nhau.

Vì vậy, khi các bên không lựa chọn luật áp dụng, cần dựa vào các quy định pháp luật có liên quan để xác định pháp luật được áp dụng cho hợp đồng.

Trước hết, cần xem xét hợp đồng có thuộc phạm vi điều chỉnh của điều ước quốc tế có liên quan hay không. Nếu điều ước quốc tế được áp dụng đối với quan hệ hợp đồng và có quy định liên quan đến vấn đề cần giải quyết thì việc áp dụng sẽ được thực hiện theo điều kiện và phạm vi của điều ước đó. Tuy nhiên, việc các bên không thỏa thuận về luật điều chỉnh không đồng nghĩa với việc trong mọi trường hợp đều phải áp dụng điều ước quốc tế.

Trường hợp không có điều ước quốc tế được áp dụng hoặc điều ước quốc tế không điều chỉnh vấn đề cần xác định, pháp luật áp dụng có thể được xác định thông qua quy phạm xung đột của pháp luật có liên quan. Quy phạm xung đột có chức năng xác định pháp luật của quốc gia nào được áp dụng để điều chỉnh quan hệ có yếu tố nước ngoài.

Như vậy, nếu các bên không thỏa thuận về luật điều chỉnh, pháp luật áp dụng không được xác định tùy ý mà phải được xác định theo cơ chế pháp luật có liên quan. Điều này cho thấy quyền tự do lựa chọn luật của các bên có vai trò quan trọng, bởi khi không có sự lựa chọn, pháp luật áp dụng sẽ được xác định theo các quy định pháp luật tương ứng.