Việc khám xét nhà phải tuân thủ trình tự, thủ tục pháp luật quy định đúng không?

Việc khám xét nhà phải tuân thủ trình tự, thủ tục pháp luật quy định đúng không?

Căn cứ Điều 193, 195 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi bởi khoản 24, 57 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự 2025) quy định như sau:

Điều 193. Thẩm quyền ra lệnh khám xét

…

3. Trước khi tiến hành khám xét, Điều tra viên phải thông báo cho Viện kiểm sát cùng cấp về thời gian và địa điểm tiến hành khám xét để cử Kiểm sát viên kiểm sát việc khám xét, trừ trường hợp khám xét khẩn cấp. Kiểm sát viên phải có mặt để kiểm sát việc khám xét. Nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì ghi rõ vào biên bản khám xét.

4. Mọi trường hợp khám xét đều được lập biên bản theo quy định tại Điều 178 của Bộ luật này và đưa vào hồ sơ vụ án.

…

Điều 195. Khám xét chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện

1. Khi khám xét chỗ ở thì phải có mặt người đó hoặc người từ đủ 18 tuổi trở lên cùng chỗ ở, có đại diện chính quyền xã, phường, thị trấn và người chứng kiến; trường hợp người đó, người từ đủ 18 tuổi trở lên cùng chỗ ở cố tình vắng mặt, bỏ trốn hoặc vì lý do khác họ không có mặt mà việc khám xét không thể trì hoãn thì việc khám xét vẫn được tiến hành nhưng phải có đại diện chính quyền xã, phường, thị trấn nơi khám xét và hai người chứng kiến.

Không được bắt đầu việc khám xét chỗ ở vào ban đêm, trừ trường hợp khẩn cấp nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản.

…

3. Khi khám xét địa điểm phải có đại diện chính quyền xã, phường, thị trấn nơi khám xét và người chứng kiến.

…

5. Khi tiến hành khám xét chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện, những người có mặt không được tự ý rời khỏi nơi đang bị khám, không được liên hệ, trao đổi với nhau hoặc với những người khác cho đến khi khám xét xong.

Từ các quy định trên có thể thấy, việc khám xét chỗ ở phải tuân thủ các yêu cầu về căn cứ, thẩm quyền, trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.

Trước khi khám xét, việc thông báo cho Viện kiểm sát cùng cấp để cử Kiểm sát viên kiểm sát việc khám xét được thực hiện theo quy định, trừ trường hợp khám xét khẩn cấp. Khi tiến hành khám xét chỗ ở, pháp luật cũng quy định về sự có mặt của người có chỗ ở hoặc người từ đủ 18 tuổi trở lên cùng chỗ ở, đại diện chính quyền địa phương và người chứng kiến trong những trường hợp luật định. Việc khám xét vào ban đêm chỉ được thực hiện trong trường hợp khẩn cấp và phải ghi rõ lý do vào biên bản.

Ngoài ra, mọi trường hợp khám xét đều phải được lập biên bản và đưa vào hồ sơ vụ án. Những quy định này nhằm bảo đảm hoạt động khám xét được thực hiện theo đúng căn cứ, thẩm quyền và trình tự, thủ tục pháp luật, đồng thời góp phần bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở và quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân.

Vì vậy, có thể khẳng định việc khám xét chỗ ở phải tuân thủ các yêu cầu về căn cứ, thẩm quyền, trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. Việc không tuân thủ các yêu cầu này có thể dẫn đến việc hoạt động khám xét không bảo đảm tính hợp pháp theo quy định của pháp luật.

Việc khám xét nhà phải tuân thủ trình tự, thủ tục pháp luật quy định đúng không? (Hình từ Internet)

Việc pháp luật bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở có ý nghĩa gì đối với quyền con người và quyền công dân?

Việc pháp luật bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo vệ quyền con người và quyền công dân. Chỗ ở không chỉ là nơi sinh sống mà còn là không gian riêng tư gắn với đời sống cá nhân, gia đình, tài sản và sự an toàn của mỗi người. Vì vậy, bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở góp phần bảo vệ không gian sống và đời sống riêng tư của mỗi người.

Trước hết, quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở giúp mỗi cá nhân được bảo đảm sự riêng tư và an toàn trong không gian sống của mình. Không ai được tùy tiện xâm nhập vào chỗ ở của người khác nếu không có sự đồng ý hoặc không thuộc trường hợp pháp luật cho phép. Điều này giúp hạn chế sự can thiệp trái pháp luật vào đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình.

Bên cạnh đó, việc pháp luật bảo đảm quyền này còn góp phần hạn chế sự tùy tiện trong việc xâm nhập, khám xét chỗ ở. Khi tiến hành khám xét chỗ ở, cơ quan và người có thẩm quyền phải có căn cứ, đúng thẩm quyền và tuân thủ trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.

Như vậy, việc bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở không chỉ giúp bảo vệ sự riêng tư, an toàn và không gian sống hợp pháp của mỗi cá nhân mà còn thể hiện sự tôn trọng và bảo đảm thực hiện các quyền con người, quyền công dân trong thực tế