Dấu hiệu của vi phạm hình sự gồm những gì? Ví dụ minh họa

Dấu hiệu của vi phạm hình sự gồm những gì? Ví dụ minh họa

Vi phạm hình sự, tức tội phạm, là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý. Hành vi này có thể xâm phạm đến độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc; chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa; quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội; quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Căn cứ khoản 1 Điều 8 Bộ luật Hình sự 2015 quy định khái niệm tội phạm như sau:

Điều 8. Khái niệm tội phạm

1. Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự.

…

Theo đó, các dấu hiệu của vi phạm hình sự gồm:

- Hành vi có lỗi: Chủ thể thực hiện hành vi phải có lỗi, bao gồm lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý. Lỗi thể hiện ở việc chủ thể nhận thức và thực hiện hành vi trong trạng thái tâm lý có lỗi theo quy định của pháp luật hình sự.

Ví dụ, một người biết rõ hành vi đánh người có thể gây thương tích nhưng vẫn cố tình thực hiện thì có lỗi cố ý.

- Hành vi nguy hiểm cho xã hội và được quy định trong Bộ luật Hình sự: Hành vi phải gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại cho những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ. Đồng thời, hành vi đó phải được Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm.

Ví dụ, hành vi trộm cắp tài sản nếu đáp ứng đủ các dấu hiệu luật định có thể bị xem là tội phạm.

- Hành vi do chủ thể có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện: Người thực hiện phải có khả năng nhận thức, điều khiển hành vi và đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định.

Ví dụ, một người đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, có đầy đủ khả năng nhận thức nhưng vẫn thực hiện hành vi cướp tài sản thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

- Chủ thể thực hiện hành vi phải chịu trách nhiệm theo quy định của Bộ luật Hình sự: Khi hành vi có đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, chủ thể thực hiện hành vi có thể phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Ví dụ, người cố ý gây thương tích cho người khác nếu đủ điều kiện cấu thành tội phạm thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Như vậy, vi phạm hình sự được nhận diện thông qua các dấu hiệu về lỗi, tính nguy hiểm cho xã hội và việc hành vi được quy định trong Bộ luật Hình sự, năng lực trách nhiệm hình sự của chủ thể và trách nhiệm mà chủ thể phải chịu theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Dấu hiệu của vi phạm hình sự gồm những gì? Ví dụ minh họa (Hình từ Internet)

Người có hành vi vi phạm hình sự thì sẽ chịu loại trách nhiệm pháp lý gì?

Trách nhiệm pháp lý là nghĩa vụ mà chủ thể vi phạm phải gánh chịu những hậu quả bất lợi do Nhà nước quy định từ hành vi vi phạm pháp luật của mình.

Trách nhiệm pháp lý gồm nhiều loại như trách nhiệm hình sự, trách nhiệm dân sự, trách nhiệm hành chính và trách nhiệm kỷ luật. Đối với người có hành vi vi phạm hình sự, loại trách nhiệm pháp lý chủ yếu mà họ phải chịu là trách nhiệm hình sự.

Trách nhiệm hình sự được quy định trong Bộ luật Hình sự và phát sinh khi một người thực hiện hành vi phạm tội và thuộc trường hợp phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Đây là loại trách nhiệm pháp lý có tính nghiêm khắc cao vì hành vi phạm tội thường gây nguy hiểm cho xã hội và xâm phạm đến những quan hệ xã hội quan trọng được pháp luật bảo vệ.

Trách nhiệm hình sự do Tòa án áp dụng đối với người thực hiện hành vi phạm tội. Khi phải chịu trách nhiệm hình sự, chủ thể vi phạm có thể bị tước bỏ hoặc hạn chế một số quyền và lợi ích nhất định. Tùy vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và hậu quả gây ra, người phạm tội có thể phải chịu các hình phạt như phạt tiền, phạt tù, tử hình hoặc các hình phạt khác theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Ví dụ, một người thực hiện hành vi cướp tài sản và đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự và bị Tòa án áp dụng hình phạt tương ứng theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Như vậy, người có hành vi vi phạm hình sự có thể phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.