GDKTPL 12 Bài 16: Nguyên tắc thương mại không phân biệt đối xử của WTO là như thế nào?

Nguyên tắc thương mại không phân biệt đối xử của WTO là như thế nào?

Nguyên tắc thương mại không phân biệt đối xử của WTO là một trong những nguyên tắc nền tảng của hệ thống thương mại đa phương, nhằm bảo đảm sự bình đẳng trong quan hệ thương mại giữa các thành viên WTO.

Nguyên tắc này được thể hiện chủ yếu thông qua hai chế độ pháp lý là đối xử tối huệ quốc (Most-Favoured-Nation - MFN) và đối xử quốc gia (National Treatment - NT). Nếu đối xử tối huệ quốc hướng đến việc bảo đảm sự bình đẳng giữa các đối tác thương mại nước ngoài với nhau, thì đối xử quốc gia nhằm bảo đảm sự bình đẳng giữa hàng hóa, dịch vụ, nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài với các đối tượng tương tự trong nước. Hai chế độ này bổ sung cho nhau, qua đó hạn chế việc các thành viên WTO sử dụng chính sách thương mại để tạo ra sự phân biệt đối xử không hợp lý.

Cụ thể:

- Đối xử tối huệ quốc: Các nước thành viên WTO không được phân biệt đối xử với các đối tác thương mại của mình, nghĩa là nếu một nước thành viên trao cho một nước thành viên khác một đặc quyền thương mại nào đó (đối với hàng hoá nhập khẩu, xuất khẩu; đối với dịch vụ, nhà cung ứng dịch vụ nước ngoài; việc xác lập, bảo hộ và thực thi các quyền sở hữu trí tuệ và mọi lợi ích có được từ các quyền đó của tổ chức, cá nhân của các nước thành viên) thì cũng phải đối xử tương tự như vậy với tất cả các thành viên còn lại của WTO ngay lập tức và không điều kiện (trừ những trường hợp ngoại lệ không phải tuân thủ quy chế đối xử tối huệ quốc).

Ngoại lệ của quy chế đối xử tối huệ quốc: Nếu các nước thành viên của WTO ký kết các hiệp định thương mại tự do, chẳng hạn như CPTPP (Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương), EVFTA (Hiệp định thương mại tự do Việt Nam EU),... thì có thể dành cho nhau (nội bộ nhóm) những ưu đãi về thuế quan trong các hiệp định thương mại tự do đó tốt hơn ưu đãi trong WTO mà không bị coi là vi phạm quy chế đối xử tối huệ quốc.

- Đối xử quốc gia: Nước thành viên sẽ dành cho sản phẩm tương tự, dịch vụ tương tự, nhà cung cấp dịch vụ tương tự của các nước thành viên khác của WTO những ưu đãi không kém hơn so với ưu đãi mà nước đó đang và sẽ dành cho sản phẩm, dịch vụ, nhà cung cấp dịch vụ của nước mình (quy định trên chỉ áp dụng khi một sản phẩm, dịch vụ hay một yếu tố sở hữu trí tuệ đã gia nhập vào thị trường nội địa).

Ngoại lệ của quy chế đối xử quốc gia: Các thành viên WTO không cần áp dụng quy chế đối xử quốc gia trong mua sắm chính phủ phục vụ cho mục đích tiêu dùng của Chính phủ (không phải để bán lại nhằm mục đích thương mại hay đưa vào sản xuất nhằm mục đích thương mại).

Tóm lại, nguyên tắc thương mại không phân biệt đối xử của WTO được thể hiện qua hai chế độ là đối xử tối huệ quốc và đối xử quốc gia. Nếu quy chế đối xử tối huệ quốc nhằm bảo đảm các thành viên WTO không phân biệt đối xử giữa các đối tác thương mại nước ngoài, thì quy chế đối xử quốc gia nhằm bảo đảm hàng hóa, dịch vụ và nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài được đối xử không kém thuận lợi so với các đối tượng tương tự trong nước sau khi đã gia nhập thị trường.

GDKTPL 12 Bài 16: Nguyên tắc thương mại không phân biệt đối xử của WTO là như thế nào? (Hình từ Internet)

Nguyên tắc thương mại không phân biệt đối xử có ý nghĩa như thế nào đối với hoạt động thương mại quốc tế?

Nguyên tắc thương mại không phân biệt đối xử của WTO có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm sự bình đẳng và công bằng trong thương mại quốc tế. Nguyên tắc này trước hết giúp bảo đảm các đối tác thương mại được đối xử bình đẳng.

Thông qua chế độ đối xử tối huệ quốc, khi một thành viên dành ưu đãi thương mại cho một thành viên khác thì về nguyên tắc phải dành ưu đãi tương tự cho các thành viên còn lại. Nhờ đó, hạn chế tình trạng phân biệt đối xử giữa các đối tác thương mại.

Bên cạnh đó, thông qua chế độ đối xử quốc gia, hàng hóa, dịch vụ nước ngoài sau khi gia nhập thị trường nội địa được đối xử không kém thuận lợi so với hàng hóa, dịch vụ tương tự trong nước. Điều này góp phần hạn chế sự phân biệt đối xử giữa hàng hóa, dịch vụ nước ngoài và hàng hóa, dịch vụ tương tự trong nước, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh công bằng.

Ngoài ra, nguyên tắc không phân biệt đối xử còn góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại giữa các thành viên, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường và tăng cường hợp tác kinh tế quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu.

Tóm lại, nguyên tắc này góp phần xây dựng môi trường thương mại quốc tế bình đẳng, công bằng và ổn định, qua đó thúc đẩy thương mại giữa các quốc gia.