Chế định pháp luật là một bộ phận của ngành luật đúng hay sai?

Chế định pháp luật là một bộ phận của ngành luật đúng hay sai?

Nhận định “Chế định pháp luật là một bộ phận của ngành luật” là đúng, xét trên phương diện cấu trúc của hệ thống pháp luật.

Để làm rõ nhận định này, cần phân tích mối quan hệ giữa quy phạm pháp luật, chế định pháp luật và ngành luật. Đây là ba thành phần có sự liên kết chặt chẽ, tạo nên hệ thống pháp luật.

Trước hết, quy phạm pháp luật là đơn vị cơ bản của hệ thống pháp luật. Đó là quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phạm vi xác định và được Nhà nước bảo đảm thực hiện.

Mỗi quy phạm pháp luật điều chỉnh những hành vi hoặc tình huống nhất định trong quan hệ xã hội. Tuy nhiên, để điều chỉnh một nhóm quan hệ xã hội, cần có nhiều quy phạm liên quan, phối hợp với nhau.

Trên cơ sở đó, chế định pháp luật được hình thành từ tập hợp các quy phạm pháp luật có cùng tính chất, điều chỉnh nhóm quan hệ xã hội tương ứng trong một hoặc nhiều ngành luật.

Như vậy, chế định pháp luật có phạm vi rộng hơn một quy phạm pháp luật riêng lẻ, nhưng thường có phạm vi điều chỉnh hẹp hơn ngành luật. Nếu quy phạm pháp luật quy định cách xử sự cụ thể thì chế định pháp luật tập hợp các quy định liên quan để điều chỉnh một nhóm quan hệ xã hội có sự gắn kết.

Trong khi đó, ngành luật là tập hợp các quy phạm pháp luật có đặc tính chung, điều chỉnh các quan hệ xã hội trong một lĩnh vực nhất định của đời sống xã hội. Một lĩnh vực có thể bao gồm nhiều nhóm quan hệ xã hội khác nhau, nên ngành luật có thể bao gồm nhiều chế định pháp luật. Do đó, chế định pháp luật giữ vị trí là bộ phận cấu thành ngành luật.

Tuy nhiên, chế định pháp luật có thể điều chỉnh nhóm quan hệ xã hội tương ứng trong một hoặc nhiều ngành luật, nên không phải mọi chế định pháp luật đều chỉ gắn với duy nhất một ngành luật.

Như vậy, nhận định “Chế định pháp luật là một bộ phận của ngành luật” là đúng theo cách phân chia cấu trúc hệ thống pháp luật thành quy phạm pháp luật, chế định pháp luật và ngành luật.

Chế định pháp luật là một bộ phận của ngành luật đúng hay sai? (Hình từ Internet)

Hình thức của hệ thống pháp luật được thể hiện qua gì?

Hình thức của hệ thống pháp luật được thể hiện thông qua các văn bản quy phạm pháp luật. Đây là hình thức thể hiện các quy tắc xử sự chung, tạo cơ sở để Nhà nước điều chỉnh các quan hệ xã hội theo một trật tự nhất định mà Nhà nước muốn xác lập.

Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Văn bản quy phạm pháp luật có các đặc điểm cơ bản sau:

+ Có chứa quy phạm pháp luật.

+ Do cơ quan, người có thẩm quyền ban hành.

+ Được ban hành theo đúng hình thức, trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.

Như vậy, hình thức của hệ thống pháp luật được thể hiện qua các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự và thủ tục theo quy định pháp luật.