Học sinh được hưởng những quyền và phải thực hiện các nghĩa vụ cơ bản nào của công dân?

Học sinh được hưởng những quyền và phải thực hiện các nghĩa vụ cơ bản nào của công dân?

Học sinh là công dân Việt Nam nên được hưởng những quyền cơ bản và phải thực hiện các nghĩa vụ cơ bản của công dân theo Hiến pháp và pháp luật.

Quyền cơ bản của công dân là những lợi ích cơ bản mà công dân được hưởng, được Nhà nước công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm. Nghĩa vụ cơ bản của công dân là những trách nhiệm cơ bản mà công dân phải thực hiện theo Hiến pháp và pháp luật.

Đối với học sinh, các quyền và nghĩa vụ cần được lựa chọn phù hợp với độ tuổi, gắn với quá trình học tập, rèn luyện và tham gia đời sống xã hội.

Theo Hiến pháp 2013 (sửa đổi, bổ sung 2025), những quyền cơ bản học sinh được hưởng bao gồm:

- Nhóm quyền chính trị:

+ Quyền tự do ngôn luận (Điều 25).

+ Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo (Điều 24).

- Nhóm quyền dân sự:

+ Quyền sống (Điều 19).

+ Quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm (Điều 20).

+ Quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình (Điều 21).

+ Quyền có nơi ở hợp pháp và quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở (Điều 22).

+ Quyền tự do đi lại và cư trú (Điều 23).

+ Quyền bình đẳng giữa nam và nữ, được Nhà nước bảo đảm quyền và cơ hội bình đẳng giới (Điều 26).

- Nhóm quyền về kinh tế: Quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành và tư liệu sinh hoạt (Điều 32).

- Nhóm quyền văn hóa, xã hội:

+ Quyền được bảo đảm an sinh xã hội (Điều 34).

+ Quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khỏe (Điều 38).

+ Quyền học tập (Điều 39).

+ Quyền nghiên cứu khoa học và công nghệ, sáng tạo văn học, nghệ thuật (Điều 40).

Bên cạnh những quyền được hưởng, học sinh phải thực hiện các nghĩa vụ cơ bản phù hợp với lứa tuổi:

- Nghĩa vụ học tập (Điều 39).

- Nghĩa vụ bảo vệ môi trường (Điều 43).

- Nghĩa vụ trung thành với Tổ quốc (Điều 44).

- Nghĩa vụ tuân theo Hiến pháp và pháp luật (Điều 46).

Quyền và nghĩa vụ có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Vì vậy, học sinh cần biết bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của mình, tôn trọng quyền của người khác và tự giác thực hiện trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội.

Học sinh được hưởng những quyền và phải thực hiện các nghĩa vụ cơ bản nào của công dân? (Hình từ Internet)

Học sinh cần làm gì để bảo vệ quyền của mình và tôn trọng quyền của người khác?

Để bảo vệ quyền của mình và tôn trọng quyền của người khác, học sinh cần có hiểu biết, thái độ đúng đắn và hành động phù hợp trong học tập, sinh hoạt. Đây là cách giúp mỗi học sinh bảo vệ bản thân, đồng thời góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, bình đẳng và thân thiện.

Trước hết, học sinh cần chủ động tìm hiểu các quyền cơ bản của công dân, đặc biệt là quyền học tập, quyền được bảo vệ sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và đời sống riêng tư. Khi hiểu rõ những quyền này, học sinh có thể nhận biết hành vi xâm phạm và lựa chọn cách ứng xử phù hợp. Học sinh cũng cần mạnh dạn bày tỏ ý kiến, nguyện vọng chính đáng với gia đình, nhà trường bằng thái độ lịch sự, có trách nhiệm.

Khi quyền của mình bị xâm phạm, học sinh cần bình tĩnh, tìm kiếm sự hỗ trợ từ cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan có trách nhiệm. Nếu bị bắt nạt, xúc phạm hay đe dọa, học sinh không nên im lặng chịu đựng hoặc dùng bạo lực để đáp trả. Bên cạnh đó, cần giữ gìn thông tin cá nhân, thận trọng khi chia sẻ hình ảnh và sử dụng mạng xã hội để hạn chế nguy cơ bị lợi dụng.

Để tôn trọng quyền của người khác, học sinh cần đối xử bình đẳng, không phân biệt giới tính, hoàn cảnh gia đình, tín ngưỡng hay khả năng học tập. Mỗi người có suy nghĩ và đặc điểm riêng, vì vậy học sinh cần biết lắng nghe, trao đổi lịch sự và tôn trọng sự khác biệt. Không được đánh đập, chế giễu, tung tin sai sự thật hoặc tự ý công khai thông tin riêng tư của người khác.

Ngoài ra, học sinh cần tự giác chấp hành pháp luật, nội quy nhà trường và thực hiện trách nhiệm trong tập thể. Khi chứng kiến hành vi xâm phạm quyền của bạn bè, cần báo cho người có trách nhiệm, hỗ trợ bạn trong khả năng của mình.

Việc bảo vệ quyền không chỉ thể hiện ở lời nói mà còn ở cách ứng xử hằng ngày. Biết bảo vệ bản thân và tôn trọng người khác giúp học sinh trưởng thành, sống có trách nhiệm và xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp.