Chế độ hôn nhân đa thê là gì? Vì sao pháp luật nước ta lại xóa bỏ chế độ hôn nhân đa thê?

Chế độ hôn nhân đa thê là gì?

Chế độ hôn nhân đa thê là hình thức hôn nhân trong đó một người có thể có nhiều vợ hoặc nhiều chồng cùng một lúc. Đây là một kiểu quan hệ hôn nhân đã tồn tại từ lâu trong lịch sử loài người và thường gắn liền với các yếu tố văn hóa, tôn giáo hoặc phong tục tập quán của từng xã hội.

Hôn nhân đa thê có hai dạng chính. Thứ nhất là đa thê tức là một người đàn ông có nhiều vợ. Đây là hình thức phổ biến hơn và từng xuất hiện ở nhiều nền văn hóa khác nhau. Thứ hai là đa phu tức là một người phụ nữ có nhiều chồng, tuy nhiên hình thức này hiếm gặp hơn và chỉ tồn tại ở một số khu vực đặc thù.

Chế độ hôn nhân ở nước ta đã có sự thay đổi rõ rệt qua các thời kì lịch sử. Dưới thời phong kiến, xã hội duy trì chế độ hôn nhân đa thê, cho phép người đàn ông có thể lấy nhiều vợ, gồm vợ cả và vợ lẽ, với địa vị khác nhau trong gia đình. Điều này chịu ảnh hưởng của tư tưởng Nho giáo và quan niệm trọng nam, coi việc nối dõi là rất quan trọng.

Ngày nay, Nhà nước Việt Nam đã xóa bỏ hoàn toàn chế độ hôn nhân đa thê và xác lập chế độ hôn nhân một vợ một chồng. Hôn nhân được xây dựng dựa trên tinh thần tự nguyện, nghĩa là việc kết hôn do chính nam và nữ tự quyết định, không bị ép buộc hay áp đặt từ bên ngoài, được quy định cụ thể tại khoản 1 Điều 36 Hiến pháp 2013 như sau:

Điều 36.

1. Nam, nữ có quyền kết hôn, ly hôn. Hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau.

…

Sau khi kết hôn, vợ và chồng có quyền và nghĩa vụ ngang nhau trong mọi mặt của đời sống gia đình, từ kinh tế, nuôi dạy con cái đến các quyết định quan trọng khác. Điều này thể hiện nguyên tắc bình đẳng giữa nam và nữ trong xã hội hiện đại.

Chế độ hôn nhân đa thê là gì? Vì sao pháp luật nước ta lại xóa bỏ chế độ hôn nhân đa thê? (Hình từ Internet)

Vì sao pháp luật nước ta lại xóa bỏ chế độ hôn nhân đa thê?

Các quy định về xóa bỏ chế độ hôn nhân đa thê ở Việt Nam đã được hình thành và hoàn thiện qua nhiều giai đoạn, thể hiện rõ trong các Luật Hôn nhân và Gia đình các năm 1959, 1986, 2000 và hiện hành là Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Những văn bản này đã chính thức xóa bỏ chế độ đa thê và khẳng định nguyên tắc một vợ một chồng là nền tảng của chế độ hôn nhân Việt Nam.

Hiện hành, tại khoản 2 Điều 2 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

Điều 2. Những nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình

1. Hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng.

…

Pháp luật Việt Nam xóa bỏ chế độ hôn nhân đa thê (một người có nhiều vợ hoặc nhiều chồng) xuất phát từ nhiều lý do quan trọng, gắn với sự phát triển của xã hội và nguyên tắc tiến bộ trong hôn nhân, cụ thể:

- Đảm bảo nguyên tắc bình đẳng giới: Chế độ đa thê trong lịch sử thường gây ra sự bất bình đẳng, đặc biệt là đối với phụ nữ. Việc xóa bỏ đa thê góp phần khẳng định nam và nữ bình đẳng trong quan hệ hôn nhân.

- Bảo vệ quyền và lợi ích của phụ nữ và trẻ em: Chế độ một vợ một chồng giúp đảm bảo sự quan tâm, chăm sóc và phân chia quyền lợi hợp lý, tạo môi trường gia đình ổn định, lành mạnh cho sự phát triển của trẻ em.

- Xây dựng gia đình văn minh, tiến bộ: Pháp luật hướng đến mô hình gia đình hạnh phúc, bền vững, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và sự phát triển của xã hội hiện đại.

- Phù hợp với xu hướng pháp lý và quốc tế: Nguyên tắc một vợ một chồng là chuẩn mực phổ biến, phù hợp với các giá trị tiến bộ về quyền con người.

Như vậy, việc xóa bỏ chế độ đa thê nhằm đảm bảo công bằng, tiến bộ xã hội và bảo vệ quyền con người, đồng thời xây dựng nền tảng gia đình bền vững theo nguyên tắc một vợ một chồng.