GDKTPL 10 Bài 20: Có phải Tòa án nhân dân có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp?

Có phải Tòa án nhân dân có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp?

Căn cứ khoản 1 Điều 102 Hiến pháp 2013, Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp.

Quy định này được cụ thể hóa tại Điều 2 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024. Theo đó, Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử, thực hiện quyền tư pháp. Tòa án nhân dân thực hiện quyền tư pháp để thực thi nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; bằng hoạt động của mình, góp phần giáo dục công dân trung thành với Tổ quốc, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, ý thức đấu tranh phòng, chống tội phạm và các vi phạm pháp luật khác.

Trong khi đó, khoản 1 Điều 107 Hiến pháp 2013 quy định Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp. Như vậy, Hiến pháp đã xác định rõ hai chức năng này thuộc Viện kiểm sát nhân dân.

Vì vậy, nhận định “Tòa án nhân dân có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp” là không đúng. Tòa án nhân dân có chức năng là cơ quan xét xử, thực hiện quyền tư pháp; còn Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.

GDKTPL 10 Bài 20: Có phải Tòa án nhân dân có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp? (Hình từ Internet)

Chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp được hiểu như thế nào?

Theo Điều 3 Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014, thực hành quyền công tố là hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hình sự để thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với người phạm tội, được thực hiện ngay từ khi giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự.

Trong khi đó, theo Điều 4 Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 quy định, kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân để kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp, được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình sự; trong việc giải quyết vụ án hành chính, vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động; việc thi hành án, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp; các hoạt động tư pháp khác theo quy định của pháp luật.

Như vậy, thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp là hai chức năng của Viện kiểm sát nhân dân nhưng có nội dung khác nhau. Thực hành quyền công tố tập trung vào việc thực hiện quyền buộc tội của Nhà nước trong tố tụng hình sự, còn kiểm sát hoạt động tư pháp tập trung vào việc kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định trong hoạt động tư pháp.